NỘI DUNG CHI TIẾT
Vụ khoai lim nổi
12/14/2018


                                                                                   ĐẶNG VĂN TOÀN

 

Năm 1967, hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Phúc - Phú Thọ gọi là tỉnh Vĩnh Phú. Những năm tiếp theo từ năm 1968 đến năm 1970 ngập cục bộ nước to đặc biệt là năm 1971 đại hồng thủy cả miền Bắc ngập rất to. Lại có chiến tranh. Đế quốc Mĩ leo thang, đem máy bay đánh phá miền Bắc. Để bảo vệ thủ đô Hà Nội, nơi đông dân cư nhất, các cơ quan đầu não của Đảng và Nhà nước ở đó, không bị chìm trong nước. Chính phủ ra lệnh phá đê Tam Thanh đoạn sông Hồng chảy qua xã Thượng Nông. Năm giờ sáng ngày 21/8/1971 nổ mìn phá đê Tam Thanh tại xã Thượng Nông, huyện Tam Thanh, tỉnh Vĩnh Phú. 11 xã hạ huyện Tam Thanh ngập chìm trong nước, Nhà nước cho xuồng của Công binh đi vớt dân, những người chưa kịp chạy cho máy bay trực thăng thả bánh mì cứu đói cho nhân dân ăn. Kinh tế gặp muôn vàn khó khăn.

Cuối tháng 12 năm 1971 Ty Nông nghiệp mở hội nghị mời các HTX làm ăn tiên tiến về dự dưới sự chủ trì của ông Bí thư Tỉnh ủy  Kim Ngọc. Hội nghị có trên dưới 200 đại biểu với nội dung: Bàn cách làm giàu, ông Kim Ngọc với bộ quần áo đại cán chỉ huy hội nghị. Có ông chủ nhiệm hỏi: Khi ấp trứng vịt tại sao chỗ chăn thủng vịt lại nở trước, lúc ấy các kỹ sư nông nghiệp mới ra trường về Ty Nông nghiệp được mời giải thích. Các kỹ sư trẻ ngồi im, cả hội nghị im phắc, nín thở chờ đợi, họ không ai dám đứng lên trả lời, giải thích, chứng tỏ họ chưa am tường cuộc sống. Ông trùm ấp trứng vịt nói tôi cầm quả trứng lên là biết trứng nở hay không, vịt nở ra con nào đực con nào cái. Ông nói chúng ta nằm ngủ chỗ chăn thủng là chỗ ấm vì chỗ ấy hơi tập trung tuồn ra ngoài, ấp trứng cũng vậy quả trứng chỗ ấy nóng hơn đủ nóng ắt sẽ nở trước. Cả hội trường vỡ òa tiếng cười thì ra cuộc sống thực tế quanh ta có những điều đơn giản mà ta chẳng nghĩ ra.

Sau đó Bí thư Kim Ngọc lại mời ông trùm nói về lịch gieo trồng. Ông trùm nói “Các ông cồng kềnh quá, tốn kém quá, mà ít hiệu quả. Không phải nông lịch gì cả, cuối tháng giêng ta trở đi lúc nào lá tre vàng ố thì ta tra đỗ con, tôi đảm bảo tra vụ nào được vụ ấy”. “Các ông lãng phí quá, mùa gặt lúa lúc rơi từ ngoài đồng về sân kho, từ sân kho về nhà. Các ông làm thế nào mà khi phơi cây vừng lấy củi, hạt vừng nào rơi còn thu được thì mới giàu được. Cả hội nghị toàn là cán bộ Chánh, Phó chủ nhiệm làm ăn giỏi của tỉnh, cứ há mồm ra mà nghe, nuốt từng lời của ông trùm. Ông Bí thư Kim Ngọc gọi là ông trùm cho oai, cho mĩ miều, cho văn chương chứ thực ra ai cũng biết tỏng ông trùm này là địa chủ thời giảm tô, cải cách ruộng đất.

Tôi lĩnh hội ý kiến của Hội nghị về và cùng với Ban chủ nhiệm lên kế hoạch sản xuất vụ chiêm cho HTX của mình. HTX tôi với quy mô là HTX Toàn Xá. HTX nông nghiệp Toàn Xá lúc ấy là bộ máy điều hành kinh tế xã hội. Tất cả các lao động, tư liệu, vật chất, phân phối nằm trong sự điều hành của HTX nông nghiệp.

Xã Thượng Nông là xã rốn chũm của cuộc phá đê. Nước vào trước. Khi nước rút lại ra sau. Nước ngập rất cao và lâu, nhiều nhà cửa bị đổ. Xóm Liên Hoa ở đất thấp, nhiều nhà xây gạch mộc. Nước đóng lâu, gạch no nước chuyển sang thành bùn làm sập đổ nhà, có 20% số hộ bị đổ nhà. Nước ngập cả vùng rộng lớn, đất đai toàn nước, mênh mông. Nhận biết làng xóm là những ngọn tre phất phơ, cây đa, cây gạo cổ thụ. Đến rơm rác cũng trôi ra sông. Không một màu xanh hy vọng.

Khi nước rút, cánh đồng mênh mông một màu đất trắng toát. Không một cọng rơm, ngọn cỏ cho trâu bò ăn. Mùi hôi thối của côn trùng chết, kèm theo cái nắng gay gắt kéo dài làm cho con người rất nặng nề, mệt nhọc.

HTX hình thành các bộ phận. Một đoàn đi lên các vùng núi Thanh Sơn, đi tỉnh Tuyên Quang mua sắn về cứu đói cho dân, một bộ phận trồng rau màu, lên kế hoạch sản xuất cho vụ Chiêm Xuân.

Công việc của HTX đang căng thẳng, khẩn trương thì ông Lời xã đội trưởng báo cáo 18 thanh niên nhập ngũ tháng 4/1971 huấn luyện tân binh đã xong, nay về nghỉ phép để đi B, bổ sung cho chiến trường miền Nam. Đầu năm tới xã có 20 tân binh nhập ngũ.

Xã có 7 xóm, chia thành 14 đội với quy mô 40 lao động trở lên là một đội sản xuất. Trong 14 đội thì có 2 đội chuyên chăn nuôi lợn, còn 12 đội sản xuất trồng trọt. Xóm nào cũng có nhà trẻ nuôi, trông giữ trẻ từ 4 tháng tuổi đến 13 tháng tuổi, nuôi một bữa trưa. Hai xóm một nhà mẫu giáo. Lớp mẫu giáo cứ vang lên tiếng hát:

                    “Bé bé bồng bông

                       Bé đi sơ tán

                      Có vui không nào?”

Đội thủ công làm gạch, ngói, vôi. Đội cải tiến thợ mộc làm dụng cụ cày bừa, làm nhà. Đội thợ nề xây nhà cửa, công sở. Đội xe bò bánh đặc vận chuyển gạch, ngói, vôi, đất làm đường. Đội thủy lợi xã. Đội 202 đắp đê chống lụt cho huyện. Trung đội dân quân trực chiến sẵn sàng bắn trả máy bay Mỹ đến oanh tạc và mọi thế lực chống phá.

Ngày 3/9/1969, được tin Bác Hồ mất, cả nước bàng hoàng, thương nhớ. Người Cha già dân tộc đã ra đi. Toàn dân tộc đang đau. Thiên nhiên cũng òa theo nỗi đau dân tộc. Ngập lụt làm mất mùa liên miên, dân chúng đói kém. Quê tôi đỉnh cao là năm 1971. Phá đê. Nước trắng toát. Đến ngọn cỏ xanh cũng không có cho trâu bò ăn.

Trước tình hình hết sức căng thẳng và khẩn trương. Trồng cây gì, nuôi con gì để mau chóng có thu hoạch cho toàn dân? Đồng dưới thì nước úng, đồng trên thì cạn, nắng lâu ngày đất nẻ toang hoác. Chỉ có 80 mẫu đồng sau giáp sông Hồng, chân 2 vụ lúa tiện bơm nước sông Hồng là chủ động cấy lúa.

Rút 80 mẫu lúa huyện không nghe, nhiều ý kiến tranh luận. Đem 80 mẫu đồng trên trồng khoai lang. Khoai lang có rất nhiều ích lợi. Từ củ, thân, lá, ngọn không bỏ cái gì, ăn được hết, chỉ hơn tháng là có rau ăn. Đang lúc cả đồng đất trắng toát, lệnh phát ra cho các đội. Hô hào toàn dân trồng khoai lang lim đồng sau. Giống khoai lang lim chịu bệnh, phàm ăn, sai củ, da củ màu tím, ruột vàng, ăn thơm và ngon.

Diện tích cây lúa thì tập trung cấy giống lúa ngắn ngày: giống Ba Ninh, giống Ba Giăng. Chân ruộng sâu, ruộng trũng cấy giống lúa dài ngày, cao cây như lúa nếp, lúa chiêm tranh.

Được tin trồng khoai lang đồng sau, cả làng từ già đến trẻ, các lao động hồ hởi ra đồng làm đất trồng khoai. Vì nắng, sương muối kéo dài, phải biết kỹ thuật trồng thì cây khoai lang mới không chết. Ban quản trị cử ông Hiền đội trưởng đội Thanh Bông, người có nhiều kinh nghiệm trồng khoai lang đi đến từng đội hướng dẫn cách trồng, cách cắt dây, tra phân, đặt dây, vun luống cao, sau đó lấy bàn cuốc đạp nhẹ trên luống, đắp đất kín dây. Với kỹ thuật như vậy sương muối không lọt được vào, dây ấm lên ngay. Chẳng mấy chốc đồng khoai lang mênh mông lên xanh. Ai cũng vui mừng khi nhìn thấy màu xanh của cánh đồng khoai lang. Màu của sự sống.

Khoai lang lên hơn một tháng là bấm ngọn chống đói được. Bảo vệ suốt ngày đêm ba ca. Không được mất dù chỉ một ngọn khoai lang. Trong xã viên ai quá đói, Đội trưởng gặp Chủ nhiệm cấp giấy được hái ngọn khoai lang về ăn chống đói. Đất tạ ơn người. Có lúc hái cẫng cả ngọn khoai lang, vài ngày sau ngọn lại ra tua tủa vì có chất phù sa sông Hồng.

Theo đúng lịch rằm tháng 4 âm lịch thì gặt, cuối tháng 4 thì thu hoạch khoai lang, vì dân đói kém. Từ giữa tháng 3 âm lịch, giống lúa ngắn ngày đã đỏ đuôi. Ngày 29/3 âm lịch Ban quản trị họp mời các đội trưởng với nội dung: ngày mai gặt lúa hay thu hoạch khoai lang? Cuộc họp đủ Ban quản trị, các tiểu ban HTX và 14 đội trưởng đội sản xuất. Vì dân đói gặt lúa thì càng tốt. Thu hoạch khoai lang không kém phần quan trọng. Thực ra lúa thì chưa chín, khoai thì chưa đến ngày thu hoạch. Nếu thu hoạch cả hai đều ảnh hưởng đến năng suất. Gặt với phương châm đồng chiêm, xanh nhà hơn già đồng, gặt một hai ngày chưa hết lúa. Thu hoạch khoai lang một hai ngày là xong. Có mưa lũ cũng không sợ khoai thối. Đằng nào cũng đói. Thu cái nào có lợi thì thu. 80 mẫu khoai lang bị thối thì có tội với dân. Hội nghị nhất trí cao ngày mai thu hoạch khoai lang.

Đêm đến, trời mưa như trút suốt đêm bà con xã viên rất phấn khởi được lệnh thu hoạch khoai lang trước thu hoạch lúa.

Sáng ra trời mưa như trút, mưa cả ngày. Ban quản trị đã được phân công. Mưa cũng dỡ khoai không khoai thối. Các đội huy động tất cả các lực lượng lao động. Lao động chính, người già, trẻ em, mặc áo tơi ra đồng thu hoạch khoai lang. Các phương tiện xe cải tiến bánh đặc, xe lôi, xe kéo được huy động, gồng gánh khiêng khoai về nhà.

Ban quản trị đi xuống các đội gặp xã viên, nhất là các đội trưởng. Cả đến bây giờ, mấy chục năm rồi hầu hết tóc đã bạc. Khi nói về HTX nông nghiệp giai đoạn đánh Mỹ, cuộc chiến tranh hào hùng dân tộc là nhớ ngay đến: Vụ khoai lim nổi.

                                                                       Đ.VT


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Đinh: Gia tài lớn nhất đời tôi là những tấm ảnh Bác Hồ
Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ với cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trường Tiểu học thị trấn Thanh Ba học tập và làm theo gương Bác
50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về 5 lời thề
Bí thư Đoàn năng động
Tuổi trẻ huyện Lâm Thao học tập và làm theo lời Bác
HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.