NỘI DUNG CHI TIẾT
Học tập Bác qua bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” - trong tập thơ “Nhật ký trong tù”
9/15/2022

                                                   

                                                                                                  

Hồ Chủ tịch là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, là một nhà tư tưởng, nhà giáo dục lớn. Những ý kiến của Người, dù dưới hình thức văn học hay chính luận cũng đều giúp cho mỗi chúng ta những bài học vô cùng thấm thía. Bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” trong tập “Nhật kí trong tù” mang một ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đối với việc rèn luyện phấn đấu của con người.

Mở đầu bài thơ Bác nêu lên một hiện thực thông thường, ai cũng có thể nhìn thấy, quan sát, kiểm nghiệm được:

Gạo đem vào giã bao đau đớn

Gạo giã xong rồi trắng tựa bông”

Để có được hạt gạo trắng tinh khiết, con người phải trải qua nhiều công đoạn gian khổ, vất vả với các thao tác xay, giã, sảy, sàng, dần… đó là nghĩa thực của công việc giã gạo; nhưng ý bài thơ không chỉ dừng lại ở đây mà còn mở rộng nâng lên thành bài học nhân sinh, qua biện pháp tu từ nhân hoá “bao đau đớn”. Gạo thì làm sao biết kêu đau, kêu đớn… nhưng qua đó ý nghĩa của câu thơ được ẩn sau đó là những gian khổ, rèn luyện vất vả của con người để đạt được mục đích đi đến thành công. Từ đó Bác nâng lên ý khái quát nói về cuộc đời con người, đó là bài học quý về cách rèn luyện phấn đấu vươn lên vượt qua khó khăn:

“Sống ở trên đời người cũng vậy

Gian nan rèn luyện mới thành công”

Tính chất triết lí đã bộc lộ rõ và toàn bộ ý nghĩa của bài thơ đọng lại ở câu cuối cùng. Chữ “thành công” mà Bác dùng ở đây mang một ý nghĩa rộng lớn nhiều mặt. Như con người muốn có kiến thức thì phải học hỏi, phải thức khuya dậy sớm, phải đọc tìm hiểu nhiều mới tiếp thu được tri thức của nhân loại, phải học cách làm người có nhân cách phải tu dưỡng đạo đức, tác phong, phải có ý thức nuôi dưỡng tâm hồn trong sáng cả trong suy nghĩ đến hành động mỗi ngày đối với từng việc làm cụ thể ... Nghĩa là tất cả sự nghiệp của con người, đều phải trải qua một quá trình lâu dài phấn đấu, phải chịu đựng những khó khăn, gian khổ, phải được tôi luyện với những thử thách ghê gớm, kể cả những lúc gặp thất bại nản lòng, phải hy sinh, mất mát nhiều thứ nhưng vẫn cố gắng vươn lên vượt qua mới đi đến thành công, thắng lợi.

Con người muốn "thành công” phải chịu gian nan, “rèn luyện”? Bởi ở trên đời này, mọi điều tốt đẹp, chân chính không thể bỗng dưng mà có được. Cái mới, cái tốt... đều nẩy sinh và phát triển từ một quá trình lâu dài, từ những gian khổ, trở ngại. Trong cuộc sống có nhiều tấm gương vượt khó, vươn lên thành những người có ích cho xã hội. Tôi nhớ thời học tiểu học được nghe cô giáo kể câu chuyện: “Bàn chân kỳ diệu” tôi nhớ mãi, câu chuyện kể về  tấm gương em bé Ký (sau trở thành thầy giáo Ký): Lên 4 tuổi, Nguyễn Ngọc Ký bị liệt 2 tay, 7 tuổi tự đến trường xin cô giáo cho vào lớp học, cô giáo ái ngại không nhận em… đôi mắt Ký khi đó ngấn lệ, em vừa chạy vừa khóc… rồi em về nhà tự quặp viên gạch non vào chân tự tập viết dưới sân… cô giáo xúc động khi đến nhà thăm và thấy hình ảnh đó. Cô nhận em vào lớp, chải chiếu dưới góc lớp cho em tập viết bằng chân. Em tập kẹp bút vào ngón chân và tập viết vào trang giấy… rồi bao khó khăn gian khổ, giấy bị nhàu không viết được, mực bê bết, cô giáo phải thay bút bằng bút chì, ngón chân mỏi nhừ, em vẫn kiên nhẫn viết… đến khi chân bị chuột rút co quắp đau đớn… nhiều lần như vậy có lần đau tái người em định bỏ cuộc, nhưng được sự động viên của cô giáo, sự giúp đỡ của bạn bè em lại cố gắng vượt qua khó khăn kiên nhẫn, bền bỉ quyết chí rèn luyện, học tập không ngừng vươn lên. Năm 1962 em được Bác Hồ khen ngợi và tặng huy hiệu cao quý của Người lần I; năm 1963 Nguyễn Ngọc Ký được tỉnh cử đi thi học sinh giỏi toán Toàn quốc, ông xuất sắc đứng thứ 5 và một lần nữa Bác Hồ tặng huy hiệu cao quý của Người lần 2.  Rồi  Nguyễn Ngọc Ký thi đỗ Đại học tổng hợp chuyên ngành Ngữ văn, ông miệt mài đèn sách; năm 1970 ông bảo vệ thành công luận văn tốt nghiệp và cho ra đời tập truyện ký đầu tiên viết bằng chân nhan đề “Những năm tháng không quên” sau đó là cuốn “Tôi đi học”, “Tôi học đại học”… Sau khi tốt nghiệp Đại học ông trở về quê hương làm thầy giáo dạy Văn. Để có bài dạy tốt Nguyễn Ngọc Ký đã suy nghĩ tìm tòi nhiều phương pháp, cách thức dạy học, ông đã nghĩ ra cách dạy học rất sáng tạo, hiệu quả. Tự thiết kế các mô hình, dàn bài trên tờ giấy cứng bên ngoài có một tờ giấy trắng che lại. Giảng đến đâu ông dùng chân kéo tờ giấy che ở bên ngoài xuống thế là những con chữ xuất hiện, cùng với giọng giảng sinh động, truyền cảm, những câu hỏi đố… ông đã thuyết phục được học sinh… Năm 1992 ông được vinh dự nhận danh hiệu Nhà giáo ưu tú. Năm 1993 do sức khoẻ suy giảm ông xin chuyển vào Phòng giáo dục Gò Vấp để tiện công tác và chữa bệnh. Nguyễn Ngọc Ký đã đi khắp nơi từ trường Tiểu học đến Đại học tiếp xúc trò chuyện về nhân sinh cuộc sống, truyền lửa và lòng nhiệt huyết đến các thế hệ học sinh thân yêu. Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Ngọc Ký là nhà văn Việt Nam đầu tiên viết bằng chân với 35 đầu sách, 3 lần được nhận giải thưởng trong cuộc thi viết cho thiếu nhi toàn quốc và có 3 bài thơ được chọn in trong sách tiếng Việt cấp tiểu học. Có thể nói nhà văn, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký là tấm gương sáng về nghị lực vượt lên số phận vươn đến ước mơ đáng để cúng ta học tập noi theo.

Ý chí và nghị lực của con người không tự nhiên sinh ra mà nó xuất phát và rèn luyện từ gian khổ của cuộc sống. Bác Hồ cũng chính là tấm gương sáng về ý chí, nghị lực phi thường cho mỗi chúng ta noi theo. Bác đã phải vượt qua biết bao nhiêu gian khổ, trở ngại mới tìm thấy con đường cứu nước cứu dân. Bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” của Bác như một triết lý nhân sinh  mang  ý nghĩa giáo dục rất sâu sắc về việc rèn luyện nghị lực và bản thân. Học thơ văn của Bác, chúng ta tiếp thu được rất nhiều điều bổ ích, mà điều trước tiên và cơ bản là đạo làm người. Chỉ nghe tiếng giã gạo mà Người có thể cảm nhận ra được một chân lí ở đời và lấy đó làm bài học giáo dục cho ta. Từ đó giáo dục bản thân mỗi chúng ta cần phải kiểm điểm lại  mình, tự rèn luyện mình, học tập để có một kiến thức sâu rộng, có trình độ học vấn… trở thành người có ích cho đời.  Chúng ta nên xem những trở ngại, khó khăn trong quá trình rèn luyện học tập  như lời Bác ví quá trình xay, giã hạt gạo vậy. Gạo giã xong thì trắng tựa bông; Cái nhìn của Người thật là sâu sắc! Ngày nay, việc rèn luyện tu dưỡng bản thân vẫn là bài học quý báu về cuộc đời. Bài thơ mang ý nghĩa nhân sinh quan sâu sắc. Đó là bài học về nghị lực, ý chí vươn lên vượt qua khó khăn trong mọi hoàn cảnh để đi đến thắng lợi thành công.

 

                                                                                                                                                                                                      T.L


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

Học tập Bác qua bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” - trong tập thơ “Nhật ký trong tù”
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác bồi dưỡng đạo đức nhà giáo hiện nay
Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Phú Thọ làm theo lời Bác!
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Đinh: Gia tài lớn nhất đời tôi là những tấm ảnh Bác Hồ
Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ với cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trường Tiểu học thị trấn Thanh Ba học tập và làm theo gương Bác
50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về 5 lời thề
Bí thư Đoàn năng động
Tuổi trẻ huyện Lâm Thao học tập và làm theo lời Bác
HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.