NỘI DUNG CHI TIẾT
TIẾNG LÒNG VỌNG TIẾNG THỜI GIAN, TIẾNG ĐỜI - MINH CHÂU
8/25/2015


Chao ôi! Có phải chính cái quy luật vĩnh hằng, bất biến của thời gian đã trở thành tiềm thức nên ông mới gọi chung cho những nguồn cảm hứng chủ đạo trong tập thơ của mình là “Bóng ngày”. Ta cũng có thể coi đây là cá tính sáng tạo và bản lĩnh nghệ thuật của ông. Đọc thơ Bùi Văn Phẩm điều dễ nhận thấy ngay là sự trẻ trung, tươi mới. Thi tứ khá dồi dào, thi pháp cũng thường xuyên đổi mới. Đọc “Bóng ngày” ta thấy Bùi Văn Phẩm đắm mình trong hiện thực đời sống mà không hề ồn ã, xô bồ. Hiện thực chân thực trong thơ ông đã được mã hóa bằng cách của riêng mình. “Chợ nào mà chẳng bán mua/ Sao tôi lại gặp giữa trưa - chợ người/ Nón mê che nửa mặt người/ Mồ hôi đem bán cầu trời được mưa/ Mấy lời ngắn cộc/ gọi/ thưa/ Thôi đành bán sức để xua cái nghèo” (Chợ).

Bùi Văn Phẩm thường có những ý thơ độc đáo, những hình tượng mới lạ. Những bài (Khúc ru/ Cháy sáng lung linh/ Nhớ cụ Tản Đà/ Bóng mẹ/ Đêm quê và phố/ Xin đừng...) là những bài thơ như thế. Nó là dấu hiệu của sự suy ngẫm, chín chắn và bình tĩnh tìm tòi. Ví như “Xót xa nhặt hạt sao rơi/ Nhặt trăng đáy giếng nhặt lời tri ân”, hay “Đường đời bạc lối hư vinh/ Mãi không nhặt được bóng mình đánh rơi”. Đây quả thực là những câu thơ mới mẻ. Thơ của Bùi Văn Phẩm phong phú ở đề tài, tiết kiệm ngôn từ và đa chiều trong chủ đề muốn gửi. Ông thường tả ít mà gợi nhiều, có khi tả để gợi là chính. Bùi Văn Phẩm nhạy ở đề tài, mạnh ở thể thơ 5 tiếng, ở lối kết cấu hồi hoàn của âm điệu, nhạc điệu vì thế các mạch thơ có sự liên kết chặt, có trường độ xa và biên độ rộng “Chót đa mang cơn gió/ Thổi rỗng chiều cuối năm/ Bắt gặp cô hàng xóm/ Nhặt nỗi buồn xa xăm/ Chót đa mang hoa nắng/ Rớt mồ côi bên thềm/ Đôi mắt nhìn góa bụa/ Chứa bao nhiêu nỗi niềm” - (Đa mang).

Những câu thơ mới đọc nhẹ bẫng mà nghĩ ra mới thấy nôn nao bởi nỗi thương thầm cứ ùa về từ tâm thức nhà thơ.

Theo tôi: tiêu biểu và ấn tượng nhất là những bài ông viết về người quê, tình quê, cảnh quê. Thể thơ lục bát truyền thống được ông chọn là phù hợp với những mạch cảm hứng này. Đây là một thể thơ khó viết và khá hay xưa nay. Bùi Văn Phẩm là người có kiến văn khá rộng và sâu nên ông có chừng mực trong thể thơ này. Thơ lục bát của ông gọn gàng, sáng sủa, gần gũi mà không kém phần mới lạ, sâu sắc, ngân nga. Những hàm ẩn của ngôn từ nằm ngay trong thủ pháp sắp đặt câu chữ của ông. Ông không tham ý, quá lời nên tránh được những lối lục bát kể lể dài dòng và vần vè nhạt nhẽo. Ta hãy nghe ông thổn thức với làng mình: “Tên làng tôi gọi trong mơ/ Lắng trong giọng hát câu thơ dại khờ/ Ai người biền biệt đến giờ/ Nhớ thương tôi viết bài thơ ru mình” (Làng).

Chân thành và máu thịt với làng quê biết mấy khi ông cất lên tiếng gọi và uớc vọng tận đáy lòng: “Tôi về nắng đã quá trưa/ Ước gì gặp lại người xưa/ hỡi làng”. Cái vô lý ở đời lại thành có lý trong thơ bởi có bao giờ về lại được ngày xưa? Nếu không khắc vào tâm khảm nơi chôn nhau cắt rốn của mình sao có được những câu thơ thật đến như thế? Thơ lục bát của Bùi Văn Phẩm thấm đẫm chất truyền thống, chất dân gian mà không hề xáo mòn, xưa cũ. Đặc biệt là những nhân vật quen thuộc trong văn hóa dân gian và những nhân vật trong văn chương hiện đại đã trở thành mẫu mực, thậm chí rất “kinh điển” như: Thị Mầu trong tích chèo Quan Âm Thị Kính, hay Chí Phèo, Thị Nở trong truyện ngắn của nhà văn nổi tiếng bậc nhất Nam Cao một lần nữa được Bùi Văn Phẩm thổi hồn vía vào. Thành ra các nhân vật ấy như đang đi, đứng, nói, cười trong một không gian mới mẻ: “Mầu ru cái yếm bỏ quên/ Đong đưa chi lắm để duyên lỡ làng”. Tác giả “Bóng ngày” trách Mầu đong đưa nhưng thực ra là khen Mầu duyên và thật. Không thế thì sao ông lại gỡ oan cho Mầu bằng cách mạnh dạn khẳng định một cách thấu lý, thấu tình: “Thèm chua ắt hái của chua/ Nào ai buôn bán lọc lừa ai đâu?/ Thế gian còn khối Thị Mầu/ Đâu ngồi nhịn nhạt ôm sầu/ đợi trăng/ Gặp đêm ngồn ngộn ánh rằm/ Biết bao gái dở vén trăng lên chùa/ Vẫn còn táo rụng trái mùa/ Mầu ơi nhặt lấy bỏ bùa chúng sinh” (Gỡ oan Thị Mầu). Chất nhân văn cứ từ những ý thơ thủ thỉ và mạnh mẽ, chân tình mà nóng bỏng tình người, tình đời của tác giả mà tỏa ra. Từ những suy ngẫm về tính bản thể của con người hiện đại, tác giả bênh vực “Người đàn bà xấu xí nhất trần gian” (Thị Nở). Người từng cứu rỗi linh hồn Chí Phèo: “Khỏa đêm đáy nước ngọt ngào/ Rơm khô thèm lửa cháy vào ai hay?/ Hứng tình lá chuối phất phây/ Lá sen nhuộm tím dải mây vãn mùa/ Dở hơi còn khát của chua/ Thế gian lắm kẻ a dua làm liều”. Và ông thương Chí Phèo lúc tỉnh rượu Chí thấy mình đơn độc: “Bờ ao bóng Chí liêu xiêu/ Ngỡ đâu có phút cô liêu thế này?...” Từ tình thương rất người ấy ông đã ngộ và đồng tình với mối tình (Chí/ Thị): “Nát nhàu mấy đám cỏ may/ Tỉnh ra mới ngộ cơn say được mùa/ Vét trăng nhặt một câu thơ/ Vén mây Thị Nở... giấc mơ Chí Phèo”. Cũng có gì xấu đâu? Ông cha chẳng từng có câu: “Yêu nhau đâu quản chiếu giường/ Một tàu lá chuối che sương cũng tình” (Ca dao) đó sao?... Không có sự suy ngẫm thấu đáo, không có vốn kiến văn phong phú Bùi Văn Phẩm không thể có được cách thể hiện trên.

Đọc thơ Bùi Văn Phẩm ta ít gặp những tiếng thở than, rên rỉ theo kiểu “Chưa ốm đã rên, chưa đau đã khóc”. Ngay ở những bài viết về tình riêng lỡ dở ta cũng không hề thấy ông ủy mị. Tuy có trách “Người dưng” nhưng cũng chỉ là trách nhẹ bởi những cảm thông. Vì dẫu sao ông cũng tự ý thức đúng về mình về những nguyên nhân chính đáng về cái lẽ yêu ở đời: “Thế rồi cải đã lên ngồng/ Tìm em em đã lấy chồng nơi xa”.

Hay: “Vết thương tình đã lành đâu/ Trả vay, vay trả bao lâu thôi đành/ Anh về dưới mái nhà tranh/ Trái tim hai nửa ghép thành bùa yêu”.

Hoặc: “Tình đâu như chợ họp/ tan/ Mà ai đã chót đa mang cả đời”...

Đến với “Bóng ngày” của Bùi Văn Phẩm dẫu có lúc ông dẫn ta vòng vèo nơi gập ghềnh đá núi “Đồng Văn” hay dềnh dàng nơi “99 ngách Ao Châu” song đó cũng là điều dễ hiểu, dễ cảm thông với tác giả. Bởi ông quá nặng lòng với cảnh, với người đó chăng?

Khi tôi viết những lời này cũng là lúc mùa thu đang tới. Ở tuổi thu chín tôi biết Bùi Văn Phẩm đang chuẩn bị cho mình những sáng tác mới. Hy vọng sớm được ông cho đọc vào ngày gần đây. Với tôi dù mới đọc ông, dù yêu thơ người này, thuộc thơ người khác tôi vẫn thường nhớ về ông: một hồn thơ nhân hậu, chân thành mà tinh tế, lắng sâu.

                                                                                                                                                                          M.C


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.