NỘI DUNG CHI TIẾT
văn học, công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, nghệ thuật hiện nay - PGS. TS. ĐÀO DUY QUÁT
10/21/2015

Công tác tư tưởng của Đảng cộng sản là một bộ phận cấu thành rất quan trọng, là hoạt động quan trọng hàng đầu của Đảng cộng sản nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, cương lĩnh, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong cán bộ, đảng viên và quần chúng đông đảo, đem lại cho họ sự giác ngộ về thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, biến nó thành niềm tin, lý tưởng, lẽ sống, thành nguyên tắc đạo đức, tình cảm cách mạng, trên cơ sở đó quần chúng sẽ tự giác hành động cách mạng, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng từng thời kỳ, đi tới thắng lợi hoàn toàn của sự nghiệp giải phóng con người, để mọi người đều được sống trong hòa bình, độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc.

Văn hóa, văn nghệ: Theo nghĩa rộng, văn hóa là toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần do lao động của con người sáng tạo và tích lũy lại, tạo nên bản sắc của từng tộc người, từng dân tộc, từng xã hội. Đó là “Thiên nhiên thứ 2” do con người sáng tạo ra, làm thành các giá trị vĩnh hằng của nhân loại. Văn hóa là sự hiểu biết, là khả năng sáng tạo mà con người tích lũy được trong quá trình học tập, lao động và đấu tranh. Tất cả những sự hiểu biết này chỉ trở thành văn hóa khi nó trở thành nền tảng cho hành vi ứng xử của con người trong các quan hệ với con người, với xã hội, với tự nhiên và với bản thân mình. Văn hóa là trình độ phát triển các quan hệ nhân tính của một xã hội, của mỗi con người, nó được cộng đồng khẳng định thành một hệ giá trị mà chuẩn mực cơ bản là chân - thiện - mỹ. Văn hóa xác định trình độ nhân văn trong một nền văn minh hoặc trong một xã hội được gọi là văn minh. Văn hóa là mục tiêu, là động lực, là hệ điều chỉnh cho sự phát triển bền vững của một dân tộc, một xã hội. Cốt lõi, tinh túy của văn hóa là hệ giá trị chân - thiện - mỹ, hệ nhân cách cao đẹp kết tinh trong các thế hệ con người của dân tộc, nhân loại.

- Văn học, nghệ thuật (nghệ thuật ngôn từ (văn học), mỹ thuật, sân khấu, múa, nhiếp ảnh, âm nhạc, kiến trúc, điện ảnh) là lĩnh vực rất quan trọng, đặc biệt tinh tế của văn hóa, là nhu cầu cần thiết thể hiện khát vọng chân, thiện, mỹ của con người, là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người.

- Quản lý, quản lý văn hóa văn nghệ: Quản lý là hoạt động thiết yếu nẩy sinh khi con người hoạt động tập thể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu chung của tổ chức.

- Quản lý hoạt động văn nghệ, chủ thể hoạt động tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, văn nghệ trong xã hội là các lãnh đạo tư tưởng văn hóa của Đảng từ Trung ương đến cơ sở, là các cơ quan quản lý văn hóa của hệ thống chính quyền nhà nước các cấp từ Trung ương đến cơ sở, là toàn bộ các cơ quan tư tưởng văn hóa của hệ thống chính trị và toàn thể đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Chủ thể quản lý này tác động đến khách thể văn hóa văn nghệ bằng cương lĩnh, đường lối, pháp luật, cơ chế, chính sách, tác động bằng hoạt động giáo dục, tuyên truyền, bằng thuyết phục, nêu gương, bằng quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý lĩnh vực văn hóa, văn nghệ từ Trung ương đến cơ sở.

Khách thể của hoạt động văn hóa, văn nghệ: là các cơ quan, đơn vị hoạt động văn hóa, văn nghệ và đội ngũ văn nghệ sĩ.

Hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, văn nghệ, yêu cầu phải đánh giá sự đúng đắn của các quan điểm, đường lối, pháp luật, cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, văn nghệ của Đảng và Nhà nước ta. Đánh giá chất lượng, hiệu quả các hoạt động phát hiện, lãnh đạo, bồi dưỡng các tài năng văn hóa, văn nghệ, chất lượng, hiệu quả hoạt động lý luận, phê bình, quảng bá chất lượng, hiệu quả của các hoạt động sáng tạo văn hóa, văn học, nghệ thuật. Tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, văn nghệ đó là: Các nhà văn hóa, các văn nghệ sĩ có sáng tạo nên nhiều tác phẩm, công trình văn hóa, văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao hay không; nhất là thông qua các hoạt động lý luận, phê bình tuyên truyền, quảng bá các giá trị tư tưởng và nghệ thuật của các tác phẩm này có tác dụng sâu sắc xây dựng con người, nâng con người, hướng con người vươn tới chân, thiện, mỹ. Có thể khẳng định phải lấy việc xây dựng con người Việt Nam có tâm hồn, tình cảm trong sáng, có nhân cách cao đẹp là thước đo, là tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, văn nghệ. Để đánh giá chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, văn nghệ 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) và 5 năm thực hiện Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, cần tập trung đánh giá hoạt động của chủ thể lãnh đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ, tổ chức thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” và Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”. Đánh giá hoạt động của khách thể của quản lý văn học, nghệ thuật đó là đội ngũ văn nghệ sĩ - Chủ thể sáng tạo ra các công trình, tác phẩm văn học, nghệ thuật.

Từ kết quả tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 và 5 năm thực hiện Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, đối chiếu với những tiêu chí, chuẩn mực đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực lãnh đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ, chúng ta có thể đưa ra một số đánh giá bước đầu sau đây:

Phương hướng chung, 5 quan điểm chỉ đạo, 10 nhiệm vụ, 4 cụm giải pháp để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, 3 mục tiêu, 3 quan điểm chỉ đạo, 7 chủ trương, giải pháp tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới là đúng đắn, kịp thời; việc lãnh đạo tổ chức thực hiện 2 Nghị quyết có tầm quan trọng chiến lược này trong 15 năm và 5 năm qua trong bối cảnh tiến hành đổi mới toàn diện đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế đã mở rộng không gian sáng tạo cho văn hóa, văn học, nghệ thuật. Điều kiện hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật từng bước được cải thiện, tự do trong sáng tạo văn hóa, văn học, nghệ thuật và sự đa dạng, phong phú về đề tài, chủ đề, loại hình, phương pháp sáng tác, phương thức biểu hiện được tôn trọng; tiềm năng sáng tạo của văn nghệ sĩ được khơi dậy và phát huy, cho nên đời sống văn hóa, văn học, nghệ thuật trong 15 năm qua là khá sống động và có bước tiến nhất định cả về số lượng và chất lượng.

Về số lượng, các tác phẩm văn học, nghệ thuật xuất bản ngày càng nhiều, càng đa dạng. Về chất lượng: có một số tác phẩm khá tốt trên tất cả các loại hình từ văn học, sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, đến múa, nhiếp ảnh, kiến trúc đáp ứng bước đầu yêu cầu mới của công chúng về văn hóa văn nghệ.

Tuy nhiên, mặt hạn chế yếu kém của chủ thể và khách thể quản lý văn hóa, văn nghệ thời gian qua nổi lên mấy vấn đề sau:

Tổ chức triển khai thực hiện 4 cụm giải pháp của Nghị quyết Trung ương 5 và 7 chủ trương, giải pháp của Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị có rất nhiều điểm hạn chế bất cập.

Thí dụ: Giải pháp 1: Mở cuộc vận động giáo dục chủ nghĩa yêu nước gắn với thi đua yêu nước và phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa. Do không ít cấp ủy, chính quyền các cấp buông lỏng giáo dục chủ nghĩa yêu nước, để cho bệnh thành tích, “chạy” trường, “chạy” danh hiệu... nên một số cuộc vận động và phong trào thi đua ở không ít cơ quan, đơn vị đã trở thành hình thức.

Giải pháp 2: Xây dựng, ban hành luật pháp và các chính sách văn hóa. Mặt hạn chế, yếu kém nhất trong thực hiện giải pháp này là sự chậm trễ, lạc hậu của việc thể chế hóa 7 nhóm chính sách như:

Chính sách kinh tế trong văn hóa.

Chính sách văn hóa trong kinh tế.

Chính sách xã hội hóa hoạt động văn hóa.

Chính sách bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Chính sách khuyến khích sáng tạo trong các hoạt động văn hóa.

Chính sách đặc thù hợp lý, hợp tình cho những loại đối tượng xã hội cần được ưu đãi tham gia và hưởng thụ văn hóa.

Các chính sách cụ thể về hợp tác quốc tế về văn hóa.

Riêng 9 đề án để triển khai 7 cụm chủ trương, giải pháp phát triển toàn diện nền văn học, nghệ thuật; 5 năm qua, 6 đề án với 36 cơ chế chính sách nhằm “Hoàn thành cơ bản việc thể chế hóa các quan điểm, đường lối, định hướng của Đảng về văn học, nghệ thuật, xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển dài hạn các lĩnh vực văn học, nghệ thuật; rà soát bổ sung và xây dựng mới các chế độ chính sách đối với hoạt động văn học, nghệ thuật như chế độ lương, nhuận bút, đãi ngộ tài năng, bồi dưỡng lao động nghề nghiệp, chế độ hưu. Xây dựng và thực hiện có hiệu quả kế hoạch xã hội hóa các hoạt động văn học, nghệ thuật, làm rõ các lĩnh vực cần xã hội hóa, lĩnh vực Nhà nước và nhân dân cùng làm, lĩnh vực Nhà nước phải đầu tư bảo tồn, xây dựng và phát triển. Tăng mức đầu tư cho văn học, nghệ thuật, đảm bảo kinh phí cho các chương trình mục tiêu lớn, cho hoạt động sáng tạo của các Hội văn học, nghệ thuật, xác định việc đầu tư này là đầu tư cho phát triển. Xây dựng đề án và cơ chế bảo tồn, truyền bá các loại hình văn học, nghệ thuật cổ truyền, có chính sách đặc biệt hỗ trợ sự phát triển của ngôn ngữ, chữ viết và văn học, nghệ thuật các dân tộc thiểu số. Có kế hoạch đầu tư chính sách các công trình văn hóa, nghệ thuật, nâng cấp, cải tạo và xây mới một số nhà hát, rạp chiếu phim, trung tâm triển lãm văn học, nghệ thuật có chất lượng cao, tầm cỡ lớn, tính chất hiện đại ở các thành phố, trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của đất nước. Các cơ quan quản lý của Nhà nước về xuất bản, báo chí, phát thanh, truyền hình phối hợp chặt chẽ với các Hội văn học, nghệ thuật nhằm công bố, giới thiệu, quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật có chất lượng tốt định hướng thẩm mỹ cho công chúng”. Đây là một trong 7 chủ trương, giải pháp phát triển văn học, nghệ thuật của Nghị quyết 23 ban hành từ năm 2008, theo Chỉ thị của Ban Bí thư là đến 31/12/2009 cần phải thể chế hóa xong nhưng đến tháng 11/2011 mới thông qua được 6 đề án. Tháng 12/2013, 36 cơ chế chính sách này vẫn còn là 36 đề mục trong 6 đề án đó.

Trong cụm giải pháp 3 có 3 tiểu giải pháp:

Tăng mức đầu tư cho văn hóa.

Thực hiện các chương trình có mục tiêu về văn hóa nghệ thuật, đầu tư có trọng điểm và hiệu quả.

Củng cố, hoàn thiện tổ chức bộ máy, cán bộ, các cơ quan lãnh đạo, quản lý, các đơn vị văn hóa, nghệ thuật.

Trên thực tế cả 3 nội dung trên đều thực hiện rất hạn chế, có nhiều yếu kém, nhất là chất lượng, hiệu quả thực hiện cụm giải pháp này.

Đánh giá về những yếu kém trong hoạt động của chủ thể sáng tạo, trong 15 năm qua, nhìn chung là chất lượng tác phẩm chưa tương xứng với số lượng. Và điều đáng quan tâm là có ít tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao; còn quá nhiều sản phẩm văn học, nghệ thuật tầm thường cả về tư tưởng và nghệ thuật biểu hiện, chủ yếu là xa lánh những vấn đề lớn của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hội nhập quốc tế, chạy theo các đề tài nhỏ nhặt tầm thường, chiều theo thị hiếu thấp kém của một bộ phận công chúng, hạ thấp hoặc đánh mất chức năng giáo dục, nhấn mạnh một chiều chức năng giải trí. Một số tác phẩm biểu hiện tư tưởng cực đoan, tô đậm, cường điệu mặt đen tối, tiêu cực của cuộc sống, xuyên tạc, bóp méo lịch sử dân tộc, lịch sử cách mạng và hai cuộc kháng chiến, thậm chí có một số tác phẩm độc hại đi ngược lại lợi ích của nhân dân, đất nước.

Nhiệm vụ hàng đầu, vấn đề cốt lõi của văn hóa, thiên chức cao quý của văn học, nghệ thuật là xây dựng con người. Xây dựng tâm hồn, tình cảm, xây dựng đạo đức, nhân cách của con người. Thế nhưng, 15 năm qua, điều không thành công nhất của thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 là xây dựng con người! Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Tiêu cực xã hội, tội phạm xã hội, tội phạm trong lớp trẻ ngày một tăng với tính chất ngày càng nghiêm trọng. Sự suy thoái này ngày một nghiêm trọng hơn, có nguy cơ đụng đến sự tồn vong của Đảng, của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đang tiềm ẩn sự bùng nổ xã hội, mà nguy cơ là khó lường.

Văn hóa, văn nghệ phải một phần chịu trách nhiệm về thực trạng này, nguy cơ này. Cả chủ thể lãnh đạo, quản lý và văn nghệ sĩ đều chịu trách nhiệm đối với thực trạng này, nguy cơ này.

Để cho phương hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng trong lĩnh vực quản lý văn hóa, nghệ thuật không chỉ dừng lại trong các văn kiện hoặc là những khẩu hiệu suông thì những giải pháp cơ bản và cấp bách là tất cả các cấp lãnh đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ và đội ngũ văn nghệ sĩ đều phải quán triệt sâu sắc Nghị quyết Trung ương 5 và Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, gắn chặt với việc quán triệt và xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 33 của Hội nghị Trung ương 9 (khóa XI) về xây dựng và phát triển nền văn hóa và con người Việt Nam đảm bảo sự phát triển bền vững đất nước, cần tập trung vào một số khâu đột phá sau:

1. Trên cơ sở đánh giá nghiêm túc chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt các cơ quan, đơn vị lãnh đạo, quản lý lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật để xây dựng quy hoạch kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng để sau này, trong nhiệm kỳ khóa XII có thể bố trí đủ cán bộ có năng lực, tâm huyết và có phương pháp lãnh đạo, quản lý lĩnh vực đặc thù có tính quan trọng và nhạy cảm này.

2. Xây dựng ban hành luật chấn hưng nền văn hóa, văn nghệ Việt Nam. Luật này điều chỉnh hoạt động của tất cả các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật (có thể không bao gồm 2 lĩnh vực giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ). Sau luật cơ bản này, sẽ xây dựng các cơ chế, chính sách, các chương trình mục tiêu cho từng lĩnh vực nhằm huy động mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp để chấn hưng nền văn hóa văn nghệ Việt Nam, tập trung xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

3. Đổi mới căn bản cơ chế chính sách, phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng tài năng văn hóa, văn học, nghệ thuật. Phải có cơ chế chính sách mới trong việc phát hiện nhân tài. Sau khi phát hiện được các tài năng trẻ, cần tập trung bồi dưỡng, rèn luyện tài năng có trí tuệ, có bản lĩnh, có tâm huyết và đặc biệt là bồi dưỡng, hun đúc khát vọng sáng tạo cho văn nghệ sĩ, tạo điều kiện cho văn nghệ sĩ gắn bó lâu dài và bám sát mũi nhọn của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kiện toàn thực sự các cơ quan tham mưu của Đảng về văn hóa, văn nghệ. Từ Phó trưởng Ban Tuyên giáo phụ trách văn hóa, văn nghệ, Vụ Văn hóa, văn nghệ, Phòng văn hóa văn nghệ của Ban Tuyên giáo các tỉnh, thành phố; cán bộ văn hóa văn nghệ chuyên trách của Ban Tuyên giáo huyện, quận. Những cán bộ này phải được đào tạo cử nhân công tác tư tưởng văn hóa và đào tạo chuyên sâu lãnh đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ.

                                                                                                                                                                                Đ.D.Q


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.