NỘI DUNG CHI TIẾT
Theo những dấu mùa cùng “Bếp lửa tuổi thơ”
8/24/2017

 

(Đọc “Bếp lửa tuổi thơ” - tập tản văn của Nguyễn Thế Lượng,  Nxb Quân đội nhân dân, 2017)

                                                                                            Đỗ Xuân Thu

 

Trên tay tôi là tập tản văn “Bếp lửa tuổi thơ” - tập sách đầu tay của thầy giáo trẻ Nguyễn Thế Lượng (trường trung học phổ thông Hạ Hòa), hội viên Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Phú Thọ. Sách do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành tháng 6-2017, dày 162 trang. Cuốn sách có bìa khá đẹp, khổ 13x19 xinh xắn, dung lượng vừa phải rất phù hợp với mọi lứa tuổi độc giả. Tôi đã đọc Nguyễn Thế Lượng khá nhiều trên các báo chí Trung ương và địa phương nhưng để thành tập, có hệ thống, định hình tên tuổi thì đây là tập sách đầu tiên của anh. Được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân in ấn, phát hành không phải chuyện dễ. Tác phẩm đó phải hay, tạo dấu ấn, nâng cao nhận thức thẩm mỹ cho bộ đội nói riêng và bạn đọc nói chung. “Bếp lửa tuổi thơ” đã đạt được yêu cầu đó.

Tôi háo hức lần giở từng trang, đọc mê mải từ đầu đến cuối cuốn sách. 39 tản văn như 39 bài thơ đã cuốn hút tôi bởi cách dẫn dắt, văn phong mượt mà, kỷ niệm tuổi thơ đầy ắp của tác giả. Cảm nhận đầu tiên của tôi về tập sách này đó là những kỷ niệm tuổi thơ rất gần gũi, rất đời thường được Nguyễn Thế Lượng gom nhặt, thổi hồn, chắp cánh cho bay lên. Toàn những thứ quanh mình, gắn bó với mình thời thơ bé. Từ “hơi ấm ổ rơm”, “thơm thảo món quà quê” đến “giàn bầu của mẹ”, “giàn trầu của bà”. Từ “bát canh rau sắn”, “vại dưa” đến “chè con ong”, “nồi nước vối”. Rồi thì rơm vàng, nón lá. Rồi thì rô đồng, cua đồng. Rồi thì nữa trái thị, vườn cà... Thôi thì đủ cả. Toàn những thứ nhà quê dưới con mắt trẻ thơ, theo con chữ của tác giả cứ lần lượt rủ nhau mà tìm về.

Chỉ nói về mùa thôi, ngay trong những tiêu đề các tác phẩm, Nguyễn Thế Lượng đã dắt tôi đi qua 14 mùa của anh rồi. Xin được điểm danh nhanh về 14 mùa này: mùa sen, mùa gặt, mùa khế, mùa gieo hạt, mùa dâu da, mùa ấu, mùa mít, mùa hoa gạo, mùa nhót, mùa hoa bưởi, mùa lúa, mùa hoa xoan, mùa hoa bưởi, mùa lũ và mùa khai trường... Chiếm đến gần nửa số tản văn trong tập sách anh viết về mùa. Dấu ấn thời gian, dấu ấn không gian phải in đậm trong anh lắm mới viết được như thế. Mùa nào của anh đọc lên cũng thấy thân thương, nhung nhớ đến lạ kỳ.

Thử theo anh về mùa mít này nhé. “Không cần trèo lên vỗ hay dùng cây sào đập, chúng tôi chỉ cần quan sát và theo dõi lũ bướm bay lượn trong khu vườn. Nếu bướm dừng và đậu lâu ở quả nào thì quả đó sẽ chín. Đúng như vậy, một quả chín, hai quả chín rồi khắp khu vườn rợp cánh bướm, chim chào mào và mùi thơm mát dịu lan tỏa khắp nơi, đó là mùa mít chín”.

Còn đây là mùa khế: “Vào dịp tháng ba, tháng tư, khế bắt đầu trổ hoa. Từ những cành cây khẳng khiu, những chùm nụ khế bắt đầu trào ra lúc nào mà chúng tôi rình mãi cũng không sao thấy được. Rồi từng chùm, từng chùm hoa khế thi nhau nở rộ. Những chùm hoa khế tím ngắt xen lẫn màu trắng hồng ở giữa nhụy hoa và màu đỏ của cuống hoa cứ lấp ló, ẩn hiện trong tán lá xanh. Ánh nắng mặt trời chiếu xuống xuyên qua những kẽ lá làm cho hoa khế tô điểm thêm sắc màu bóng sáng, ấm áp...”.

Và đây là mùa dâu da: “Khi mùa hạ về, trong những khu vườn quê, những cây dâu da đất bắt đầu chín quả”. “Hiếm có loài cây nào lại sai quả đến vậy. Quả mọc chi chít thành từng chùm từ gốc đến ngọn trông sao mà đẹp, mà vui mắt đến thế. Quả còn mọc ra cả những cành la, cành ngọn, những kẽ lá”...

Lại nữa, đây là mùa nhót của Nguyễn Thế Lượng. “Sau Tết Nguyên đán, khi người ta đã ngán những món ăn như thịt mỡ, bánh chưng thì tự nhiên lại thèm ăn quả nhót chua để lấy lại cái cảm giác của vị giác. Bởi thế, không chờ đến tháng ba, nhót đã mọc chi chít ngay từ tháng giêng rồi. Khi ấy, quả nhót bé tí bằng đầu đũa, phấn bọc trắng quả, xoa mãi vào quần cũng không hết được...”.

Còn nhiều mùa lắm. Những 14 mùa trong tập sách này cơ mà. Tôi không thể điểm hết ra đây được, chỉ chọn mấy mùa “đặc biệt” với tuổi thơ để mọi người cùng cảm nhận. Với tài quan sát và tâm hồn nhạy cảm trước thiên nhiên từ nhỏ, bằng tài sử dụng ngôn ngữ hình ảnh hiện thời của mình, Nguyễn Thế Lượng đã đưa tôi về thế giới tuổi thơ cùng anh qua những mùa quê thật dân dã và đẹp đẽ biết nhường nào. Tôi bỗng thấy như mình đang tuổi chín, mười chạy nhảy nô đùa cùng lũ trẻ trâu, trốn tìm trong những vườn quả, mồm miệng lấm lem, mặt mũi nhem nhuốc vì leo trèo, hái quả, vì tranh giành nhau xanh sít sống sượng, rồi ôm nhau nắc nẻ mà cười. Ôi, tuổi thơ! Cứ theo tháng, theo mùa mà chúng ta lớn lên!

Không chỉ theo dấu mùa, Nguyễn Thế Lượng còn dẫn dắt độc giả về những dấu mốc thời gian cụ thể. Đó là “Chiều ba mươi Tết” với không khí rộn ràng đón xuân, đoàn tụ gia đình, dọn dẹp nhà cửa với những nghi lễ thật thiêng liêng... để rồi “Biết bao cái Tết cổ truyền của dân tộc mình, làng quê mình đã qua và lại trở về, chúng tôi đã khôn lớn, nhưng có lẽ cứ vào ngày tất niên, những ký ức êm đềm, thân thương nơi mái nhà xưa của mẹ lại hiện về...”. Đó là “Tháng Giêng thương nhớ” với mùa lễ hội trống dong cờ mở, lũ trẻ “vừa thích thú, vừa tò mò lại vừa sợ hãi khi nhìn những ông thần, ông bụt được thờ trong những ngôi đền, ngôi chùa của làng”, với “mùa mẹ tra hạt giống trên nương, ngoài đồng bãi”, còn “lũ trẻ chúng tôi lại lên núi hái rau rừng”... Đó là “Tháng Tư nhớ vườn cà của mẹ” để thấy “thú nhất là lúc cà rụng rốn ra quả. Vào những lúc ấy, mẹ dặn chúng tôi không được xuống vườn cà nhiều bởi sợ những “chú” cà con “phải vía” không mọc thành quả được”. Rất hồn nhiên trẻ con mà tin tới tận bây giờ. Đó là “Tết mùng Năm tháng Năm” để sáng sớm ngày đó, “ngay sau khi thức dậy, mỗi người phải tự mình làm những thủ tục diệt sâu bọ” “khoảng bốn, năm giờ sáng, bà tôi lấy vôi ở bình quệt vào lòng bàn chân, lòng bàn tay, lên cổ, lên trán từng đứa một” “để cho sâu bọ bị tiêu diệt không bò lên mọi người nữa”. Cái tục lệ ấy, giờ đây mấy nơi còn giữ được. Lũ trẻ ngày nay ở phố liệu có hiểu không? Đó còn là “Tháng Tám mùa thu ngày khai trường” với bao háo hức tuổi học trò chuẩn bị bước vào năm học mới sau ba tháng nghỉ hè...

Cứ thế, theo mùa, theo tháng, theo ngày, ký ức tuổi thơ của tác giả cứ hiện về với những câu chuyện hồn nhiên, thơ ngây, trong trắng lôi cuốn độc giả. Hành trình trở về tuổi thơ cùng Nguyễn Thế Lượng cũng thú vị đấy chứ.

Đồng thời với những trò vui con trẻ, với những hoa trái vườn nhà, Nguyễn Thế Lượng còn cho độc giả thưởng thức những món quê thật đậm đà. Này là cá rô đồng rán giòn, “béo cong lên vàng suộm, thịt trắng và thơm” cùng với húng láng, rau mùi tàu, kinh giới. Rồi cá rô kho khế. Này là vại dưa cải ngồng, dưa su hào chỉ có mẹ ở quê mới biết làm và mới ngon đến thế. Này là bát canh cua đồng “có màu xanh ngắt của lá rau, màu vàng của gạch cua và màu nâu sẫm của thịt cua” để những trưa hè oi ả ăn vào mới mát lòng mát dạ làm sao. Rồi thì canh rau sắn, chè con ong, nồi nước vối... Chỉ đọc thôi đã thấy tứa nước miệng thèm lắm rồi. Tác giả thật tinh tế quan sát từ cách bắt cá, mò cua, hái rau, tìm nguyên liệu đến cách chế biến, thưởng thức phải nói là rất sành điệu. Chả thế mà anh lại viết được hay như thế.

Tản văn là một thể loại văn học dễ viết nhưng khó hay. Người viết phải rung cảm sâu sắc, quan sát tỉ mỉ, câu chữ phải chọn lọc, tượng hình, tượng thanh phải uyển chuyển để khi đọc lên nó mềm mại, mượt mà, ngân nga như thơ. Tản văn rất gần với thơ. Nhiều tản văn hay như những bài thơ văn xuôi. Tả cảnh, tả tình, dẫn chuyện hài hòa, vừa tung tẩy bứt phá, vừa bám chắc chủ đề dẫn dắt người đọc. Gắn được những vấn đề hiện tại, mang hơi thở cuộc sống đương đại thì tản văn càng hấp dẫn hơn. 39 tản văn trong tập “Bếp lửa tuổi thơ” của Nguyễn Thế Lượng rất mượt mà, rất thơ rồi thế nhưng anh mới chỉ dừng lại ở hoài niệm, ký ức. Thì thế tập sách mới có tên là “Bếp lửa tuổi thơ”. Giá như anh bứt phá hơn nữa, mạnh dạn hơn nữa chắc chắn sẽ thành công hơn.

Trong nhịp sống xô bồ, hối hả hôm nay, tản văn làm cho con người bình tĩnh lại, sống chậm lại, yêu thiên nhiên hơn, thương yêu nhau hơn. “Bếp lửa tuổi thơ” đã làm được điều đó. Phải nói rằng, cuốn sách này rất đáng đọc. Trẻ đọc để học làm văn, làm người. Trung tuổi trở lên đọc để nhớ về quá khứ, sống chậm lại, yêu đời, yêu nhau hơn. Là tập sách đầu tay, đó là thành công của tác giả Nguyễn Thế Lượng. Xin chúc mừng anh và chờ đón những tác phẩm sau hay hơn nữa.

                                            Đ.X.T


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.