NỘI DUNG CHI TIẾT
SỐ PHẬN TỔ QUỐC CŨNG LÀ SỐ PHẬN CỦA MỖI NGƯỜI
11/13/2014

 

(Về cuộc thi Biển đảo Việt Nam)

                                                                                       Nhà thơ NGÔ THẾ OANH

Vấn đề xác lập, khẳng định chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải, biên giới, hải đảo bao giờ cũng là vấn đề hệ trọng hàng đầu trong mối quan tâm của dân tộc ta suốt chiều dài mấy ngàn năm lịch sử, từ thuở ban đầu khi các Vua Hùng khởi công dựng nước. Trải bao nhiêu triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê, Tây Sơn, đến thời đại Hồ Chí Minh, dân tộc chúng ta đã vượt qua muôn ngàn thử thách để giữ từng tấc đất, tấc biển, tấc trời Tổ quốc được toàn vẹn như ngày nay là niềm tự hào trao lại cho các thế hệ mai sau.

Cuộc thi thơ về chủ đề Biển, Đảo Việt Nam do Sở TTTT và Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ được tổ chức phát động vào giữa những ngày mà vấn đề biển đảo của Việt Nam trở nên nóng bỏng nhất. Khi những âm mưu bá quyền xâm lược của những kẻ bành trướng phương Bắc đã không còn che giấu, ngang ngược trắng trợn thách thức ý thức tự tôn của dân tộc chúng ta. Chính trong thời điểm thử thách lớn lao này, chúng ta càng hiểu rõ lòng yêu nước của nhân dân ta. Có thể nói đây là mặt mạnh, thuận lợi cho cuộc thi. Trong mỗi con người, ở đây cụ thể là các tác giả dự thi, luôn sẵn tiềm ẩn một tình yêu lớn lao với Tổ quốc. Phải nói thêm một mạnh nữa, là quê hương Đất Tổ chúng ta có một truyền thống văn hóa hết sức lâu đời và giàu có, nhiều huyền thoại, truyền thuyết gắn liền với tổ tiên, nòi giống, với lập nước, giữ nước mà không phải vùng đất nào cũng có được. Điều này tạo những độc đáo của quê hương Đất Tổ. Cuộc thi đã khơi dậy, thức dậy, làm lớn lên, thăng hoa những cảm xúc mãnh liệt cho sáng tạo, cho những liên tưởng kết nối lại, tạo nên cấu tứ, tư tưởng chủ đề cho tác phẩm, từ đó có được những hình thức diễn đạt phù hợp cho tác phẩm, phần nào hình thành cá tính sáng tạo cho những tác giả. Có thể chỉ là những bước đầu, nhưng dù sao cũng là những hứa hẹn cho con đường sẽ đi. Cho nên, cuộc thi không chỉ là đáp ứng cho những nhu cầu trước mắt, mà sâu xa hơn, hứa hẹn cho những giá trị lâu dài. Chính ở đây, ngoài ý nghĩa xã hội, cổ vũ lòng yêu nước, ý thức dân tộc, ta còn tìm thấy ý nghĩa có tính chất sống còn cho tổ chức hoạt động của một Hội Văn học nghệ thuật - Vấn đề bồi dưỡng, tìm kiếm phát hiện tác giả để tiếp tục phát triển. Nhất là những tác giả gắn bó mật thiết máu thịt với thời đại mình. Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Ủy ban TW các Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam mới đây đã nhắc nhở bồi dưỡng ý thức xã hội cho mỗi ngòi bút.

Nhưng bên cạnh những mặt thuận lợi của cuộc thi như chúng ta vừa đề cập, chúng ta cũng gặp không ít những thử thách. Chúng ta còn nhớ, mới cách đây không lâu, Hội Liên hiệp VHNT Phú Thọ cũng đã có tổ chức một cuộc thi thơ về chủ đề này. Trong phạm vi của một tỉnh, dù có mở ra cho phạm vi cả nước những tỉnh thành bạn, số lượng những người dự thi dù muốn hay không cũng là hạn chế. Thêm nữa, sáng tạo tác phẩm, nhất là với thơ, bao giờ cũng là dễ dàng hơn nếu được tiếp cận với sự sống cụ thể, từ đó tạo được cảm xúc, kích thích trí tưởng tượng, tác giả viết sẽ có được tự tin hơn. Việc thâm nhập thực tế biển đảo, nhất là Trường Sa, Hoàng Sa không hề là điều dễ dàng. Phần không ít tác phẩm được hình thành qua những cảm xúc gián tiếp thông qua những tài liệu lịch sử hay thông tấn do tác giả tự tìm hiểu mày mò dù muốn hay không cũng khó tránh được những hạn chế nhất định. Nhiều hình tượng, thi ảnh trong thơ không dễ tránh được sự lặp lại những người có may mắn bước một bước “đi trước” “tìm thấy trước”. Ngay những truyền thống văn hóa rất gần gũi từ những truyền thuyết cội nguồn nhiều giá trị lịch sử văn hóa của quê hương được cả dân tộc yêu mến khi sử dụng lại làm thi liệu cho tác phẩm cũng không dễ dàng, vì “làm mới” bất cứ một điều gì, nhất là trong nghệ thuật để được công chúng chấp nhận cũng là một điều khó.

Những tác giả có tác phẩm dự thi chắc chắn hiểu được điều này hơn ai hết. Điều này đã được Hội đồng Sơ khảo phân tích:

“Những bài thơ dự thi, nhiều bài thơ không có tứ, câu chữ sáo mòn, trùng lặp với nhiều người đã viết (quả bàng vuông, lính nhà giàn, hát trên đảo, lá thư nhà...). Không ít những bài thơ lấy tư liệu trên báo chí đã viết, rồi lắp ghép thành văn vần nên thơ thiếu tâm trạng, cảm xúc, không có hiệu quả thẩm mỹ với người đọc”...

Những nhận xét nghiêm khắc của Hội đồng sơ khảo song có lẽ là hết sức bổ ích đối với người làm thơ.

Đưa ra những thuận lợi cũng như những thử thách của cuộc thi để chúng ta có được cái nhìn toàn cảnh trước khi đi vào cụ thể cuộc thi của chúng ta lần này. Có thể nói rằng, với thời gian chưa đầy nửa năm, từ tháng 3 đến tháng 8-2014 nhận được gần 400 tác phẩm với hơn 100 tác giả trong cũng như ngoài tỉnh, cả nhiều tỉnh rất xa tận cuối phương Nam, cả những tác giả là Việt Kiều sống tận Liên bang Đức, và nhà thơ Nguyễn Ngọc Hưng đang mắc bệnh hiểm nghèo ở Quảng Ngãi cũng nhiệt tình gửi một sáng tác rất tình cảm, ta có thể lạc quan rằng cuộc thi đã thành công.

Nhiều tác giả dự thi là những nhà thơ đã chuyên nghiệp là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, gửi đến những chùm thơ, hay tác phẩm thơ dài hơi được viết rất trân trọng. Nhưng đáng mừng hơn là rất nhiều những tác giả vẫn sáng tác trong lặng lẽ, âm thầm. Những tác giả dự thi trước hết vì không thể nào không bật lên tiếng thơ của lòng yêu Tổ quốc trước nguy cơ tồn vong của đất nước. Chính những tác giả đông đảo này làm nên một phần quan trọng thành công cho cuộc thi.

Trở lại yêu cầu bắt buộc được đưa ra từ thể lệ cuộc thi về chủ đề những tác phẩm:

“- Khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam.

- Ca ngợi sự giàu đẹp của biển đảo Việt Nam đã có từ lâu trong sử sách

- Nêu cao truyền thống anh hùng bất khuất, lòng yêu nước của quân và dân ta, sẵn sàng đánh bại mọi kẻ thù xâm lược để bảo vệ từng tấc đất, biển đảo của Tổ quốc.

- Ca ngợi tinh thần vượt mọi khó khăn của ngư dân bám biển để đánh bắt hải sản, đảm bảo đời sống, làm giàu cho Tổ quốc và góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo quê hương”.

Có thể nói tất cả những tác phẩm được vào đến chung khảo đều thể hiện rất rõ sự tuân thủ triệt để những yêu cầu này. Mức độ thành công về nghệ thuật có thể khác nhau nhưng tư tưởng chủ đề thì luôn được thể hiện sáng rõ. Điều này là một thành công cần khẳng định. Dĩ nhiên các tác giả tập trung nhiều vào Hoàng Sa, Trường Sa là những điểm nóng ấn tượng nhất thu hút mọi quan tâm của chúng ta khi nghĩ về biển đảo của Tổ quốc. Điều này là dễ hiểu. Nhưng bên cạnh đó chúng ta còn gặp một biển đảo thật gần gũi, bình dị, một cánh rừng bần ở Đầm Rui - Quảng Ninh hay một ruộng muối ở Sa Huỳnh Quảng Ngãi, một cây dâu thiêng ở Lý Sơn hay một viên đá vô danh bên bờ biển ít khi ta để ý song trong đó tác giả nhận ra sự thu nhỏ của tình yêu Tổ quốc quê hương. Chính những đời bình thường, những vật bình thường gần gũi với chúng ta trên biển đảo là sự khẳng định giản dị song thuyết phục nhất rằng biển đảo này là của người Việt, dân tộc Việt, những chủ nhân chân chính nhất đã khai thiên lập địa nên vùng cương vực lãnh thổ này. Tập trung vào những điểm nóng mang tính lịch sử là hết sức cần thiết. Song chúng ta cũng không quên sự giản dị, gần gũi bình thường cũng mang theo tính thuyết phục không nhỏ. Đây là một nét phát triển mới cần khích lệ trong cuộc thi chúng ta tổ chức lần này.

Cuộc thi có hàng trăm tác phẩm vào đến chung khảo với nhiều tác giả. Không thể điểm qua hết từng tác giả, chúng tôi chỉ xin lấy ra một vài tác giả, hy vọng chúng ta có thể rút ra những kinh nghiệm cho một cuộc thi, cho những bước đường sáng tác.

Nhà thơ Nguyễn Đình Phúc gửi đến dự thi một chùm 6 bài, trong đó có những bài có tứ mới, phát hiện từ một tuyến đầu Tổ quốc: “Có một biển Đông ở Sa Pa”, hay khai thác tứ thơ từ: “Thư tịch cổ Hoàng Sa” để khẳng định chủ quyền của Tổ quốc đã có tự lâu đời. Cây bàng vuông ở Trường Sa đã có nhiều người viết, nhưng với thể thơ lục bát nhẹ nhàng, thầm kín, sâu lắng trong đêm những người lính “Thức với hương bàng vuông Trường Sa” đem đến cho người đọc những cảm thức mới về tâm hồn những người lính ở ngoài đảo xa, nhưng họ rất lạc quan, mơ mộng sẵn sàng bảo vệ biên cương thiêng liêng của Tổ quốc! Thơ Nguyễn Đình Phúc giàu suy tư, trải nghiệm, đậm chất trữ tình, chịu tìm tòi, lập tứ, không bị lặp lại mình. Đó là những điều cần ở sự sáng tạo của người làm thơ.

Nhà thơ Nguyễn Hưng Hải gửi đến chùm thơ 8 bài chủ yếu là viết về Trường Sa. Tác giả có sự tìm hiểu khá kỹ vùng đảo nổi tiếng này có lẽ qua tư liệu là chủ yếu và có lẽ sử dụng nhiều tứ tưởng tượng để dựng lại cuộc sống chiến đấu, nơi cụm đảo với rất nhiều thử thách. Phải nói là tác giả đã tạo được cho thơ anh tính sinh động không dễ có được. Chúng ta yêu hơn cuộc sống của cụm đảo này cùng tác giả dù có thể chúng ta chưa đặt chân đến. Riêng bài thơ Những người lính ngã xuống ở đảo Hoàng Sa năm 1974 tác giả nhắc đến một sự kiện có một thời khá nhạy cảm song giờ đây quan niệm đã cởi mở hơn. Tác giả đã mạnh dạn và khá nhạy với vấn đề, tạo được ấn tượng, song cũng như nhiều bài thơ khác của tác giả, ở đây Nguyễn Hưng Hải hơi “lý”, hơi diễn dịch. Song dù sao cũng là một khích lệ.

Tác giả được trao giải cao là một điều khẳng định về sự lao động nghệ thuật và tâm huyết của anh. Nhưng có lẽ tác giả cũng nên lưu tâm đến một nhận xét về thơ anh, không riêng ở chùm thơ này, là tác giả “nghề” quá. Nghề vừa “chuyên nghiệp” vừa dễ dẫn đến sự vơi cạn cảm xúc thật.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thuyên lại dự thi với một trường ca mới của anh. Lần trước anh cũng dự thi trường ca. Thao thức Trường Sa được triển khai đến 500 dòng thơ. Vẫn là một Nguyễn Quang Thuyên chịu khó tìm kiếm những dữ liệu thật để cấu trúc nên tác phẩm. Và anh khá mạch lạc trong khi triển khai chủ đề theo đuổi của mình. Song ở tác phẩm này có lẽ người đọc mong ở tác giả nhiều cảm xúc hơn nữa để tạo sự cuốn hút, để có được sự thao thức trong người đọc như tác giả mong muốn.

Dù sao một cây bút theo đuổi những tác phẩm dài hơi trong thơ như Nguyễn Quang Thuyên hiện nay không nhiều. Sự khuyến khích ưu ái cho thể loại trường ca không chỉ là mối quan tâm riêng của Hội Văn học nghệ thuật Phú Thọ chúng ta.

Hy vọng rất nhiều vào những bước đi mới của tác giả Nguyễn Quang Thuyên.

Phạm Thị Thu Hà gửi đến dự thi 4 tác phẩm thơ trữ tình. Trong văn học nghệ thuật, Phạm Thị Thu Hà vẫn ở diện là tác giả trẻ. Chùm thơ Phạm Thị Thu Hà có lẽ chưa chín như người đọc mong muốn, nhưng gợi nên những hy vọng cho những bước đi tiếp của tác giả này. Tác giả có một cái nhìn khá trẻ vào những gì muốn thể hiện. Và hơi thơ có nhiều hứa hẹn. Đất nước những ngày biển động của Phạm Thị Thu Hà có được sự triển khai khá tầm vóc, chỉ tiếc là giọng điệu còn mang hơi hướng của một tác giả đi trước. Mà tác giả này lại là quá quen thuộc trong thơ hiện đại chúng ta. Phải nói thêm là ngay trong sự ảnh hưởng ở đây, nhất là với một cây bút đang trong bước tìm đường hướng cho mình, cũng chứng tỏ một nội lực đáng trân trọng. Phạm Thị Thu Hà đang có trước mắt một con đường rộng mở với nhiều chờ đợi. Vấn đề chỉ còn là bản lĩnh học tập và tu dưỡng nghệ thuật sâu sắc như thế nào của chính tác giả.

Những tác phẩm được trao giải trong cuộc thi này có thể nói đều đã được cân nhắc rất kỹ, và hoàn toàn xứng đáng. Nhưng cho dù chưa được trao giải lần này, hầu hết tác phẩm dự thi cũng đã được nâng lên trong nền chung phát triển của thơ đương đại. Chính vì thế nên thành công của cuộc thi chúng ta đã được làm nên từ sự đóng góp của tất cả những tác giả nhiệt tình tham gia, đây là điều chủ yếu nhất. Qua cuộc thi, ta thấu hiểu thêm vẻ đẹp của quê hương đất nước ta, sức mạnh của dân tộc ta trong truyền thống cũng như trong hiện tại. Và ta cũng hiểu chính mình hơn. Chỉ tiếc là còn rất nhiều vấn đề có thể đặt ra, đề cập tới với nhiều tác giả và tác phẩm cụ thể vẫn chưa được bàn bạc, phân tích như nhiều người chờ đợi. Song trong phạm vi một bài nhận xét có tính tổng quan, những đòi hỏi, mong muốn thật khó có thể đáp ứng đầy đủ. Hy vọng, với một vài trường hợp đơn cử, mỗi tác giả có thể rút ra những điều bổ ích chung hay những điều cần khắc phục cho riêng mình. Rất mong được sự thông cảm và lượng thứ.

Xin được cám ơn tất cả những tác giả đã nhiệt tình tham gia cuộc thi. Sự thành công của cuộc thi chính là nhờ sự tham gia của các bác các anh các chị ở quê hương Đất Tổ cũng như những tỉnh thành bạn.

Xin được chúc mừng những tác giả có tác phẩm được trao giải.

Cuộc thi của chúng ta về Biển, Đảo Việt Nam đã khép lại. Song, chúng ta hiểu sâu sắc một điều là, những mối lo âu về cuộc sống, về mỗi tấc đất, tấc biển, tấc trời Tổ quốc chúng ta vẫn luôn luôn còn là mối ám ảnh, trăn trở không ngừng. Một tác giả lớn của thế kỷ  XX có viết rằng Người nào yêu một Tổ quốc, người ấy yêu một số phận. Số phận Tổ quốc cũng chính là số phận chúng ta.

Cuộc thi đã tạm khép lại. Nhưng những cảm xúc, suy tưởng của mỗi chúng ta về Tổ quốc, biển đảo vẫn không ngừng để mở chờ đón những tác phẩm mới.

                                                                                                                               N.T.O


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.