NỘI DUNG CHI TIẾT
Thêm một người thơ vượt bến Lô giang
1/21/2015


(Nhân đọc “Tráng khúc Lô giang” - Trường ca lịch sử, Nxb Hội Nhà văn 2014)

                                                                                                            KIM NGỌC ĐẠI

Tác giả thơ Điền Ngọc Phách là một trường hợp thú vị, thậm chí là lạc lõng trong Làng thơ Vĩnh Phú trước đây, Phú Thọ nay và cả nước. Viết gì về ông cũng không thể đôi dòng, nói gì về ông cũng không thể ít lời. Từ rất lâu, tôi đã để ý với một chút thích thú, một chút yêu quý về thơ và đời sống ở ông. Quãng năm 1997 - 2000 tôi đã hai lần “động bút” với tinh thần không thể không viết về thơ ông. Khi ấy, đến độ ấy - sau dăm tập thơ - thơ Điền Ngọc Phách đã khá hay, nhưng là hay “đèm đẹp, hay chơi chữ, hay trong bóng rợp của văn chương cũ - mới lẫn lộn”. Khi ấy, đến độ ấy - thơ Điền Ngọc Phách đã có giọng riêng, cách riêng, thi thoảng có được câu hay, bài hay đến nghi ngơ... rất thương.

Nhưng sau bài thứ nhất của tôi: “Không gian nhà kính - thơ Điền Ngọc Phách”, tác giả Điền Ngọc Phách giãy nảy lên không phục. Trao đi đổi lại, tôi viết bài thứ hai “... về thơ Điền Ngọc Phách”... - họ Điền vẫn không chịu, cứ ấm ức đi “kêu oan” với bạn bè văn nghệ là “tay ấy nó hạ thơ tôi”. Tất nhiên là Điền Ngọc Phách ấm ức trong đáng yêu và hờn giận tôi trong khinh mạn - bạn thơ ấy mà. Sau đấy, năm 2001, khi tôi về làm việc ở Tạp chí và Hội một thời gian, tác giả Điền Ngọc Phách gửi cho tôi mấy chục trang tư liệu về thơ và đời của ông để tôi “đọc đi mà biết”.

Hôm nay, bất ngờ tìm lại được tập tài liệu ân tình đó, sau khi tôi đọc tập Trường ca “Tráng khúc Lô giang” của ông. Văn chương là một thế giới đầy hư thực và mê dụ con người. Bao nhiêu năm qua đi với quên - nhớ, với yêu - ghét... thế mà giờ đây, tập tài liệu cũ của Điền Ngọc Phách lại hiện ra giữa bộn bề bao nhiêu là sách báo sau hai lần tôi xếp dọn chuyển nhà. Nhìn tập tài liệu cũ mòn đã ngả mầu thời gian, lòng tôi lại thấy rộn lên niềm thân thương về ông. Cuộc đời làm thơ, theo đuổi sáng tạo thơ - văn ở ông như là của “kiếp con ong cái kiến” mang lốt người. Ông đã biết ca lên niềm bi thương mà thơ thới của kiếp người - bằng những vần thơ nén - gợi.

Dạo ấy, ông gửi cho tôi 14 trang viết tay “trang đời - trang thơ tự thuật” được phôtô và khâu lại bằng chỉ trắng (không đóng ghim) cùng nhiều thơ và bài vở khác. Kể cũng lạ, ông từng là thầy giáo dạy thực hành cơ điện, là thợ cơ khí bậc cao (7/7) nhiều năm, thế mà nét chữ lại mềm mại khá đẹp. Ở đấy, ông viết một tiêu đề to: khắc khoải kiếm tìm... vinh chút đỉnh. Ông còn viết “tự thuật”, tự phát biểu về thơ rất nhiều (ngoài ký thác tâm sự vào thơ). Tuy nhiên, tôi thấy ông làm thơ và nói oang oang ngoài đời vẫn hay hơn là viết bằng văn bản. Tôi thấy ông nói chuyện có duyên và được nhiều người quý mến.

Và trên hết, tác giả thơ Điền Ngọc Phách là “kẻ hành khất đáng thương” đến chân thành trên con đường dẫn đến “miền đất hứa” của thi ca. Nơi thiêng ấy có lãnh địa thi ca bất tử, có đền đài thi ca trang trọng. Và ông đã mon men, ông đã hảo hển lần mò tới được bờ nước bên thềm miền thiêng thơ Việt.

Nhớ lại, năm 1993, khi tôi đầu quân làm hội viên Hội VHNT tỉnh Vĩnh Phú, vừa mới biết ông thì ông đã đi làm cửu đào vàng ở Kim Bôi - Hòa Bình. Khi ấy, tôi đã đọc được lời nhận xét của nhà văn Sao Mai ưu ái dành cho ông: “Điền Ngọc Phách - một con sơn ca đồng nhỏ nghèo, bạc phếch mầu lông, từ Ninh Bình ra hát giữa trời”. Cuối năm 1994, đang một mình lang thang chu du miền Nam thì giật mình biết tin ông đang trồng thuê cà chua ở Đà Lạt. Năm 1995, ông làm cửu than tổ ong ở Vũng Tàu. Năm 1996, lại giật mình chạm ông ở nhà nghệ sĩ Vũ Đình Bính. Hóa ra ông đã trở về nhà sau bơ phờ kiếm sống, giờ mang bút sách đến học đòi ít chữ Hán của bác Vũ Đình Bính, nhà ở phía mé đồi Lâm Thắng- Việt Trì. Đầu năm 2014 tôi lại giật mình khi nghe ông khoe: Tớ đã nhận tiền tạm ứng của Hội để đi thực tế “làm trường ca về danh tướng - danh nhân Trần Nguyên Hãn”.

Chợt nhớ cuối năm 2000, tỉnh và hội trao giải thưởng văn học 5 năm 1995 - 2000. Tập Trường ca “Sải cánh M’Linh” của ông được trao giải A, tập thơ “Đất thiêng” của tôi được trao giải B. Tôi được thông tin, tập thơ của tôi và ông đều ở thế “nâng lên, đặt xuống” qua cửa vòng tỉnh. Nhưng mọi việc rồi cũng qua đi. Mừng là ông lại tiếp tục lao vào con đường thơ đắm đuối, với một tinh thần bất khuất. Ông đã khá thành công ở một số bài thơ ngắn, nhiều bài thơ của ông đã sống được theo thời gian. Tôi đã nghĩ, cái “trường lực thơ” từ Trường ca “Sải cánh M’Linh” dạo nọ đã nối dài và truyền lửa nghệ thuật thi ca vào Trường ca “Tráng khúc Lô giang” của ông hôm nay.

Và giờ đây, những câu thơ trong trường ca viết về Tả tướng quốc Trần Nguyên Hãn cứ lâng dâng day dứt mãi trong tôi. Mừng, rất mừng tác giả Điền Ngọc Phách - tôi thấy ông đã sang sông, ông đã bước vào lãnh địa thơ Việt một cách ngay ngắn qua tập thơ này.

Sẽ có “những lời bàn tán” mông mênh về trường ca này: nào là thơ đề tài dễ làm, nào là thể thơ cũ mòn có đáng đọc không, nào là trường ca đặt hàng ấy mà... Qua đọc trường ca, qua thưởng thức chút tài hoa và tấm lòng tha thiết với văn hóa và lịch sử của tác giả- tôi thấy Điền Ngọc Phách đã thành công qua những dụ ngôn thơ ấm sáng. Thể thơ song thất lục bát có thể buộc người viết phải nệ cổ, nhưng Điền Ngọc Phách đã lựa nhiều ngôn từ uyển chuyển, tươi mới, tạo không khí và không gian lịch sử. Mạch thơ phóng khoáng, hơi thơ hào sảng tạo được tinh thần và không gian thời đại  của lịch sử triều Lê. Tác giả đã khéo léo vận dụng ngôn ngữ tươi mới vào thể thơ cũ tạo âm hưởng thơ dễ nghe, dễ đọc nhưng không tẻ nhạt. Ý thơ mạch lạc, giàu tính biểu cảm và biểu tượng tạo âm vang đời sống thật một thời đã xa.

Tác giả Điền Ngọc Phách “nay không còn trẻ”, ông đã qua tuổi 70 được mấy năm. Thực sự, giờ đây tôi thấy quý một ông già họ Điền, với râu tóc phơ phơ cứ nhẩn nha thơ phú thật là hợp lẽ. Ông từng làm thơ và xuất bản thơ rất nhiều, ông từng “nuôi râu - tóc” rất sớm, nhưng đến cái khúc “ngang dòng Lô” này, ông mới thực sự tìm đúng bến mình, sống đúng mình trên tư thế một tác giả thơ. Xin khép lại bài viết nhỏ - như thêm một phác thảo chân dung về con người nghệ sỹ nơi ông, bằng đôi câu thơ trong trường ca:

Xuân thu vừa trinh tùng khai hội

Lại sắm sanh cơm mới chiêm mùa

Trẻ thơ nhảy nhót vui đùa

Già rung gối hạc câu thơ miếng trầu.

                                                                        K.N.Đ


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.