NỘI DUNG CHI TIẾT
Thi hào Goethe nói về văn học Trung Quốc
5/22/2019

 

 

                                                                                                       P.Eckrmann (Đức)

Từ bài điểm sách về cuốn Bức rèm của Milan Kundera, tôi đi tìm hiểu xuất xứ khái niệm “Văn chương thế giới” của Goethe, một nhà thơ lớn người Đức đầu thế kỷ XIX. Khái niệm “Văn chương thế giới” đã được Goethe đề cập tới trong buổi chuyện trò với Eckermann, thư ký của ông. Theo Goethe, “Văn chương thế giới” bao gồm tất cả các thể loại văn chương, trong đó có cả thi ca. Đặc điểm này có lẽ rất khác với quan niệm “Văn chương thế giới” của Kundera.

Thứ tư, 31 tháng 1 năm 1827, bên bàn của Goethe, “Trong mấy ngày này từ lúc không thấy anh”, ông nói, “tôi đọc nhiều và lắm thứ khác nhau; đặc biệt là một cuốn tiểu thuyết Trung Quốc vẫn còn choán lấy tôi và dường như đối với tôi, nó rất đặc biệt”.

“Tiểu thuyết Trung Quốc! Tôi thốt lên,“Hẳn là rất lạ”.

“Không đến mức như anh tưởng đâu - Goethe nói - Người Trung Quốc suy nghĩ, hành động, và cảm xúc gần giống hệt như chúng ta; chúng ta sẽ thấy ngay là chúng ta hoàn toàn giống như họ, ngoại trừ tất cả những thứ họ làm: rõ ràng hơn, sạch sẽ hơn và phẩm cách hơn so với chúng ta”.

“Với họ mọi thứ đều hợp lý, lịch sự, không có đam mê lớn hay xung lực thi ca; và rất giống với “Hermann và Dorothes” của tôi, cũng giống như các tiểu thuyết của Richardson. Họ cũng khác chúng ta, bởi vì đối với họ, thiên nhiên luôn luôn sống cùng với các hiện hữu của con người.

Anh luôn nghe thấy cá vàng quẫy trong ao, chim chóc luôn hót trên cây, ban ngày luôn sáng sủa và đầy nắng, ban đêm luôn rõ ràng. Mặt trăng thường xuyên được nhắc đến, nhưng nó không làm thay đổi phong cảnh, ánh trăng được tưởng tượng tự sáng như ban ngày; bên trong nhà thì ngăn nắp và tao nhã như những bức tranh của họ.

Ví dụ, “Tôi nghe thấy những cô gái đáng yêu đang cười, và khi tôi thấy họ, họ đã ngồi trên những chiếc ghế mây”. Ở đó, anh có ngay lập tức một tình thế đẹp nhất; những chiếc ghế mây tất yếu tương ứng với cái nhẹ nhàng và tao nhã nhất. Ở đó có vô số các điển tích luôn luôn được đưa vào trong các câu chuyện, và được áp dụng gần như là các thành ngữ; ví dụ một điển tích về một cô gái rất nhẹ nhàng và duyên dáng trên đôi chân, đến mức cô ta có thể tự cân bằng trên một bông hoa mà không làm nát hoa; điển tích khác về một chàng trai đức hạnh và dũng cảm đến mức ở tuổi ba mươi, chàng trai có vinh hạnh được diện kiến Hoàng Đế; một điển tích khác về một cặp tình nhân, cho thấy sự trong trắng vĩ đại trong suốt quá trình tìm hiểu dài lâu, đến mức trong một trường hợp họ qua đêm ở cùng một căn phòng, nhưng chỉ trò chuyện suông trong suốt thời gian mà không hề gần gũi nhau”.

“Và với cung cách như vậy có vô số điển tích khác, tất cả xoay quanh cái gì là đạo đức và chính tắc. Đấy là sự tiết chế khắt khe trong mọi thứ mà Đế chế Trung Quốc tự duy trì suốt hàng ngàn năm và sẽ còn tiếp tục mãi”.

“Tôi thấy có sự đối nghịch rất rõ giữa tiểu thuyết Trung Quốc này với Khúc ca của Beranger, tác phẩm chứa đựng hầu như mọi nhân vật, mọi chủ đề phóng túng đồi bại, và sẽ trở nên cực kỳ ghê tởm đối với tôi nếu như bị quản lý bởi các nhân vật thiên tài của Beranger. Thế nhưng ông ấy đã tạo ra họ. Ông ấy không chỉ có thể chịu được mà còn thích thú nữa. Anh hãy cho tôi biết, có phải đáng để ý là chủ đề của nhà thơ Trung Quốc phải trở nên đạo đức triệt để, trong lúc những thứ của nhà thơ Pháp đầu tiên hiện nay chính xác trở nên đối nghịch?”.

“Những tài năng như của Beranger”, tôi nói, “Sẽ chẳng nhìn ra một ý nghĩa nào trong những chủ đề đạo đức”.

“Anh nói đúng”, Goethe nói: “Chính những đồi trụy của thời đại ông ta đã phát lộ và phát triển bản ngã còn hơn cả ông ta”.

“Thế nhưng”, tôi nói, “Có phải tiểu thuyết Trung Quốc này là tiểu thuyết hay nhất của họ?”

“Chẳng phải vậy”, Goethe trả lời, “Người Trung Quốc có cả hàng ngàn tiểu thuyết như vậy và họ đã có ngay khi tổ tiên chúng ta còn sống ở trong rừng rú”.

“Tôi càng ngày càng tin chắc”, Goethe tiếp tục nói, “rằng thi ca là tài sản phổ quát của con người, tự phát lộ ở bất cứ đâu, và ở mọi thời đại, trong hàng trăm, hàng ngàn con người. Có người làm thơ hay hơn người khác một chút, và nổi lâu hơn người khác một chút - đó là tất cả. Ngài Von Matthisson chẳng cần phải nghĩ mình là một con người, hay tôi phải nghĩ rằng tôi là một con người; nhưng mỗi người cần phải nói với chính bản thân mình, rằng năng khiếu thi ca chắc chắn không phải quá hiếm, và không ai buộc phải suy nghĩ rất nhiều về chính mình chỉ vì anh ta làm ra bài thơ hay”.

“Nhưng, thực ra, chúng ta, những người Đức rất có khả năng, quá dễ rơi vào tính tự phụ ra vẻ mô phạm này, khi chúng ta không nhìn ra ngoài phạm vi chật hẹp bao quanh chúng ta. Tôi vì thế muốn nhìn thấy mình trong những dân tộc khác, và khuyên mọi người cũng làm như vậy. Văn chương dân tộc giờ đây không nói lên nhiều lắm; kỷ nguyên của văn chương thế giới đang tới, và mỗi người cần phải nỗ lực thúc đẩy nó đi tới. Thế nhưng trong khi chúng ta đánh giá cái gì là ngoại, chúng ta cần phải không tự ràng buộc mình bằng bất cứ thứ gì nói riêng, và coi chúng như là một điển hình. Chúng ta cần phải không nghĩ rằng, người Trung Quốc nên như thế này, hay người Servian, người Calderon, người Nibelungan nên như thế kia. Còn nếu chúng ta thực sự muốn một điển hình, chúng ta cần phải luôn luôn quay về với những người Hy Lạp cổ đại. Trong những tác phẩm của họ, cái đẹp của loài người luôn luôn được trình bày. Tất cả những cái còn lại chúng ta cần phải xem xét một cách lịch sự, cần phải dành riêng cho chính mình cái gì là tốt đẹp, trong chính chừng mực của nó”.

Tôi vui sướng được nghe Goethe nói khá dài về một chủ đề có ý nghĩa quan trọng như vậy.

                                        Đông A                             

                        Dịch từ bản tiếng Anh của J. Oxenford

 

Theo tập Thế giới qua văn học (The world through literature) của C.G. Laird, thì tác phẩm Trung Quốc mà Goethe đọc và đề cập trong buổi chuyện trò trên là Hoa tiên ký (Hua ch’ien chi). Nhưng với U.C. Fischer, trong bài viết Cuốn sách gối đầu Hán-Đức của Goethe (Goethe’s Chinese-German book of seasons and hours), thì tiểu thuyết mà Goethe đề cập tới là quyển “The affectionate pair, or the history of Sung-Kin” (có lẽ không phải là Hoa tiên ký, mà là Hảo cầu truyện) do P.P Thoms dịch, căn cứ vào việc thư viện của Goethe ở Weimar có bản dịch tiếng Anh của Thoms.


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác bồi dưỡng đạo đức nhà giáo hiện nay
Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Phú Thọ làm theo lời Bác!
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Đinh: Gia tài lớn nhất đời tôi là những tấm ảnh Bác Hồ
Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ với cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trường Tiểu học thị trấn Thanh Ba học tập và làm theo gương Bác
50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về 5 lời thề
Bí thư Đoàn năng động
Tuổi trẻ huyện Lâm Thao học tập và làm theo lời Bác
HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.