NỘI DUNG CHI TIẾT
“PHÙ SA” TRONG “BẾN CÁT”
5/15/2014


(Đọc tập thơ “Bến Cát” của Trần Tĩnh, Nxb Hội Nhà văn, 2014)

                                                                                    NGUYỄN HƯNG HẢI

Trần Tĩnh là người làng La Hào. Anh đến với thơ bằng cả sự chân thành, những câu thơ không vụ lợi của anh nói với tôi điều đó và sự chân thành ấy thể hiện rất rõ ở những hoài niệm về tuổi thơ, về ngày khôn lớn, về quê hương, cha mẹ, bạn bè, nhất là trong những “hoài niệm” về “em…” với một tuổi thơ lam lũ ở cái làng La Hào, ven bờ sông Đà ấy, Trần Tĩnh không thể không có những kỷ niệm “bám váy” bà, theo bà đi chợ để được ăn bánh đa, kẹo mạ, để được bà mua cho chiếc con quay - tuổi thơ nào chẳng vậy, nhưng “hoài niệm” về những ngày thơ ấu ấy, Trần Tĩnh đã khắc họa khá thành công “chân dung” của người bà lam lũ nơi thôn dã cũng là chân dung của người phụ nữ Việt Nam đôn hậu, thủy chung, thờ chồng, nuôi cháu, nuôi con và không bao giờ quên bổn phận, trách nhiệm với những người thân yêu, ruột thịt “bà cháu đi chợ mua gì cúng ông” gợi nhiều ám ảnh, day dứt và có thể giải thích được, vì ngay sau đó đã là một sự giải thích: “Bà mua kẹo lạc trầu không/ thẻ hương đen óng gói trong giấy vàng”. Giá như đừng có “giải thích” này mà “xoáy” sâu hơn vào tâm trạng hun hút cô đơn, buồn tủi trong “bất lực” ấy thì cấp độ của tình cảm sẽ khiến người đọc phải nghĩ ngợi nhiều hơn, cách tư duy “đơn tuyến” ít vỉa tầng… của Trần Tĩnh còn lặp đi lặp lại ở rất nhiều bài thơ trong “Bến Cát”.

Cách tư duy dễ hiểu này có thể có rất nhiều đồng tình nhưng nếu thực sự muốn dấn thân vào con đường văn chương chữ nghĩa thì Trần Tĩnh cần sâu lắng hơn, sự sâu lắng chắc chắn sẽ cho anh thảng thốt như câu thơ thảng thốt: “Bà mua cho chiếc bánh đa/ Tôi đưa vào miệng như là ăn trăng”. Tôi thích những câu thơ như thế của Trần Tĩnh. Trong “hăm hở” đi tìm, dừng lại khá lâu ở nhiều bài, tôi đã gặp trong hồi ức quê hương của anh những câu thơ viết về mẹ thật cảm động: “Phải chăng vì những đứa con/ Kéo căng đời mẹ già hơn tuổi đời”. Tâm trạng này đã nâng tầm tác giả. Kính trọng anh là ở đấy. Tầm văn hóa là ở đấy - Và vỉa tầng tư tưởng cũng là ở đấy. Điều này còn lặp lại như một thế “mạnh” của Trần Tĩnh trong những hồi ức “làng”: “Sông làng có bến của làng/ Cát vàng lắng lại nước tràn bè xuôi”. Tinh tế và thật nhiều trải nghiệm, không trân trọng, ơn nghĩa không viết được: “Nhớ về núi ấm lòng/ Nghĩ về sông ấm dạ”. Có lẽ cũng bởi vậy mà Trần Tĩnh đã “không” tĩnh chút nào, trong trạng thái “động” của hồi ức: “Bố giật mình khi mở cửa phòng con/ Thấy chiếu chăn cái dài cái ngắn/ Thấy bàn ghế không còn ngay ngắn/ Thắt lưng da bỏ dưới nền nhà”.

(Xem tiếp trang 106)

đấy có thể chỉ là một giả thiết, một “nhập” vai nhưng rõ ràng anh là một người đầy trách nhiệm: “Bố thẫn thờ ngồi trên khung cửa sổ/ Vun vút xe lao lóa mắt đợi chờ”. Trong rất nhiều “tung hứng” của cảm xúc, Trần Tĩnh đã “tung chén” thành công. Và “tung chén” là một trong những bài thơ hay nhất tập “Bến Cát” của anh. Tôi xin dẫn ra đây để chúng ta cùng chiêm nghiệm, thưởng thức: “Tung hoa, tung chén/ Có cái tung thèn thẹn/ Tơ hồng rơi nửa phòng the/ Em ơi, ta về/ Quê cũ ngàn đời không cũ/ Vại dưa chua/ Ngồng cải vàng rực úa/ Bát hương chiều tỏa khói/ Nơi bàn thờ tổ tiên/ Hội làng tháng ba/ Quê nhà/ Ngồi thuyền nhìn hoa gạo đỏ/ Em ơi, ta về/ Với cuốc cày, vườn xưa xanh chiều gió thổi/ Nâng chén cụng ly thơm mùi nếp mới/ Giã biệt đèn mờ, tung chén, tung hoa”. Những câu thơ giàu thi ảnh, thi liệu thấm đẫm nỗi người; nỗi đời như thế còn gặp trong nửa đầu bài thơ “Nắng”. Tiếc là ở phần cuối bài thơ, tác giả đã pha loãng mất “tứ”. Dù sao thì cũng phải “cảm ơn” Trần Tĩnh trong thăng hoa: “Nắng rơi lưng đất nắng nằm/ Nắng chen kẽ lá mắt thầm tìm hoa/ Nắng non gõ cửa tháng ba/ Nắng họa chiều tà, yếu vía sợ mưa”.

Không thể dẫn ra đây tất cả những câu thơ hoài niệm, nhưng bằng vào những dẫn chứng kể trên, chúng ta đã có thể thấy Trần Tĩnh trước hết là một người con hiếu thảo; một người cha, người anh có trách nhiệm, một người bố nghiêm khắc; một người bạn chân tình; một người “tình” chung thủy. Bên cạnh sự đằm thắm, sôi nổi, tôi đã bắt gặp, dù là còn chưa nhiều, những câu thơ, bài thơ sâu lắng, nhiều lục vần, nghi vấn như là đang muốn lật tìm, soi dọi lại các giá trị. Nếu đi theo hướng này, chắc chắn Trần Tĩnh sẽ thành công. Đây là một ví dụ điển hình: “Cây gạo già vặn cành cuối xóm/ Đứng nhìn người ngơ ngác ngược xuôi”. Và đây nữa: “Tiếng bước chân nửa đêm/ Anh đi ngoài hiên vắng/ Nhức đau chìm khoảng lặng/ Ngày mai gió chuyển mùa”. Đi quá cái “tôi” là sẽ gặp cái “ta” đã đúng trong trường hợp này: “Một lần ra biển/ Say sóng nửa vời/ Nước biển mặn môi/ Say em một nửa/ Ra biển lần nữa/ Ôm sóng tôi bơi…”. Và như thế, đâu chỉ là hoài niệm. “Bến Cát” nhưng tôi đã nhìn thấy “Phù sa” trong những câu thơ không “tĩnh” một chút nào của Trần Tĩnh.

                                                                                                                        N.H.H


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.