NỘI DUNG CHI TIẾT
VĂN HỌC NHÀ TRƯỜNG Chất triết lí trong “Sang thu” của Hữu Thỉnh
4/16/2019

 

 

                                                                                            Chu Thị Hảo

Hữu Thỉnh là một trong những gương mặt xuất sắc của thơ ca chống Mĩ. Thơ Hữu Thỉnh gắn với cái nhìn hướng thiện, cách cảm nhận tinh tế. Ông trọng về tứ thơ, trau chuốt về ngôn từ để tạo nên những vần thơ cô đọng, hàm súc, chất chứa triết lí gần gũi, giản dị mà sâu sắc. “Sang thu” là một bài thơ như thế. Sức hấp dẫn của “Sang thu” là cái nhẹ nhàng của khoảnh khắc giao mùa và đằng sau những khoảnh khắc ấy là những suy nghĩ, chiêm nghiệm của nhà thơ về cuộc sống và con người. Mở từng lớp ngôn từ ta sẽ thấy chiều sâu triết lí trong thơ Hữu Thỉnh.   

“Sang thu” là một bài thơ đậm đà chất triết lí, trữ tình. Chất triết lí trong “Sang thu” biểu hiện ngay từ nhan đề của thi phẩm. Không phải “Thu”, “Thu hứng”, “Thu cảm” mà là “Sang thu”, một khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu dễ khơi gợi cảm xúc nhất cho người nghệ sĩ. Hai thanh bằng đọc lên nghe thật nhẹ nhàng. Thu là của đất trời, nhưng sang thu là của lòng người. Để từ những rung cảm nguyên sơ ấy, người chiến sĩ lái xe tăng năm xưa nay trở về với cuộc sống đời thường, với những phút giây yên bình bỗng nhận ra mình đã “sang thu”!

Hữu Thỉnh viết “Sang thu”, nghĩa là không chỉ cảm nhận khoảnh khắc giao mùa bằng thị giác mà còn cảm nhận bằng cả tâm hồn thi sĩ. Rất cô đọng, hàm súc, nhan đề bài thơ trở thành ẩn dụ cho con người bước vào độ tuổi chín chắn, đứng đắn. Có lẽ một thời trai trẻ bồng bột, sôi nổi, nhiều hoài bão đã đi qua, nhường vị trí cho sự vững vàng, tự tin của người lính thời hậu chiến!

Theo bước chân ngập ngừng của mùa thu “Sương chùng chình qua ngõ/ Hình như thu đã về”, nhà thơ tiếp tục diễn tả cảm xúc “sang thu”. Một vạt sương mỏng manh dùng dằng, đi chậm lại như cố tình níu giữ cái rực rỡ, cháy bỏng, sôi động của mùa hè đã qua. Trong giây phút ấy, nhà thơ chợt nhận ra “Hình như thu đã về”. Hình như là chưa rõ rệt, chưa chắc chắn, nhưng cái dùng dằng lưu luyến là có thật.  Sương thu níu giữ bước chân của thời gian hay người “sang thu” lưu luyến níu giữ “một thời hoa đỏ”?

Sự lưu luyến của người “sang thu” còn kéo sang câu thơ “Có đám mây mùa hạ; Vắt nửa mình sang thu”. Một đám mây mùa hạ như nhịp cầu Ô Thước mang trên mình hai mùa, nửa bên này là mùa hạ, nửa bên kia là mùa thu, nửa như muốn đi, nửa muốn ở lại. Tứ thơ thật ra không hoàn toàn mới. Bởi trước đó, thi nhân Nguyễn Khuyến đã viết:

Trước đèn nâng chén rốn ngồi

Một câu thơ vịnh kéo đôi năm liền

                                            (Trừ tịch)

Nhưng Hữu Thỉnh sáng tạo hơn. Nhà thơ lấy không gian miêu tả thời gian. Do vậy, câu thơ sống động hơn, gợi cảm xúc thị giác nhiều hơn. Hình như đám mây mùa hạ còn vương lại một vài làn nắng ấm “vắt nửa mình” sang thu ấy là tâm trạng của người “sang thu”? Đã qua rồi thời chiến tranh khói lửa, trở về với cuộc sống thanh bình, người “sang thu” nửa bên này vẫn bịn rịn với quá khứ hào hùng, với những chiến công thầm lặng, nửa bên kia đang cố gắng chuyển mình để hòa nhịp vào cuộc sống mới. Sự vặn mình ấy của người lính năm xưa cũng là lời nhắc nhở nhiều người đang ngủ quên trong niềm hạnh phúc bình yên!

Sau những phút giây chùng chình, cảm xúc dường như dồn nén lại, nhường chỗ cho những suy tư sâu sắc:

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

Câu thơ vừa có tính chất tả thực, vừa mang ý nghĩa ẩn dụ. Cuối hạ, đầu thu khi không còn những cơn mưa xối xả thì sấm cũng bớt bất ngờ, dữ dội hơn. Hàng cây đứng tuổi không biết chính xác là bao nhiêu, nhưng chắc chắn đủ để điềm nhiên trước những biến động. Tựa như con người đã từng trải, từng chịu đựng nhiều giông gió trong cuộc đời thì tác động ngoại cảnh không làm người ta bất ngờ nữa. Câu thơ đậm chất triết luận. Đó là sự luận giải, sự chiệm nghiệm về triết lí lạc quan trong thơ của Hữu Thỉnh.

“Sang thu” là một bài thơ hay của Hữu Thỉnh. Sức hấp dẫn của thi phẩm không thuộc về đề tài hay thể thơ tân kì mà ở lớp ngôn từ hàm súc, hình tượng thơ lấp lánh vẻ đẹp cảm xúc dệt nên một bức tranh thu nồng đượm hơi ấm cuộc đời. Đằng sau bức tranh thu ấy là những suy tư, chiêm nghiệm của nhà thơ về cuộc đời và con người. Sự giao thoa giữa lí trí và cảm xúc đã tạo nên chiều sâu triết lí trong thơ Hữu Thỉnh. Để rồi đọc thơ Hữu Thỉnh, người yêu thơ trân trọng một tâm hồn nhạy cảm sâu sắc và chất triết lí, trữ tình trong thơ ông.

                                            C.T.H


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về 5 lời thề
Bí thư Đoàn năng động
Tuổi trẻ huyện Lâm Thao học tập và làm theo lời Bác
HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.