NỘI DUNG CHI TIẾT
Mênh mang hoài niệm đường về hôm qua
11/8/2022

    

(Nhân đọc tập thơ “Nhớ về nơi ấy” của Nguyễn Khắc Thông - Nxb Hội Nhà văn)

                                                                                            Trần Khoái

 

   Tôi và Nguyễn Khắc Thông biết nhau khá muộn. Còn nhớ ngày đó, là dịp cuối năm 2019, Hội VHNT tỉnh Vĩnh Phúc có Hội thảo về vấn đề “Thơ Vĩnh Phúc những thành tựu và tồn tại kể từ khi tái lập tỉnh đến nay”.

   Hai anh em chúng tôi đã gặp nhau trong hội thảo.Anh nói với tôi, anh rất yêu thơ văn. Đặc biệt là thơ. Bất kỳ ở đâu có những bàn luận hoặc nói chuyện về thơ anh luôn cố gắng tìm đến để được giao lưu, học hỏi. Là người cầm bút tôi rất quí trọng những bạn đọc yêu thơ văn chân chính.

     Anh là giáo viên Trường Cao đẳng nghề xây dựng, rồi làm chỉ huy thi công các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, giao thông. Suốt một dải đất Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai, rồi Hải Dương, Hải Phòng, Bắc Cạn...

    Chính những năm tháng đi dọc sông Hồng, nay công trường này mai công trường khác, vật liệu ngổn ngang, lán trại gió lùa. Nguyễn Khắc Thông đã giành tất cả thời gian dư dỗi hiếm hoi của mình vào đọc sách. Tình yêu đối với văn chương mỗi ngày một sâu sắc. Từ ấy khát vọng sáng tạo thơ văn bùng cháy trong anh. Anh muốn ghi lại những rung cảm của mình về “nơi ấy”. Đấy là làng quê, gia đình, là những miền đất anh qua, anh sống. Nơi mà những sự người, sự đời... đã đánh thức bao niềm trắc ẩn... linh thiêng...

     Tôi rất thích bài thơ “Thơ nhỏ lệ đồng hành”. Bài thơ có ba khổ. Mỗi khổ bốn dòng thơ. Kết cấu khá chặt chẽ, hàm súc, câu chữ không mới nhưng vận dụng hợp lý. Vì thế tạo được sự truyền cảm. Tôi coi bài thơ như một “Tuyên ngôn” của Nguyễn Khắc Thông về quan niệm thơ ca với con người khi ta đến với nó.

    Ngay mở đầu bài thơ tác giả đã có cái nhìn rất nghiêm túc về thơ “Cánh đồng thơ mông lung vô tận/ Một mảnh thôi ta mải miết ươm mầm”...

   Nguyễn Khắc Thông khiêm nhường chỉ xin “một mảnh” thôi trên cánh đồng để sớm tối “mải miết ươm mầm”. Hoa thơm trái ngọt chắc là phải đợi. Còn như cái “mầm” anh ươm thì đã lên cây. Nói thế vì năm 2021, anh đã ra mắt bạn đọc tập thơ “Gió sông Lô” và bây giờ là tập “Nhớ về nơi ấy”. Cả hai tập thơ đều do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành.

    Trong bài thơ “Thơ nhỏ lệ đồng hành” có những câu thật xúc động “Cảm ngỡ lặn sâu cái nhìn trội vượt/ Chia sẻ cùng ta thơ nhỏ lệ đồng hành”...

   Cái giọt lệ thơ thật chân quí, thiêng liêng. Trong đời sống giọt lệ tràn ra khi đau buồn làm ta nhẹ đi tức tưởi. Giọt lệ trào ra khi vui làm ta ngây ngất bồi hồi. Coi thơ như “giọt lệ” đó là một thái độ thành kính, trân trọng và biết ơn. Cuối bài thơ anh cho rằng ”Thơ man dại như lạt mềm buộc chặt/ Buộc hồn ta da diết mãi kiếp người”.

    Đúng là thơ - Một cõi đi về với bao vui buồn nhân thế sẻ chia và ký gửi. Nó rất gần nhưng nó cũng rất xa. Vì thế không phải ai cũng có thể chạm đến cái “Cõi” của nó dù ta đi trọn kiếp người.

    “Nhớ về nơi ấy” là tập thơ thứ hai của Nguyễn Khắc Thông, sau tập “Gió sông Lô” anh xuất bản năm 2021.

    Đọc cả hai tập thơ, tôi cảm giác, “Nhớ về nơi ấy” là tập hai của “Gió sông Lô”. Nói vậy vì không gian thơ trong tập “Gió sông Lô” chủ yếu là đất và người của thôn Thụy Sơn, thuộc xã Như Thụy, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc. Nơi có dòng Lô lịch sử, có bóng mẹ, hình cha gắn bó một đời. Nơi có “rau thai mẹ vùi trong ruột đất” ngày mẹ sinh anh. Nơi có tiếng chim tu hú gióng giả vào hè gọi mùa vải đỏ ven sông...

    Sang đến tập “Nhớ về nơi ấy”, không gian thơ mở ra rộng hơn. Chính vì thế những hồi tưởng, suy tư và cảm nhận trở nên phong phú,đa dạng... Không chỉ là “Mẹ ngồi sàng gạo”, “Đất trung du mẹ sinh tôi”... mà còn có: “Một đêm trăng Phù Yên” của núi đồi Tây Bắc: ”Thung e ấp uống trăng mênh mông Mường Tấc/ Nốt khèn bè lắng trăng rừng Tây Bắc”... (Một đêm với Phù Yên). Hoặc trong bài “Con gái Phù Yên” anh nhận ra: ...”Con gái Phù yên tóc dài của suối.../ Da nõn của mây/ Má hồng của lửa/Dáng thon mềm như tính tẩu so dây”...

   Đó là những bài thơ, câu thơ Nguyễn Khắc Thông ghi nhận ở miền Tây cực Bắc đất nước. Còn đây lại là một dải miền Trung với ”Ôi Huế mơ màng - ôi xứ thơ”. Anh đến đấy và làm thơ ở đấy trong một đêm du thuyền nghe hát trên sông Hương: “Nỗi đầy vơi gửi vào trong câu hát/ Hương Giang trôi vắt ngang trời tím Huế/ Nửa trăng thôi đã lên tới đỉnh trời...” (Dạ khúc Hương Giang). Còn đây nữa là những chia sẻ cùng thi sỹ họ Hàn, người đã làm nên: “Đây thôn Vỹ Dạ” bất tử: “Cớ chi Vỹ Dạ đợi anh/ Câu thơ Thôn Vỹ bồng bềnh Hương Giang.../ Nắng hàng cau, nắng bên sông/ Chơi vơi nước cả mênh mông bên này”... (Về đây Thôn Vỹ).

    Nếu với Huế Nguyễn khắc Thông ghi nhận đầy chất lãng mạn trữ tình, thì trước một “Bạch Đằng Giang” ta lại gặp chất sử thi hào sảng “Sôi ầm vang Sát thát”: “Hưng Đạo Đại vương trên mũi thuyền rồng/ Mặt như gấc vung gươm sắc biếc/ Trống thúc cờ bay ào ạt sóng Bạch Đằng”... (Thăm Bạch Đằng Giang).

    Đọc “Nhớ về nơi ấy” của Nguyễn Khắc Thông ấn tượng mà người đọc dễ nhận thấy - đó là cảm xúc hoài niệm tràn ngập trong thơ anh.

    Nơi ấy là từ phiếm chỉ. Nó có thể gắn vào mọi địa danh, cảnh vật, con người, sự việc... và lúc đó nó trở nên cụ thể, rõ ràng với tất cả buồn, vui được mất, xót xa, thân phận.

    Trong thơ Nguyễn Khắc Thông những hoài niệm về mẹ, cha thật nghẹn ngào rung cảm: “Mo cau mẹ múc giếng trong/ Đôi vai gió ép gánh cong kiếp người... ”Quẩn quanh ven lũy tre xanh/ Khơi trong gạn đục giữ danh một đời...” (Mẹ ngồi sàng gạo). Còn đây lại là ngày tang thương khi cha anh về cõi vĩnh hằng. Vuốt mắt cho cha, rửa mặt cho cha để cha đi thanh thản sau một đời bể dâu cơm áo: ”Nào con xin rửa mặt cho Cha/ Một đời toan tính bể dâu/ Con lau đi mùi bùn ruộng ngấu/ Con thay áo cho Cha/ Tấm áo sờn vai bạc nỗi đời cơm áo... Con rửa mặt cho Cha lần đầu tiên cũng là lần cuối” (Lần cuối cùng con rửa mặt cho Cha).

   Đặc điểm của cảm xúc hoài niệm, luôn có tính riêng biệt. Vì nó là của một người. Do vậy khi vào thơ đòi hỏi người viết phải chân thành có vậy mới đánh thức được sự đồng cảm, sẻ chia, gắn kết cảm thông của người đọc.

Ở một góc độ nhất định Nguyễn Khắc Thông đã làm được điều ấy, trong thơ của mình. Ví như bài “Nhớ về nơi ấy”. Tất nhiên “Nơi ấy” là của Nguyễn Khắc Thông, nhưng khi anh nhớ: ”Bữa quê đỏ lửa hai lần/ Bát cơm chan với tảo tần mồ hôi”... Thì hồi ức này là của tất cả những người sinh ra, lớn lên ở làng quê chứ đâu của riêng anh. Và đây nữa “Làng cũ khuất xa rồi” - hoài niệm của Nguyễn Khắc Thông đã chia sẻ biết bao người: ”Có một làng quê thanh bình trong nỗi nhớ/ Đồng chiều xa cò trắng mải bay về/ Rơm rạ cháy khói nâng diều bay bổng/ Vẫn dâng đầy cỏ may rạp lối đê”... Cái cảm thức ta và hoài niệm còn thấy trong bài ”Sông vẫn thức”: ”Cây gạo già thay áo đón tháng ba/ Dõi dòng trôi thắt lòng thăm thẳm nhớ/ Tàu kéo còi nhịp câu thơ viết dở/ Bến đò xưa sông vẫn thức đắp bồi”.

    Từ cách Nguyễn Khắc Thông chuyển hóa những hoài niệm của mình đến người đọc làm ta nhận ra - để mọi người đến với ta, ta hãy đến trước với mọi người.

    Trong tập “Nhớ về nơi ấy”, còn một phần thơ khá ấn tượng. Đấy là những bài Nguyễn Khắc Thông viết bằng cảm xúc chiêm nghiệm của người đã từng đi qua “Cánh đồng đời”, ngọt ngào và giông gió. Đó là các bài như: Sự thật thì bất biến, Biết đâu là bờ, Mong về ngoại, Không dừng ga xép, Làm quan khó gì, Cha mẹ vẫn theo chân,...

    Đây là những bài thơ Nguyễn Khắc Thông bộc lộ quan điểm của mình về một số sự việc, sự vật, và một số vấn đề trong cuộc sống...

    Để khép lại bài viết này, xin được dừng đôi điều với bài thơ: “Gặp tôi trong chiều”. Sở dĩ có điều này, vì bài thơ như một phác thảo chân dung Nguyễn Khắc Thông hiện tại và cả tập thơ “Nhớ về nơi ấy” của anh.

    Bài thơ có mười câu lục bát. Ngay mở đầu bài thơ ta đã gặp chuyến hành hương của tác giả về nơi hoài niệm: “Tìm về khuất nẻo ngõ sau”, thật đẹp, thật dịu dàng đẫm chất văn hóa nhân văn. Đó là “hoa chanh” vườn quê, “cau liên phòng” mùa cưới, “con sáo sang sông”, khát vọng tự do, “hoa tầm xuân”, vào độ giêng hai, “màu tím hoa cà” dân dã, “cau sáu bổ ba” khi khách đến nhà; “cánh buồm vượt gió” mơ ước vươn xa. ”Tiếng gà sinh sôi” cầu yên lành đoàn tụ. Lý ngựa ô của những hội hè dân giã... Thật bộn bề của những ngày xưa nơi cây đa, bến nước sân đình... Đúng là “một trời thương nhớ”.

    Cuối bài thơ Nguyễn Khắc Thông khẳng định “Gặp thương trong nhớ, gặp tôi trong chiều”.

    Câu thơ cho ta một thông điệp xúc động. Tác giả đã bước vào tuổi ”xế chiều” của đời người. Nhưng chính ở độ tuổi từng trải này anh cũng thấm thía vẻ đẹp văn hóa của quê hương. Điều ấy cho người đọc niềm tin. Thơ anh sẽ tiếp tục đi về phía “Một trời thương nhớ cánh hồng trao nghiêng” (Gặp tôi trong chiều)...

                                                                                         T.K


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

Học tập Bác qua bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” - trong tập thơ “Nhật ký trong tù”
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác bồi dưỡng đạo đức nhà giáo hiện nay
Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Phú Thọ làm theo lời Bác!
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Đinh: Gia tài lớn nhất đời tôi là những tấm ảnh Bác Hồ
Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ với cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trường Tiểu học thị trấn Thanh Ba học tập và làm theo gương Bác
50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về 5 lời thề
Bí thư Đoàn năng động
Tuổi trẻ huyện Lâm Thao học tập và làm theo lời Bác
HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.