NỘI DUNG CHI TIẾT
Những giải pháp chủ yếu xây dựng đạo đức xã hội trong văn học nghệ thuật (*)
1/21/2015


 PGS. TS NGUYỄN HỒNG VINH

Chủ tịch Hội đồng LLPB VHNT Trung ương

LTS: Trong các ngày 11 - 12/11/2014, tại TP Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận, Phê bình văn học nghệ thuật TW đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học toàn quốc với chủ đề Vấn đề đạo đức xã hội trong VHNT hiện nay. Hội thảo này là việc làm thiết thực đóng góp vào quá trình thực hiện hiệu quả NQ TW9 khóa XI của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ trích đăng nội dung phần giải pháp chủ yếu trong báo cáo tổng kết Hội thảo vấn đề đạo đức xã hội trong VHNT hiện nay do PGS. TS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng LLPB VHNT Trung ương trình bày tại hội thảo. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

 

1.Đề cao trách nhiệm của văn nghệ sỹ trong việc xây dựng đạo đức, nhân cách, lối sống của con người Việt Nam

- Trước hết, cần nhận thức sâu sắc một yêu cầu quan trọng nêu trong Nghị quyết Trung ương 9, khóa XI đối với văn học, nghệ thuật: Hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa và con người Việt Nam, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; đề cao tinh thần yêu nước; tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân mình, với gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước. Theo chúng tôi, đây cũng thật sự là sứ mệnh, là trọng trách cao cả của văn nghệ sỹ với tư cách là người chiến sỹ tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa.

- Xây dựng đạo đức xã hội ngày càng là đòi hỏi bức thiết, nóng bỏng của toàn xã hội. Như lời Bác Hồ căn dặn: “Đây là công việc cực kỳ to lớn, nặng nề phức tạp nhưng cũng rất vẻ vang. Đây là cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi”. Cũng chính vì thế, vấn đề đạo đức xã hội đã trở thành nhu cầu, cảm hứng sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sỹ cả nước. Biến cảm hứng sáng tạo thành tác phẩm cụ thể để góp sức xây dựng đạo đức, nhân cách con người Việt Nam là một quá trình không đơn giản chút nào. Ở khía cạnh quan trọng này, chúng ta đồng tình với ý kiến của TS Lê Thành Nghị: Văn học vốn có sứ mệnh vượt lên sự thông thường. Viết về sự xuống cấp đạo đức hôm nay, cần vượt qua những sự thông thường để nắm bắt được phần cốt lõi của hiện thực. Giữ cho ngòi bút mang đầy đủ tinh thần công dân, nhưng biết dừng lại trước sự thăng bằng lý trí của sự phẫn nộ, để xem xét sự việc một cách điềm tĩnh, khách quan, không chối bỏ sự thật, nhưng cũng không làm trang viết trở nên u ám, không rơi vào hư vô chủ nghĩa..., là cuộc chiến riêng của nhà văn, không kém phần cam go. Yếu tố quan trọng cần có để vượt lên “cuộc chiến” ấy, chính là LƯƠNG TÂM tài năng. Nói cách khác là cái TÂM, cái tầm, cái tài của mỗi văn nghệ sỹ; đặc biệt, việc nâng tầm tư tưởng của mỗi tác phẩm đang là đòi hỏi bức thiết của công chúng hiện nay. Các tác giả Võ Văn Thưởng, Thân Thị Thư, Trần Việt Trường, Đoàn Thanh Huyền, Võ Thị Ánh Tuyết..., từ hoạt động thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo văn hóa - văn nghệ ở địa phương, đều bày tỏ mong muốn: Trên cơ sở đề cao trách nhiệm nghệ sĩ - chiến sĩ, mỗi văn nghệ sĩ cố gắng hướng về cơ sở, nghiên cứu sâu thực tiễn đang vận động đa dạng, phức tạp nhưng đã và đang xuất hiện không ít điển hình cá nhân, tập thể đã và đang học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Viết về đạo đức, truyền bá đạo đức cho người khác, cho xã hội, mà nhà văn không là tấm gương sáng thì rất khó thuyết phục công chúng. Như nhà văn Lê Quang Trang nhấn mạnh: Điều tiết cho được sự hài hòa giữa yêu cầu xã hội và khát vọng chân chính của người nghệ sỹ, phát huy tối đa yếu tố cá nhân trong sáng tạo, đó là biểu hiện cụ thể tài năng, bản lĩnh của người cầm bút. Muốn vậy, mỗi văn nghệ sỹ cần thường xuyên tự nhắc mình phải trung thực, lương thiện, chú ý bồi đắp năng lực tư duy, khả năng dự báo và có định hướng đúng khi viết về cái xấu, cái ác...

2. Tăng cường công tác lý luận, phê bình, tuyên truyền, quảng bá, định hướng hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật

Cần sớm khắc phục tình trạng đề cao quá mức chức năng giải trí, tôn sùng chủ nghĩa hình thức, dẫn đến “lệch chuẩn” trong tất cả các loại hình văn học, nghệ thuật. Tăng cường công tác nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đẩy mạnh công tác lý luận, phê bình, kịp thời phát hiện, cổ vũ những tác phẩm hay viết về đạo đức, phê phán chiều hướng “giải thiêng” các giá trị đạo đức của dân tộc.

Tăng cường phối hợp giữa Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương với các hội chuyên ngành của Trung ương, với các cơ quan chức năng ở địa phương, các cơ quan báo chí, xuất bản và cả hệ thống chính trị các cấp trong việc tuyên truyền, quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật viết về đạo đức xã hội. Đề cao vai trò trách nhiệm của trường học các cấp trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh, sinh viên; muốn vậy phải đổi mới, cải tiến mạnh mẽ nội dung chương trình, sách giáo khoa về các môn văn học, văn hóa học, mỹ học, giáo dục công dân... Đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trong đó nhà trường các cấp học đóng vai trò nòng cốt. Các trường đại học, cao đẳng thuộc khối văn hóa - văn nghệ cần quan tâm hơn nữa việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên sâu làm công tác lý luận, phê bình. Hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương thường xuyên phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng phê bình văn nghệ, góp sức xây dựng đội ngũ làm công tác lý luận, phê bình thật sự am tường văn hóa - văn nghệ như Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị đã chỉ ra.

Chia sẻ trách nhiệm cùng Hội thảo, GS Phong Lê đã nêu lên một điều tâm huyết: Phải chăng việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong những năm qua, chính là lời giải đáp có sức thuyết phục với những gì mà chúng ta đang bàn, đang tìm hôm nay để góp sức có hiệu quả vào việc xây dựng đạo đức, nhân cách con người Việt Nam trong giai đoạn mới? Bởi kinh nghiệm hơn nửa thế kỷ qua cho thấy, mỗi lúc đi sâu vào cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, mỗi văn nghệ sỹ chúng ta gặp đạo đức của Nhân dân, đạo đức của Dân tộc với những giá trị gần như là trường tồn cùng lịch sử. Khám phá, sáng tạo trên nền tảng tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, chắc chắn chúng ta sẽ có “mùa gặt” mới trên lĩnh vực này.

3. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với văn nghệ; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực này

Cần cụ thể hóa những định hướng lớn là: Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đã ghi trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI, nhằm “vừa bảo đảm để văn hóa, văn học, nghệ thuật, báo chí phát triển đúng định hướng chính trị, tư tưởng của Đảng, vừa bảo đảm quyền tự do, dân chủ, cá nhân trong sáng tạo trên cơ sở phát huy tính tự giác cao với mục đích đúng đắn; khắc phục tình trạng buông lỏng sự lãnh đạo hoặc mất dân chủ, hạn chế tự do sáng tạo”. Thấu suốt yêu cầu quan trọng này, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã và đang triển khai 02 đề tài khoa học cấp Bộ về “Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với văn học, nghệ thuật”“Vấn đề tự do sáng tạo trong văn học, nghệ thuật ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp”.

Rất mong các nhà khoa học, các nhà lãnh đạo, quản lý văn hóa - văn nghệ tích cực tham gia đề tài khoa học quan trọng này nhằm cụ thể hóa nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng, kiến nghị những giải pháp căn cốt, thiết thực để đưa Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 vào thực tiễn đời sống văn học, nghệ thuật nước nhà. Nhà báo Hà Đăng, nguyên Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, nhấn mạnh trách nhiệm chấn hưng đạo đức, trước hết thuộc về hai binh chủng có vai trò to lớn trong việc định hướng sáng tạo và quảng bá tác phẩm - đó là đội ngũ cán bộ tham mưu, những người làm công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật và đội ngũ các nhà báo thuộc các cơ quan truyền thông đại chúng, cần được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, nâng tầm...

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa - văn nghệ, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Bộ Thông tin và Truyền thông... cùng các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với tổ chức Hội các cấp, với Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, tập trung sức triển khai một số vấn đề quan trọng sau đây:

Khẩn trương hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật; đặc biệt, khẩn trương cụ thể hóa các quy định về quản lý mạng Internet, các blog cá nhân, các facebook...

Điều chỉnh và hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp tính đặc thù của văn học, nghệ thuật.

Tăng cường công tác thanh tra, xử lý kịp thời những đơn vị, cá nhân có những tác phẩm vi phạm thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đi ngược lại lợi ích của nhân dân, của đất nước.

Nhà nước có chính sách hỗ trợ, “đặt hàng” các tác giả viết về đạo đức xã hội, tôn vinh xứng đáng các sản phẩm có giá trị giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, nhân cách con người Việt Nam theo 7 đức tính cơ bản ghi trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9, khóa XI; tổ chức tốt việc quảng bá các tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật trong lĩnh vực này.

Chủ động góp sức tích cực phòng, chống các biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạo đức, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trên lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, các hoạt động không đúng tôn chỉ, mục đích, các tác phẩm có nội dung lệch lạc, thị hiếu tầm thường. Chúng tôi tán thành ý kiến của Thiếu tướng Nguyễn Phương Diện: Hơn lúc nào hết, cần phát huy vai trò tiên phong của người Nghệ sỹ - Chiến sỹ, kiên quyết đấu tranh với các hành vi tham nhũng, quan liêu, các tệ nạn xã hội, gắn liền việc phản bác các luận điểm phản động, phê phán các biểu hiện sai trái trong văn học, nghệ thuật. Đây là cuộc đấu tranh hết sức phức tạp, khó khăn, không chỉ với các thế lực thù địch bên ngoài, mà còn phải đấu tranh với các khuynh hướng tư tưởng lệch lạc, các biểu hiện thoái hóa, biến chất từ bên trong…

                                                                                                                        N.H.V

 


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.