NỘI DUNG CHI TIẾT
Địa đạo Vịnh Mốc - kỳ tích của con người giữa sự sống và cái chết
8/24/2017

 

                                                                                                        ĐỖ NGỌC DŨNG

 

"Tôi đã từng tự hỏi và nghi ngờ về cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Vì sao một đất nước nghèo khó, nhỏ bé và chiến tranh liên miên lại có thể chiến thắng một đất nước giàu có và lớn mạnh như nước Mỹ? Nhưng khi đến thăm địa đạo Vịnh Mốc, đi qua những đường hầm kỳ lạ trong lòng đất, tôi đã có câu trả lời cho nghi ngờ này”.

Đó là những dòng cảm nhận của một du khách người Đức trong sổ lưu bút tại khu di tích địa đạo Vịnh Mốc - một địa danh đã trở thành huyền thoại trong lịnh sử đấu tranh giữ nước của quân và dân Vĩnh Linh - Quảng Trị.

Những ngày tháng 7 vừa qua, hòa cùng dòng người từ mọi miền đất nước trở về với dải đất miền Trung anh dũng kiên cường, tri ân các anh hùng liệt sỹ tại những nghĩa trang Trường Sơn, Đường Chín, Thành cổ Quảng Trị...  và một số địa danh lịch sử khác của dải đất hình chữ  S, gồng mình trong các cuộc chiến tranh xâm lược, Đoàn công tác của tỉnh Phú Thọ do đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bùi Văn Quang dẫn đầu đã ghé thăm khu di tích lịch sử Vịnh Mốc “vùng đất lửa” hay còn gọi là “Tọa độ chết”. Nơi đây đã phải hứng chịu hơn nửa triệu tấn bom đạn các loại, từ những đợt không kích của quân đội Mỹ và Hạm đội ngoài biển bắn vào nhằm tạo vành đai trắng cắt đứt mọi tiếp tế của ta cho chiến trường miền Nam. Tính bình quân mỗi người dân nơi đây đã phải gánh chịu 7 tấn bom đạn suốt những năm 1965 - 1972.

Cách thành phố Đông Hà (Quảng Trị) khoảng 30km về phía Bắc, từ quốc lộ 1A qua cầu Hiền Lương - nơi phân chia giới tuyến chia cắt hai miền Nam - Bắc trong chiến tranh, rẽ phải về phía biển Cửa Tùng, thôn Vịnh Mốc (xã Vĩnh Thạch, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị) dần dần hiện ra... Qua lời giới thiệu của anh Hoàng Nam - Giám đốc Sở Ngoại vụ Quảng Trị, tôi như mường tượng rõ ràng hơn những liên tưởng của mình qua sách báo, phim ảnh về địa danh này từ thời còn đi học. Nhưng tôi vẫn thực sự choáng ngợp, ngỡ ngàng và xúc động về sự chịu đựng gian khổ cùng cực của quân và dân Vĩnh Linh trong cuộc chiến sinh tồn, với khẩu hiệu “một tấc không đi - một ly không rời”.

Ấn tượng mạnh với tôi là dòng chữ lớn trong phòng trưng bày: “Tồn tại hay không tồn tại”. Câu nói nổi tiếng của nhà văn Sếch-xpia trong tác phẩm “Hamlet” cùng những tấm ảnh chứng tích của một thời oanh liệt như gợi nhắc cả một thời kỳ lịch sử oanh liệt. Đoàn chúng tôi chăm chú lắng nghe hướng dẫn viên giới thiệu: “Địa đạo Vịnh Mốc là sự kế thừa và phát triển các địa đạo có từ năm 1961 ở Củ Chi. Trong chiến tranh, đây là nơi tập kết quân lực chi viện cho bờ biển Nam và tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ. Địa đạo Vịnh Mốc là một trong 14 địa đạo được đào trong toàn huyện Vĩnh Linh với tổng chiều dài 42km. Tuy nhiên đây là công trình tiêu biểu nhất được bắt đầu từ 1965, được hoàn thành sau 2 năm 1967 dưới sự chỉ huy của ông Lê Xuân Vy. Ông Vy lúc bấy giờ mới chỉ học hết tiểu học và dụng cụ hiện đại nhất của ông là chiếc la bàn cũ kỹ. Chỉ với 18.000 ngày công được huy động để đào địa đạo trong điều kiện “mưa bom, bão đạn”, dụng cụ thô sơ, vừa vận chuyển đất đổ lên miệng các hố bom vừa đổ ra biển để xóa dấu vết, lão nông Đinh Xuân Vy đã làm nên cả một kỳ tích.

Theo chân hướng dẫn viên, đoàn chúng tôi khám phá địa đạo qua ánh sáng từ điện thoại di động, đi sâu vào các đường hầm, càng đi càng nể phục những con người nơi đây. Địa đạo Vịnh Mốc với tổng chiều dài gần 2.000m gồm 3 tầng có độ sâu và chức năng sử dụng khác nhau: Tầng 1 cách mặt đất từ 8m - 10m dùng để chiến đấu và trú ẩn tạm thời. Tầng 2 sâu 12m - 15m là nơi sinh sống của hàng trăm con người, nơi hội họp, nơi đặt trụ sở Đảng ủy, UBND xã, đặc biệt là tầng này cứ 4m lại có một căn hộ rộng 0,8m x 1,8m dùng cho 4 người ở. Tầng 3 sâu từ 18m - 20m, là nơi cất giấu lương thực và vũ khí, dù sâu nhất nhưng tầng 3 vẫn cao hơn mực nước biển khoảng 3 - 5m nên mọi sinh hoạt trong địa đạo vẫn diễn ra bình thường kể cả vào mùa mưa. Địa đạo là vùng đất đỏ bazan, không khí làm cho đất sét càng ngày càng rắn hơn nên cho đến ngày nay trong lòng địa đạo vẫn nguyên bản. Hệ thống của địa đạo còn có 13 cửa thông ra ngoài, trong đó có 7 cửa thông ra biển đúng hướng gió để điều hòa không khí cho toàn địa đạo. Trong chiến tranh cũng có nhiều địa đạo ở Vĩnh Linh bị đánh sập hoặc do lún sụt, gây nên nhiều tổn thất thương tâm.

Trong điều kiện chiến tranh người dân và những chiến sỹ ở địa đạo chỉ ra ngoài khi làm nhiệm vụ cần thiết hoặc sẵn sàng chiến đấu để bảo toàn lực lượng và giữ bí mật. Cho dù cuộc sống trong lòng đất thiếu thốn trăm bề, đặc biệt là thiếu ánh sáng, hầu hết người dân phải tiết kiệm nhiên liệu thắp sáng, chỉ dùng  những lúc thực sự cần thiết như hội họp, cấp cứu bệnh nhân, chăm sóc trẻ sơ sinh... Cuộc sống tuy vất vả, nhưng đã trở nên quen thuộc với người dân địa đạo suốt nhiều năm trong lòng đất, trong bóng tối và trong chiến tranh ác liệt của bom đạn. Nhưng họ đã sống làm việc, học hành, vui chơi, giải trí, yêu thương, sinh con... Trong không gian 1,8m của đường hầm như một huyền thoại, đã có 60 đứa trẻ được ra đời, riêng ở địa đạo Vịnh Mốc này có 17 em bé được sinh ra. Điều đặc biệt nữa là chỉ với chiều dài trục chính gần 2km nhưng có lúc cuộc sống trong địa đạo lên tới 1.200 người. Điều đó minh chứng cho ý chí quật cường và sức mạnh kỳ diệu của người Việt Nam trong cuộc đấu tranh sinh tử giữa một bên là những con người bình dị yêu chuộng hòa bình và một bên là sức mạnh quân sự với những vũ khí tối tân huỷ diệt. Với phương châm “mỗi làng quê là một pháo đài, mỗi người dân là một chiến sỹ, tay cấy tay cày, giặc đến là đánh, giặc đi là sản xuất”, quân và dân Vĩnh Linh đã lập nên những chiến công hiển hách, bắn hạ 293 máy bay, đánh chìm và bắn cháy 69 tàu chiến, đồng thời phối hợp với quân dân bờ Nam tấn công làm suy yếu các hỏa lực mạnh của quân đội Việt Nam Cộng Hòa.

Trải qua nhiều năm tháng, dấu tích chiến tranh nay đã lùi dần, những hố bom cày, đạn xới đang nhường chỗ cho những cánh đồng bát ngát, những vườn cây trái xum xuê, những công trình phát triển kinh tế xã hội. Nhưng ẩn sâu trong lòng đất Vĩnh Linh nói chung và Vịnh Mốc nói riêng là một công trình độc đáo, kì vỹ của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Nó như một minh chứng hùng hồn cho lòng quả cảm, sức sáng tạo và ý chí kiên cường của người dân Vĩnh Linh.

Hôm nay, khi đặt chân đến nơi đây, mỗi chúng tôi đều cảm phục và xúc động, tự hào về thế hệ cha anh, thế hệ những cư dân Vịnh Mốc. Nhiều du khách nước ngoài, trong đó có những người Mỹ một thời từng ở phía bên kia chiến tuyến khi đến đây đã để lại những dòng cảm nghĩ ngưỡng mộ đến kinh ngạc: “Chiến tranh đã lùi xa, chúng tôi và các bạn đều không thể thay đổi lịch sử nhưng khi thăm lại địa đạo xưa, những cựu binh như chúng tôi thấy ngạc nhiên vô cùng. Chúng tôi không thể lý giải được vì sao các bạn lại có thể làm được những điều phi thường như vậy. Chúng tôi chỉ chắc chắn là các bạn đã chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược bằng lòng yêu nước cháy bỏng của mình”.

                                                                                                                                     Đ.N.D


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.