NỘI DUNG CHI TIẾT
NGHĨA TÌNH NGƯỜI QUÊ BƯỞI
10/25/2012

Ghi chép của Vũ Kim Liên

            Giữa tháng 10, chúng tôi  về  Phủ Đoan. 65 năm trước, nơi đây đã diễn ra chiến thắng Sông Lô oai hùng, đi vào lịch sử 9 năm trường kỳ kháng chiến như một dấu son đầy kiêu hãnh. Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng khẳng định: “Chiến thắng Đoan Hùng như một luồng gió mát thổi lan khắp Việt Bắc trong những ngày nóng bỏng nhất của cuộc chiến tranh... Chiến thắng Đoan Hùng mở đầu cho những chiến thắng oanh liệt của bộ đội chủ lực ta trong chiến dịch Việt Bắc”...

Chúng tôi đến tượng đài Chiến thắng sông Lô. Đứng từ đây nhìn xuống là cảnh các con sông - sông Lô từ Hà Giang xuống, sông Chảy từ Lào Cai, Yên Bái về tạo nên một dòng sông êm đềm nhưng ẩn sâu trong lòng nó là cả một bề dày lịch sử, góp phần làm nên những chiến công hiển hách của dân tộc. Từ nơi đây, phóng tầm mắt ra xa, chúng tôi như thấy hiện ra khung cảnh của trận đánh oai hùng năm 1947. Gò Đồn - tháng 10/ 1947 - là nơi đặt những khẩu sơn pháo của bộ đội Trung đội pháo 225. Những khẩu pháo hướng thẳng ra phía ngã ba sông, bắn vào đoàn tàu giặc đang hành quân lên Việt Bắc. Sau những giao tranh quyết liệt 2 tàu chiến trọng tải lớn 500 tấn, 3 tàu nhỏ và hàng trăm quân giặc đã bị dòng sông nhấn chìm. Rồi cũng chính nơi này, 28 ngày sau quân Pháp trên đường rút chạy qua bị quân dân phục kích, trúng thủy lôi chết hàng trăm tên lính... Tính tổng các trận đánh trên sông Lô thu đông 1947, đối phương bị tiêu diệt 1.000 tên, 10 tàu và 1 thủy phi cơ, thu rất nhiều vũ khí, đạn dược và trang thiết bị quân sự... Hai bên sông, quân ta đã giấu quân mai phục, pháo binh mạnh được thí điểm áp dụng chiến thuật mới “đặt gần, bắn thẳng” để bảo đảm chắc thắng từng trận. Cụ Hiến - nhân chứng duy nhất còn sống trong số bảy chàng trai du kích của khẩu đội pháo Gò Đồn từng đánh trận đánh sông Lô năm ấy kể lại: “Hồi ấy khẩu đội pháo của chúng tôi có sáng kiến đưa pháo đến sát chân Gò Đồn rồi chúc nòng pháo xuống sông, ngắm bắn ở tầm thấp, phát pháo thứ nhất không trúng mục tiêu, đạn pháo bay qua sông, găm vào sườn đê; các pháo thủ quay qua điều chỉnh tầm bắn xuống thấp hơn, phát đạn pháo thứ hai rót trúng phuy xăng trên tàu địch. Chiếc tàu Pháp bốc cháy, nổ vang trời trong tiếng reo hò của các pháo thủ trẻ. Chúng tôi ôm nhau cười chảy nước mắt…”. Kể đến đây, cụ Hiến mủm mỉm: “Đúng là chỉ người Việt Nam mình mới nghĩ ra được cách đánh địch lạ đời ấy làm cho bọn thực dân Pháp không biết đâu mà lần!”. Không những thế, người Đoan Hùng còn nghĩ ra cách đem sơn đen những trái bưởi quê mình rồi thả xuống dòng sông Lô giả làm thủy lôi lừa địch làm chúng bạt vía kinh hồn. Thế mới hay sự thông minh và tinh thần quả cảm của nhân dân ta thật đáng kính trọng. Khi lòng căm thù giặc dâng cao thì hoa trái cũng trở thành vũ khí…

Ngã ba sông hôm nay không còn âm u, um tùm như 65 năm trước, trên mỗi tấc đất của Đoan Hùng đang từng ngày, từng giờ thay da đổi thịt. Với vị trí cửa ngõ nằm ở phía Bắc của tỉnh Phú Thọ, nơi tiếp giáp với Tuyên Quang và Yên Bái, diện tích trên 300 km2, hơn 100 nghìn dân của huyện đang ngày đêm nỗ lực phấn dấu phát huy truyền thống anh hùng góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh. Là huyện miền núi, Đoan Hùng có 14 dân tộc anh em sinh sống vì vậy gặp không ít khó khăn trong quá trình xây dựng. Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người về thăm hợp tác xã Đồng Tâm (21/3/1961): “Đồng Tâm thì phải đồng lòng”, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Đoan Hùng hôm nay đã và đang thực hiện lời dạy đó của Bác, đồng thời tích cực thi đua hưởng ứng “Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trên mọi bình diện của đời sống xã hội. Nối tiếp truyền thống cha ông, trên mảnh đất anh hùng này đang xuất hiện ngày càng nhiều những tấm gương người tốt việc tốt, biết hy sinh quyền lợi của mình để làm việc nghĩa, việc tình cho dân, cho nước.

ở xã Minh Tiến, ai cũng biết đến chị Lê Thị Mỵ- người con gái đã dành trọn cuộc đời mình để yêu thương, gắn bó, đồng cam cộng khổ, giành giật sự sống cùng với những vết đau do chiến tranh để lại trên cơ thể của anh thương binh hạng 1/4  Vũ Đình Vân. Trong những năm đầu mới giải phóng, chị Mỵ cùng các chị hội viên phụ nữ của huyện thường đến thăm và chăm sóc thương binh tại các Khu, Trại điều dưỡng thương binh trong tỉnh. Lòng chị trào dâng cảm xúc mãnh liệt khi nhìn thấy Vũ Đình Vân trên xe lăn…Sau đó, bằng tình thương của mình, chị xin phép gia đình, báo cáo chính quyền và đề nghị Trại điều dưỡng được đón anh về quê chăm sóc và họ nên vợ thành chồng. Mặc dù ông trời không cho anh chị quyền làm cha mẹ, nhưng mấy chục năm qua họ vẫn sống hạnh phúc bên nhau. Hàng ngày, ngoài công việc đồng áng, chị dành phần lớn thời gian chăm sóc, bù đắp, nâng giấc cho anh đêm cũng như ngày. Mỗi khi trái nắng trở trời, chị ở nhà để chăm sóc chồng, thay anh làm mọi việc. Trong xóm, ngoài làng không ai nghe thấy chị than thân trách phận, chỉ thấy chị luôn tận tình phục vụ người chồng thương binh bằng cả trái tim mình. Với quê hương, dòng họ, chị vẫn chu toàn mọi việc và luôn đạt danh hiệu phụ nữ hai giỏi “Đảm việc nước – giỏi việc nhà”. Gia đình chị luôn được bình xét và công nhận là gia đình văn hóa. Chị tâm sự: “So với những mất mát của anh ở chiến trường thì sự hy sinh của tôi có là gì!”.

Rời gia đình chị Mỵ, chúng tôi đến thăm gia đình ông Nguyễn Hữu Nghị ở thị trấn Đoan Hùng. Ông Nghị là đội trưởng đội cứu hộ đường sông trên bến đò ngang ngay ngã ba sông huyền thoại. Gia đình ông tính đến nay đã bốn đời làm việc vớt xác, cứu người trên sông. Bến đò Gành còn gọi là bến “Nghĩa tình” nơi có những người chuyên làm việc nghĩa. Nhưng cũng chính nơi đây vào mùa lũ, nước dâng cao cuồn cuộn chảy lại là nơi xảy ra biết bao nhiêu thảm cảnh sông nước, cướp đi bao sinh mạng con người. Đội cứu hộ, cứu nạn đường sông được thành lập năm 2004 với 25 thành viên. Trụ sở của đội là căn nhà ông Nghị  thuộc khu Hưng Tiến, thị trấn Đoan Hùng. Khi nói về công việc cứu hộ, ông cho biết: “Do đặc điểm về địa lý, trên địa bàn huyện có hai con sông đi qua là sông Lô và sông Chảy, hàng năm về mùa mưa lượng nước của hai con sông dồn về gây thiên tai, ngập lụt và gây nên những tai nạn sông nước với nhân dân. Những người làm việc này cần có lòng dũng cảm và quan trọng hơn cần phải có tấm lòng, có cái tâm trong sáng. Mọi thành viên trong đội đều làm việc không lương. Tất cả đều xuất phát từ tình thương con người nên anh em tình nguyện làm việc và luôn có ý thức giúp đỡ cộng đồng”. Tính từ khi hoạt động đến nay đội đã tìm kiếm và vớt được hơn 60 trường hợp đuối nước;  vớt và cứu sống 13 trường hợp bị đuối nước trong đó có 8 học sinh thuộc Trường THCS thị trấn Đoan Hùng; cấp cứu kịp thời 2 trường hợp khai thác cát sỏi bị thương do bom bi còn sót lại từ thời chiến tranh. Nhiều trường hợp nạn nhân không rõ tung tích được đội khâm liệm, mai táng chu đáo và thường xuyên hương khói cho họ. Đối với những trường hợp nạn nhân được người thân đến nhận diện, ông Nghị không hề tính toán thiệt hơn, cũng không nhận sự đền ơn của họ. Những cuộc cứu hộ như thế không những luôn gặp khó khăn thử thách mà đôi khi còn nguy hiểm đến cả tính mạng người cứu hộ. Nhiều khi anh em phải thức thâu đêm để lo trục vớt thi thể nạn nhân rồi làm các thủ tục để trả nạn nhân về gia đình hoặc trực tiếp mua sắm vật phẩm mai táng khi không tìm ra tung tích. Ông chia sẻ thêm rằng làm phúc cứu người dù họ còn sống hay tử nạn đều là việc nên làm và chẳng vì bất cứ một chút danh lợi, tiếng tăm nào. Trở về sau mỗi cuộc cứu vớt, những thành viên trong Đội lại bắt tay vào công việc mưu sinh gắn bó với sông nước đó là làm sỏi và xúc cát thuê ở ven sông. Năm 2009, thấy công việc và thu nhập của anh em còn bấp bênh, ông Nghị đã đứng ra thành lập Công ty TNHH Hữu Nghị với công việc kéo cạn dẫn luồng lạch trên sông tạo công ăn việc làm cho anh em trong đội. Và, cứ mỗi buổi chiều, căn nhà ông Nghị lại trở thành lớp học dạy bơi cho rất nhiều đối tượng trong địa bàn đến học. Những việc làm nghĩa cử của gia đình ông cũng như của Đội cứu nạn cứu hộ đường sông thị trấn Đoan Hùng đã tạo nên dư luận tốt đẹp về những lớp người “vác tù và hàng tổng”, không thu nhập, không tiền công và làm việc không kể giờ giấc, không quản thời tiết. Nếu không có những tấm lòng nhân hậu ấy thì rất nhiều trường hợp đuối nước đã không tìm thấy thi thể và không biết còn bao nhiêu số phận không may nữa sẽ rơi vào miệng hà bá chỉ vì một sơ xuất nhỏ hoặc một tai nạn bất ngờ?

Nói về những con người chuyên làm việc nghĩa ở Đoan Hùng, không thể không nhắc tới câu chuyện cảm động của anh nông dân nghèo Vũ Quốc Tuấn ở xã Minh Phú đã tình nguyện hiến một phần thân thể mình với mong ước làm hồi sinh một sự sống khác. Sau khi rời quân ngũ, anh Tuấn trở lại quê hương làm ruộng một thời gian rồi về Hà Nội xin làm chân bảo vệ coi xe ở bệnh viện Nhi Trung ương. Trong khi làm việc, anh nghe thông tin về chị Nguyễn Thị Thanh (Gia Lâm, Hà Nội) thường đưa con gái Phạm Thị Thu Hà bị bệnh suy thận nặng đến chữa trị tại đây. Mới 18 tuổi nhưng con gái chị đã có thâm niên 6 năm chạy thận nhân tạo. Lần nào vào viện, chị Thanh cũng khóc hết nước mắt theo từng cơn đau của con. Bệnh của Hà đã bước vào giai đoạn trầm trọng, nếu không có thận thay thế thì khó lòng qua khỏi. Nghe câu chuyện về mẹ con chị Thanh, anh Tuấn suy nghĩ rất nhiều. Anh đã trực tiếp lên gặp Viện trưởng, đề nghị được hiến một quả thận cho cháu Hà. Anh cũng đề nghị Viện không cho gia đình anh biết việc làm này và cũng không nhận sự đền ơn của gia đình bệnh nhân. Viện trưởng cho anh biết việc hiến thận không đơn giản, anh sẽ phải trải qua rất nhiều lần làm xét nghiệm, mệt mỏi và đau đớn thân xác, nhưng anh vẫn quyết tâm thực hiện ý nguyện của mình. Điều đáng nể trọng hơn trước tấm lòng cao cả của anh, đó là khi biết anh có ý định hiến thận cho Hà, có người đã mua quả thận của anh với giá 50.000 USD. Anh từ chối và nói: “Nếu ông có 50.000 USD thì ông có thể mua thận để ghép cho con, nhưng cô bé này không có quả thận của tôi thì sẽ chết”. Nói là làm, trải qua gần 70 lần xét nghiệm, các giáo sư, bác sĩ của bệnh viện Nhi Trung ương đã phẫu thuật thành công ca ghép thận đầy ân nghĩa này. Quả thận của anh đã kịp thời cứu sống cháu Hà, giúp cháu trở về với cuộc sống đời thường tưởng như không bao giờ có cơ hội trở lại. ở cái thời buổi mà lòng tốt thực sự hiếm hoi, con người sống thực dụng, giành giật nhau từng mẩu quyền lợi, thì nghĩa cử cao đẹp của Tuấn có giá trị đánh thức lòng nhân ái trong cộng đồng. Hiện giờ anh Tuấn vẫn khỏe mạnh và vẫn đang làm công việc của một nhân viên bảo vệ tại Hà Nội.

Cũng sống tại Hà Nội với quán cóc bán nước vỉa hè, cụ Nguyễn Thị Hội – 93 tuổi vẫn luôn hướng về quê hương với tâm nguyện sinh ra ở đâu thì khi mất đi sẽ trở về nơi ấy. Cụ sinh ra ở Minh Tiến, nhưng theo các con về Hà Nội sinh sống. Tuổi cao nhưng cụ không ỉ nại, dựa dẫm vào con cái. Hàng ngày cụ mang bộ bàn ghế nhựa con con ra vỉa hè, ngồi bán nước chè. Lời lãi chẳng được bao nhiêu nhưng lại giúp được bà con mình dù chỉ là chén nước, điếu thuốc lào, cùng vui câu chuyện quê hương cụ cũng hởi lòng hởi dạ. Thời gian cứ thế trôi đi, bán được bao nhiêu tiền cụ đều tích cóp để dành để mỗi dịp về quê, cụ mang ra ủng hộ cho làng xã làm việc thiện. Lần đầu tiên, cụ ủng hộ 20 triệu đồng để địa phương làm đường bê tông đi tới các khu dân cư. Lần thứ hai, cụ tiếp tục ủng hộ 40 triệu đồng để xã xây dựng trường học cho các cháu học sinh. Cụ bảo “Hàng ngày nhìn cảnh các cháu học sinh ở Hà Nội đi học có xe ô tô đưa đón lại thấy thương các cháu quê mình đi học chân đất đầu trần, nên tôi quyết định dành số tiền mình tiết kiệm được để xây trường học cho các cháu ở quê…”. Sau trường học là đến trạm y tế, rồi đến nghĩa trang địa phương .v.v. đều được cụ từ tâm ủng hộ tiền của để xây dựng. Cụ còn đóng góp trang bị thiết bị dạy học, đồ dùng, quần áo, sách vở cho thầy trò trong xã, ủng hộ tiền cho hội Người Cao tuổi của xã họat động. Tính đến nay, cụ Hội đã nhiều lần ủng hộ địa phương với số tiền lên tới gần 200 triệu đồng. Không những thế, cụ còn vận động 4 cô con gái đang làm việc ở Hà Nội quên góp tiền của, đồ dùng thiết yếu thường xuyên về tặng cho nhân dân quê mình mà không mong được trả ơn!

Đi trên đất bưởi hôm nay, nhâm nhi vị ngọt của bưởi, chúng tôi như cảm nhận được chất ngọt của tình người. Vẫn còn đó những tấm gương thầm lặng khác, họ như những giọt mật ngọt đang từng ngày từng giờ lặng lẽ, âm thầm thấm dần trong từng nhịp bước hối hả của xã hội hiện đại. Anh Nguyễn Thanh Bình – Phó Chủ tịch UBND huyện chia sẻ: “Để nói về những việc làm thật, con người thật - những con người đời thường rất giản dị, thậm chí còn nghèo khổ nhưng lại có những tấm lòng bác ái như cụ Hội, anh Tuấn thì ở Đoan Hùng còn khá nhiều. Ta có thể bắt gặp họ đang làm việc trên ruộng đồng, nương rẫy hoặc đang lao động trong các nhà máy, xí nghiệp. ở họ toát lên sự chân chất, mộc mạc, khi cần thì sẵn sàng cho đi những giọt máu, hiến đi một phần cơ thể hoặc một phần tài sản của mình cho người khác. Họ làm điều đó không vì vụ lợi cá nhân, mà vì bản chất thiện vốn ăn sâu trong tiềm thức của họ. “Cứu một người phúc đẳng hà sa”, cho nên không ai toan tính điều gì và bản thân họ cũng không mong muốn được đền ơn bởi những việc họ đã làm... Những tấm lòng nhân hậu ấy đã và đang được phát huy trong cộng đồng, họ không chỉ biết dựa vào nhau làm giàu, làm đẹp cho quê hương mà còn biết khơi dậy sự hướng thiện cao cả cho xã hội…”

Cây bưởi Đoan Hùng Bác trồng tại Định Hóa (Thái Nguyên) 

 

Quả đúng như vậy, những năm gần đây khi nền kinh tế thị trường mở cửa, có nhiều hướng đi mới cho phát triển kinh tế, Đoan Hùng đã biết nắm bắt những thời cơ để phát triển thế mạnh của mình. Một trong số đó là việc phát triển cây bưởi đặc sản. Từ lâu, bưởi Đoan Hùng đã được mọi người biết đến bởi vị ngon đặc trưng. Năm 2006, bưởi Đoan Hùng được công nhận có chỉ dẫn địa lý và được bảo hộ tên gọi xuất xứ. Dự án xác lập và quản lý quyền đối với chỉ dẫn địa lý “Đoan Hùng” cho sản phẩm bưởi của tỉnh Phú Thọ được triển khai do chương trình hợp tác đặc biệt Việt Nam - Thuỵ Sỹ về Sở hữu trí tuệ tài trợ. Những chiếc tem nhãn đầu tiên được dán lên quả bưởi, chứng nhận đây là loại bưởi thơm ngon chính hiệu để đến với khách hàng trong nước và đến tay bạn bè quốc tế. Hương vị của bưởi hay chính những tấm lòng thảo thơm của những con người Đoan Hùng đã thấm sâu vào trong từng múi bưởi làm nên sự đậm đà khó quên cho những ai đã từng đến với Phủ Đoan và sẽ đến Phủ Đoan trong tương lai./.

                                             V.K.L

 


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.