NỘI DUNG CHI TIẾT
Từ tự bạch, tự vui đến tịnh lòng
4/2/2018

(Đọc “Hát trước hoàng hôn” của Nguyễn Thị Lan Thanh, Nxb Hội Nhà văn, tháng 10/2017)

                                                                                   Đặng Huy Giang

 

Không phải ngẫu nhiên mà nhà thơ Nguyễn Thị Lan Thanh lại đặt tên tập thơ mới nhất của bà là “Hát trước hoàng hôn”. Hẳn là người phải an nhiên, tự tại và có phần thư thái, lạc quan, quên tuổi tác nữa, bà mới có một tâm thế mà đặt tên cho đứa con tinh thần thứ mười như vậy?

99 bài thơ trong “Hát trước hoàng hôn” đều triển khai dưới hình thức tứ tuyệt - một thể thơ khó viết - như là thách thức đối với mỗi người viết nói chung và đối với nhà thơ Nguyễn Thị Lan Thanh nói riêng. Vậy mà Nguyễn Thị Lan Thanh đã vượt qua theo cách của bà, như thể để “thoát hiểm” và đi đến cái đích cần đến vậy. Không những thế, thơ tứ tuyệt của Nguyễn Thị Lan Thanh còn để lại dư ba, khiến độc giả muốn đồng hành cùng bà trong cảm thức của thời gian và sự giãi bầy của cõi người, kiếp người. Trong đó, “Tự bạch (1)” (bài mở đầu của “Hát trước hoàng hôn”) có thể coi là một bài thơ tiêu biểu theo tinh thần ấy:

Vừa bình minh đã xế chiều

Thơ trào ngọn bút yêu thương nghẹn lời

Yêu sông núi, yêu biển trời

Thương bao chìm nổi kiếp người thế gian!

Chất tự bạch này còn bộc lộ rất rõ, có phần cụ thể hơn, sinh động hơn trong “Tự bạch (1)”:

Cả đời vật vã với thơ

Trải bao mưa nắng dại khờ vẫn nguyên

Lãng du chân mỏi trăm miền

Để bao trang sách chất lên thành nhà

và trong cả “Ngoại bát tuần” nữa:

Viết và viết nữa cho khuây

Khát khao tìm chữ cho đầy túi thơ.

Trong cảm thức của thời gian và sự giãi bầy của cõi người, Nguyễn Thị Lan Thanh nhận ra sự hạnh ngộ của đời sống: Một ngày sống ở cõi trần/ Cũng là phúc lộc trời phần cho ta (“Muôn nẻo đường đời”) và bà đã chùng mình xuống, nghiêng mình xuống từng thân phận trong đời sống này như để tìm ra ý nghĩa của đời sống qua tâm tưởng và hành động: Mồ côi tiếng chổi đêm đông/ Em đi quét gió quét đồng ánh sao/ Nghe cây đổ lá xạc xào/ Ngỡ như cật nứa cứa vào hồn tôi (“Cô gái quét rác trên đường phố”); Xin ông, xin chú, xin bà/ Bớt vài đồng lẻ gọi là sẻ chia.../ Chút tình từ bó tăm tre/ Tiếng rao sao mãi tái tê nỗi người  (“Em bé bán tăm”); Con là tột cùng ước mong/ Mà sao se thắt cháy lòng mẹ cha/ Chiến tranh thì đã lùi xa/ Da cam chất độc... mãi là nỗi đau (“Con”); Đêm nằm ngẫm những nổi trôi/ Chữ nhân bạc thếch, lại vơi chữ tình/ Mỗi người mỗi kiếp mưu sinh/ Sẻ chia vắt đến cạn mình chưa thôi (“Sẻ chia”)...

Đó là những câu thơ như được chưng cất lên từ sự dung dị, chân thành, duy cảm một cách tự thân, tự mình. Nếu nói theo cách nói của W. Szymborska (nhà thơ nữ Ba Lan - Nobel văn chương 1996) thì Nguyễn Thị Lan Thanh đã trở thành từng người qua những câu thơ đầy ngẫm ngợi của bà.

Trong quá trình đi tìm cái hoàn nguyên của bản thể: Biết đâu cho đến ngàn sau/ Mất nhau mà mối tình đầu vẫn nguyên (“Biết đâu”), Nguyễn Thị Lan Thanh đã có cảm nhận rất khác về mùi vị đồng quê: Tháng mười ngầy ngậy rạ rơm (“Thăm quê”), rất khác về thân phận nàng Tô Thị: Bao nhiêu đắng chát của đời/ Thôi, đành ướp lại mà phơi cho giòn/ Mong đừng hóa đá bồng con/ Như nàng Tô Thị héo hon cả đời (“Mong”)... Những chữ ngầy ngậy, ướp lại mà phơi cho giòn trong Tháng mười ngầy ngậy rạ rơm; Bao nhiêu đắng chát ở đời/ Thôi, đành ướp lại mà phơi cho giòn và những chữ đắt được đặt vào vị trí đắc địa, tạo nên hiệu quả tức thì.

Có lúc thơ bà khác lạ ở cách nói: Sao mà vội thế người ơi/ Người đi chia một thành đôi, cỏ buồn? (“Lạnh”), Tôi về thức với riêng tôi/ Câu thơ bẻ nửa chia đôi phận mình (“Câu thơ bẻ nửa”); ở cách liên tưởng lạ: Trang Viên - ngồi câu bên ao/ Nghe tiếng cá quẫy lao xao quanh người/ Kéo lên vẩy bạc ngời ngời/ Ngỡ như kéo cả mặt trời lên cao (“Câu cá”)...

Với “Câu cá”, Nguyễn Thị Lan Thanh không những đã đưa đến cho độc giả mấy câu thơ đẹp, mà còn đưa đến cho độc giả một liên tưởng, một phát hiện khác thường từ những gì vốn bình thường, ít người để ý, nhận ra hoặc dễ bỏ qua.

Kết thúc “Hát trước hoàng hôn” là “Tự vui”. Với “Tự vui”, nhà thơ Nguyễn Thị Lan Thanh đã tìm đến sự “tịnh lòng”. Tứ thơ “Tự vui” sáng giá nhất ở hai chữ “tịnh lòng”.

Theo tôi, từ tự bạch đến tự vui là một chặng đường dài, nhưng từ tự bạch, tự vui đến tịnh lòng, còn là một chặng đường dài hơn nữa, mà ở đó có hơn 30 năm lẻ, nhà giáo Nguyễn Thị Lan Thanh đã “trồng người” và nhiều năm nữa, nhà thơ Nguyễn Thị Lan Thanh đã “khao khát tìm chữ cho đầy túi thơ”.

Và một khi đến được sự tịnh lòng, thì thử hỏi trong đời người, có gì còn vui được hơn thế?

                                                                                                        Đ.H.G


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.