NỘI DUNG CHI TIẾT
“LOẠN CHUẨN” TRONG LÝ LUẬN, PHÊ BÌNH VĂN NGHỆ
9/24/2014

Hùa theo số đông, né “điểm nóng”

Lâu nay chúng ta vẫn quan niệm, vai trò của lý luận phê bình văn học nghệ thuật là phải phân tích, đánh giá, định hướng hoạt động sáng tác văn nghệ, nâng cao các giá trị tư tưởng, thẩm mỹ của văn học, nghệ thuật, tác động tích cực đến nhu cầu, thị hiếu công chúng. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều năm qua, sự “tụt hậu” của lý luận, phê bình đã làm nảy sinh không ít những mặt trái. Nhiều tác phẩm thành công không được phát hiện kịp thời, trong khi những tác phẩm yếu kém cả về tư tưởng và nghệ thuật lại không bị ngăn chặn. Sự “tụt hậu” này thể hiện rõ ở việc, “không ít nhà phê bình chuyên nghiệp lảng tránh trước các hiện tượng, tác phẩm văn nghệ gây tranh cãi mà bạn đọc rất cần những tiếng nói đánh giá mang tính chuyên môn”. Không biết đây là biểu hiện của sự “nhiễu loạn” phê bình, hay đời sống văn học, nghệ thuật đang làm các nhà phê bình “ngán ngẩm”. Đáng nói, văn hóa phê bình trên nhiều tờ báo, tạp chí đang ở trong tình trạng hết sức “mù mờ”, nhiễu loạn thị hiếu. 

Nhà lý luận phê bình Nguyễn Hòa đề cập đến việc nhiều nhà báo còn “chàng màng” về kiến thức văn học, nghệ thuật, không am hiểu lĩnh vực mình đang viết, bởi vậy làm sao có thể viết bài báo có khả năng định tính tác phẩm, nâng cao khả năng cảm thụ cho người đọc. Ông thẳng thắn, đã có một thời gian báo chí hùa theo giới xuất bản để quảng bá “văn học Ling Lei” - một dòng văn học Trung Quốc, từng bị coi là “trần trụi, xác thịt và điên rồ”. Sau khi nó trở nên “nhạt trò” ở chính quốc thì lại tiếp tục ca ngợi cái gọi là “truyện ngôn tình”, thể loại ru ngủ người đọc bằng những câu chuyện sướt mướt, lâm li nhưng kết thúc đẹp đẽ chỉ có trong cõi mộng. Không lạ gì hiện tượng, một cây bút nào đó mới in một hai bài điểm sách nhanh chóng được báo chí tung hô thành “nhà phê bình”. Đó là chưa kể đến sự phát triển nhanh chóng của internet đang biến phê bình trên mạng thành một cái “chợ trời”, tự do chửi bới, thóa mạ nhau và mất kiểm soát. 



Nhà phê bình đi đâu?

Sự thiếu hụt những người phê bình văn nghệ chuyên nghiệp đang được coi là nguyên nhân dẫn đến sự rối loạn, tụt hậu trong việc đánh giá, thẩm định các tác phẩm văn học, nghệ thuật. Theo số liệu PGS.TS Đào Duy Quát cung cấp khi khảo sát ở nhiều nước Nga, Ba Lan, Cộng hòa Czech, Pháp…, lực lượng lý luận phê bình văn học luôn chiếm từ 20 đến 25% so với đội ngũ sáng tác. Ví dụ Hội Nhà văn Nga có khoảng 4.500 hội viên thì đã có 1.300 nhà phê bình, Hội Nhà văn Ba Lan có xấp xỉ 3.000 hội viên thì khoảng 800 người hoạt động trong lĩnh vực lý luận, phê bình. Những người này hoạt động rất thường xuyên, đồng hành, theo sát mọi diễn biến của đời sống văn học. Trong khi đó, nếu tính Hội Nhà văn Việt Nam hiện nay, ước chừng chỉ có khoảng 60 nhà lý luận trong tổng số gần 1.000 hội viên. Thử hỏi, những nhà phê bình uyên bác và có tầm ảnh hưởng như Hoài Thanh không hiểu còn xuất hiện trên bầu trời văn học nữa hay không? Hay đành phải chấp nhận một thực tế là, không ít nhà phê bình của chúng ta gần như đã “gác bút”, lui về hậu trường để tập trung nghiên cứu, khảo cứu, viết chân dung…, chẳng mặn mà gì với công tác phê bình.
 

Đứng ở một góc độ khác, nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Liên hiệp Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, sự “chậm trễ” của lý luận so với văn học không phải chỉ ở việc thiếu hụt đội ngũ những người làm nghề có tâm huyết, mà còn ở sự thiếu vắng những tác phẩm văn học có giá trị về tư tưởng, nghệ thuật. Ông đề cập đến việc nhà văn Ma Văn Kháng đã nhiều lần lên tiếng tình trạng “không tải” của văn học. Trong đó những cuốn sách rất dày nhưng hàm lượng tư tưởng, dung lượng nghệ thuật lại… chẳng đáng bao nhiêu. Không có những tác phẩm đột phá, bám sát cuộc sống xã hội, thì bản thân nền văn học sẽ không đủ sức bật để lôi kéo, chinh phục bạn đọc. Và câu hỏi được đặt ra làm thế nào để phát hiện, phát triển và nuôi dưỡng tài năng văn học, đến bây giờ vẫn chưa có câu trả lời. 

MAI ANH

nguồn: anninhthudo

 


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.