NỘI DUNG CHI TIẾT
Văn học Nghệ thuật với xây dựng niềm tin và đạo đức xã hội
10/8/2018

                                                                                             Đỗ Quốc Long

 

Vai trò của văn học nghệ thuật (VHNT) gắn liền với lịch sử phát triển của loài người là điều không thể phủ nhận. Đó là nhờ nó có những chức năng đặc biệt về nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ và giải trí.

Makxim Gorky Đại văn hào người Nga đã từng nói "Văn học là nhân học" có nghĩa là học văn tức là học làm người. Đây có thể được xem như là sự khẳng định vai trò, chức năng quan trọng của văn học. Mở rộng khái niệm này đối với các môn nghệ thuật nói chung cũng như vậy. Mục tiêu của VHNT hướng tới là nuôi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của con người giúp con người hiểu được chính mình, tin vào chính mình để hướng tới các giá trị chân thiện mỹ. Xem, đọc, nghe một tác phẩm VHNT, chân dung, tính cách nhân vật, cái thiện, cái ác trong xã hội được mỗi người tiếp nhận dưới các góc cạnh và sự nhận thức khác nhau. Song bất luận việc nhận thức ở mức độ nào, sâu hay nông thì khi đã đọc, xem tác phẩm VHNT đều tác động đến tư tưởng và tình cảm người đọc, người nghe, người xem. Qua tấm gương phản ánh hiện thực đời sống xã hội mà mỗi người soi rọi chính mình, để tự mình biết yêu, ghét, phân biệt đúng sai, thật giả mà điều chỉnh hành vi của chính mình. Và từ điều này không ngoa ngôn khi nói rằng không gì thay thế VHNT trong việc nuôi dưỡng tâm hồn, trí tuệ, tình cảm, đạo đức của con người.

Cùng với bồi đắp nâng cao tri thức, nhận thức, giáo dục nhân cách cho con người, cũng chính các tác phẩm VHNT giành cho con người sự hưởng thụ lành mạnh về tinh thần, làm cho tâm hồn trở nên vô tư trong sáng, vượt lên dục vọng và ham muốn vật chất thấp hèn. Ngạn ngữ Anh có câu: “Khi cuộc đời cho bạn cả trăm lý do để khóc, hãy cho đời thấy bạn có cả ngàn lý do để cười”. Tính hài trong tác phẩm VHNT mang đến người xem, người nghe tiếng cười thật sảng khoái, xoá ranh giới quốc gia, dân tộc, tôn giáo, xoá hận thù và xua tan những âu lo buồn tủi mà con người phải đương đầu trong cuộc sống đời thường.   

Thế nhưng “Để một tiếng cười trở nên tràn đầy niềm hạnh phúc, cần phải xuất phát từ một trái tim vui sướng, bởi không có lòng tử tế, không thể có niềm vui thực sự”. Rõ ràng với chức năng của mình chỉ có Văn học Nghệ thuật mới làm được điều này.

Nền VHNT nước ta không hiếm những tác phẩm ghi những dấu ấn của một thời và để lại ảnh hưởng cả ngàn năm. Có những bài thơ, bài hịch được đánh giá là thiên cổ hùng văn. Bên cạnh đó là đa dạng thể loại ca dao, tục ngữ, các làn điệu dân ca Bắc Trung, Nam Bộ. Mỗi thể loại đều có phạm vi ảnh hưởng khác nhau song đều có nội dung giáo dục, đấu tranh với thói hư tật xấu, chống phong kiến, đế quốc hết sức sâu sắc. Không mấy ai không biết “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, thơ Hồ Xuân Hương, Trạng Quỳnh... Nét chung đều toát lên nội dung tư tưởng sâu sắc và ý thức tự tôn dân tộc cao độ. Nền văn học yêu nước cách mạng luôn mang được chất thép trong nội dung các tác phẩm. Đọc tác phẩm thấy nhân cách con người tác giả được toả sáng. Chỉ một đôi câu thôi khi đọc thơ Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Chí Minh... đã sáng rõ điều đó: “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm/ Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà” hay "Nay ở trong thơ nên có thép, nhà thơ cũng phải biết xung phong" (bài thơ “Cảm tưởng đọc Thiên gia thi”). Chất thép không gì khác đó là vũ khí của thơ ca, VHNT trên mặt trận tư tưởng chính trị.  Là tư tưởng Hồ Chí Minh, là tuyên ngôn của VHNT, là đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng ta.

Tất cả những điều nêu trên là sự khẳng định chức năng của VHNT. Nhờ các chức năng ấy mà VHNT có tác động to lớn trong việc hoàn thiện nhân cách con người xây dựng xã hội loài người phát triển.

Đảng ta và Hồ Chủ tịch nhờ được trang bị Chủ nghĩa Mác Lê Nin nên đã sớm nhận rõ được vai trò của Văn học Nghệ thuật với xây dựng đất nước và con người Việt Nam. Năm 1943, bản Đề cương văn hoá Việt Nam ra đời nêu rõ: Văn hoá bao gồm cả tư tưởng, học thuật, nghệ thuật. Quan hệ giữa văn hoá và kinh tế, chính trị: nền tảng kinh tế của một xã hội và chế độ kinh tế dựng trên nền tảng ấy quyết định toàn bộ văn hoá của xã hội (hạ tầng cơ sở quyết định thượng tầng kiến trúc). Đảng Cộng sản Đông Dương cũng tỏ thái độ rõ đối với vấn đề văn hoá: Mặt trận văn hoá là một trong ba mặt trận (kinh tế, chính trị, văn hoá) ở đó người cộng sản phải hoạt động. Không phải chỉ làm cách mạng chính trị mà còn phải làm cách mạng văn hoá nữa. Và khẳng định: Có lãnh đạo được phong trào văn hoá, Đảng mới ảnh hưởng được dư luận, việc tuyên truyền của Đảng mới có hiệu quả.

Văn học nghệ thuật Việt Nam đã có bề dày gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng ta và thực sự là vũ khí đấu tranh trên mặt trận tư tưởng của Đảng xuyên suốt tiến trình lịch sử, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này tới thắng lợi khác. Từ cuộc cách mạng dân tộc dân chủ long trời lở đất tháng Tám - 1945 thắng lợi, đánh thắng các đầu sỏ đế quốc thực dân trong các cuộc chiến tranh cứu nước bảo vệ nền độc lập dân tộc và xây dựng đất nước trở thành thành trì của chủ nghĩa xã hội ở khu vực châu Á.

Trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và chống quân bành trướng, Văn học nghệ thuật luôn khẳng định vai trò là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng của Đảng. Những vần thơ, bài ca ra trận hào hùng tạo niềm tin tưởng tuyệt đối vào Đảng và Hồ Chủ tịch, động viên toàn dân toàn quân xung trận làm nên chiến thắng. Ca khúc “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” của nhạc sỹ Phạm Tuyên như khúc ca khải hoàn của cả dân tộc mãi đi vào lòng người trong ngày đất nước thống nhất, Nam Bắc thu về một mối.

Trong công cuộc đổi mới, ngay trong những năm đầu Hội nghị lần thứ Bảy của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI đã ra Nghị quyết số 07-NQ/TW  “Một số vấn đề cấp bách về công tác tư tưởng trước tình hình trong nước và quốc tế hiện nay”. Nghị quyết nêu rõ: "Trên lĩnh vực văn nghệ, hướng văn nghệ sĩ đi sâu vào cuộc sống, vào thực tế của cuộc đấu tranh cho sự nghiệp đổi mới mà xây dựng tác phẩm có sức thuyết phục, giáo dục sâu sắc cái đẹp về tinh thần, tình cảm và tư tưởng đúng đắn cho công chúng, nhất là cho thanh niên.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ Năm BCH Trung ương Đảng (khóa VIII), số 03-NQ/TW, ngày 16 tháng 7 năm 1998 về “Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” nêu rõ:

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ văn nghệ sỹ, trí thức giữ vai trò quan trọng. Văn hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng. Phấn đấu sáng tạo nhiều tác phẩm văn học - nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân chủ, có tác dụng sâu sắc xây dựng con người.

Với những định hướng của Đảng, sau khi miền Nam được giải phóng thống nhất đất nước, Văn học Nghệ thuật cả nước bước sang trang mới, vừa phản ánh hiện thực sinh động, chân thật và sâu sắc sự nghiệp của nhân dân trong xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc song cũng vừa tái hiện lịch sử kiên cường, bất khuất của dân tộc nhằm giáo dục truyền thống. Đã ra đời hàng loạt các tác phẩm về công cuộc đổi mới thể hiện nổi bật những nhân tố tích cực trong xã hội, những nhân vật tiêu biểu của thời đại. Cổ vũ cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với xã hội, với thiên nhiên; phê phán những thói hư tật xấu, lên án cái ác, cái thấp hèn. Nhiều tác phẩm mang tính giáo dục cao được sáng tác cho thiếu niên, nhi đồng ra đời gắn với tên tuổi của các văn nghệ sỹ.

Từ đó không ngừng nâng cao thị hiếu thẩm mỹ và trình độ thưởng thức nghệ thuật của công chúng. Tạo điều kiện để nhân dân tham gia tích cực sáng tạo và phê bình, được hưởng thụ ngày càng nhiều tác phẩm văn nghệ có giá trị trong nước và ngoài nước.

Cùng với giới văn nghệ sỹ cả nước, văn nghệ sỹ Phú Thọ đã có nhiều hoạt động tích cực nhằm giữ vững và phát huy vai trò của văn học Nghệ thuật với xây dựng niềm tin và đạo đức xã hội. Đặc biệt khi cơ chế thị trường có những tác động không nhỏ làm băng hoại giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống thì việc Học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đó là "Trung với nước, hiếu với dân". "Yêu thương con người, sống có nghĩa, có tình". "Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư", tu dưỡng đạo đức suốt đời trong hệ tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa văn nghệ luôn được coi trọng trong suy nghĩ và hành động của mỗi người. Hội Liên hiệp VHNT tỉnh đã phát huy tốt vai trò tập hợp và động viên văn nghệ sỹ trong hoạt động sáng tạo VHNT. Phát huy vai trò là thành viên cuộc vận động sáng tác quảng bá các tác phẩm VHNT về học tập và làm theo tấm gương đạo đức phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh; xây dựng và triển khai tốt kế hoạch tuyên truyền thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa XI "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay" gắn với việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh việc nghiên cứu, tham mưu, đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức lối sống, của một số cán bộ, đảng viên để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng...

Để văn học nghệ thuật có tác động tích cực đối với xây dựng niềm tin và đạo đức xã hội, Hội Liên hiệp VHNT tỉnh đã làm tốt công tác tham mưu, tư vấn phản biện về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Hùng Vương và các lĩnh vực chuyên ngành VHNT liên quan. Đặc biệt là tuyên truyền quảng bá di sản Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương để trở thành di sản văn hóa thế giới. Qua 10 năm thực hiện Nghị quyết 23- NQ/TW của Bộ Chính trị, Hội đã tổ chức gần 30 cuộc Hội thảo, trong đó có nhiều hội thảo khoa học gắn với các nội dung chuyên đề lớn về bảo tồn xây dựng phát triển văn hóa của đất Tổ, giới thiệu tác giả tác phẩm. Cùng với đó là tổ chức và tham gia các cuộc Triển lãm, Liên hoan Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, Âm nhạc của Khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc. Cũng trong 10 năm đã tổ chức được 17 trại sáng tác VHNT, cho ra đời hàng trăm tác phẩm VHNT. Nhiều tác phẩm đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Hội đồng nghệ thuật các cấp đánh giá cao, trao giải thưởng. Thực hiện phương châm hướng về cơ sở, cổ súy phong trào xây dựng nông thôn mới, trong 3 năm 2014, 2015 và 2016, Hội Liên hiệp VHNT đã tổ chức cho các văn nghệ sỹ đi thực tế sáng tác tại  hầu hết các huyện, thị, thành trong tỉnh. Tập hợp được hàng trăm tác phẩm chất lượng, xuất bản được 3 tập sách, 5 đĩa CD với hàng chục ca khúc ca ngợi quê hương đất nước, tuyên truyên bảo vệ biển đảo và Đại hội Đảng các cấp. Trong 10 năm trở lại đây đã có gần 300 tác phẩm văn học nghệ thuật được xuất bản, hàng ngàn tác phẩm ảnh, mỹ thuật, âm nhạc đến với công chúng qua các hoạt động trưng bày, triển lãm, đêm nhạc. 12 cuộc thi sáng tác VHNT phục vụ nhiệm vụ chính trị với các chủ đề khác nhau như “Biển đảo Tổ quốc”, ‘Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, “Xây dựng nông thôn mới”...

Đặc biệt đẩy mạnh sáng tác quảng bá tác phẩm VHNT, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”: Phát động phong trào sáng tác văn học nghệ thuật từ đầu năm, đặc biệt là chú trọng sáng tác, quảng bá tác phẩm VHNT, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” tới 100% văn nghệ sỹ. Động viên, đầu tư và hỗ trợ đầu tư cho các văn nghệ sỹ sáng tác và xuất bản được 15 tập sách, tranh, ảnh, đĩa CD, các ca khúc được phát sóng, dàn dựng trên đài truyền hình trung ương, địa phương. 12 tác phẩm đề nghị Tỉnh ủy trao giải, 06 tác phẩm đề nghị Ban Tuyên giáo Trung ương trao giải về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Tổ chức thành công cuộc thi sáng tác truyện ngắn, truyện ký và thơ về đề tài: “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Xuất bản tập truyện và thơ “Làm theo gương Bác” gần 300 trang in. Hội chủ trì tổ chức và tham gia tham luận hàng chục hội thảo khu vực và các Hội VHNT về sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

Những văn nghệ sỹ cao tuổi có nhiều đóng góp đối với sự nghiệp phát triển VHNT được vinh danh, nêu tấm gương sáng cho các thế hệ VNS học tập noi theo.

Công tác tuyên truyền được quan tâm. Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ ngày càng được đổi mới về hình thức nâng cao các chuyên mục chuyên đề. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền các chỉ thị, nghị quyết về việc “Học tập và làm theo tấm gương tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh” thông qua các tác phẩm văn học nghệ thuật và báo chí. Tạp chí mỗi tháng xuất bản 01 số với lượng xuất bản khoảng 1.800 với nhiều chuyên mục trong đó chú trọng tới chuyên trang về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Mỗi số, tạp chí đều có thơ, truyện ngắn, tranh, nhạc về chủ đề này. Đặc biệt là việc phản ánh, nêu gương những cá nhân, tập thể điển hình tiên tiến về việc học tập và làm theo Bác Hồ. Tạp chí đã tổ chức các trại sáng tác truyện ngắn, thơ, âm nhạc, tranh về các chủ đề biển đảo, nông thôn mới, đại hội đảng các cấp đều gắn với thực hiện việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Hàng chục tác phẩm của văn nghệ sỹ Phú Thọ về chủ đề này đã gửi đăng trên các báo chí Trung ương, địa phương, dàn dựng trên đài truyền hình, các hội diễn sân khấu, âm nhạc và trưng bày tại các triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh khu vực, toàn quốc, lực lượng vũ trang.

Những việc làm thiết thực đó giúp cho văn học nghệ thuật của quê hương đất Tổ tiếp tục khẳng định vai trò to lớn đối với xây dựng niềm tin và đạo đức xã hội trong công cuộc dựng xây đất nước hôm nay.

                                                                               Đ.Q.L


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.