NỘI DUNG CHI TIẾT
VĂN NGHỆ KHÁNG CHIẾN Ở PHÚ THỌ
4/1/2013


Trong cuộc kháng chiến chống Pháp ở Phú Thọ về quân sự từng có những chiến công lừng lẫy như chiến dịch Sông Lô thu đông năm 1947, chiến thắng Tu Vũ năm 1951 và chiến thắng Cầu Hai Chân Mộng 1952 đã mãi mãi đi vào lịch sử. Trên các mặt trận sản xuất, diệt dốt, y tế có nhiều thành tựu đặc biệt là về văn hóa văn nghệ cũng thu được những thành quả nổi bật để lại nhiều tác giả có tác phẩm để đời.

Phía Bắc tỉnh Phú Thọ gồm các huyện Thanh Ba, Hạ Hòa, Đoan Hùng và một phần huyện Phù Ninh, nằm trong vùng mở rộng của an toàn khu Tân Trào. Trung ương đã chọn Phú Thọ làm địa điểm sơ tán của nhiều cơ quan trung ương, đặc biệt là trụ sở của Hội Văn nghệ Việt Nam, nơi đây đã mở ra Đại hội lần thứ Nhất thành lập Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật và Hội Nhà văn Việt Nam. Các nhà thơ, nhà văn: Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Huy Tưởng, Văn Cao, Nguyên Hồng... đã có mặt ở huyện Hạ Hòa từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Các nhạc phẩm "Du kích Sông Thao", "Trường ca Sông Lô" đã được viết ở Phú Thọ và ca vang đầu tiên trên vùng đất kháng chiến của  tỉnh nhà.

Cũng trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến, một đoàn văn nghệ sỹ do hoạ sỹ Tô Ngọc Vân dẫn đầu cùng gia đình vợ con tản cư lên làng Xuân Áng thuộc hữu ngạn sông Thao. Ở đây đã thành lập một xưởng họa kháng chiến. Vợ chồng nhạc sỹ Nguyễn Xuân Khoát - Song Kim cũng đã lập ra đội kịch kháng chiến. Đội kịch này là tiền thân của đoàn văn công nhân dân trung ương. Nhà thơ Thanh Tịnh đã sáng tác ra loại tấu hề từ đây để phục vụ kháng chiến.

Ở đây cũng được liên khu X chọn làm nơi sơ tán của các cơ quan trong liên khu. Ty Thông tin tuyên truyền Phú Thọ (ngành Văn hóa là một bộ phận trong đó) cũng sơ tán về đây. Với đặc điểm trên, trung ương đã điều động tăng cường cho Ty Thông tin những cán bộ có năng lực để gánh vác công việc ở địa phương. Ông Trần Ngọc Liu vốn là sinh viên Luật quen biết nhiều trí thức và văn nghệ sỹ cả nước về làm trưởng Ty kiêm phụ trách Hội văn nghệ liên khu. Ông Đặng Văn Đăng học tú tài toàn phần đã có tiểu thuyết "Lục Y Lang" (chàng áo chàm) in ở tờ thứ 7 của báo Đông Pháp. Ông là bạn vong niên của thi sỹ Tản Đà, từng được Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo Trung ương tin tưởng vì đã có thời kỳ công tác ở trung ương được cử về tăng cường cho ban lãnh đạo Ty Thông tin tuyên truyền. Do lãnh đạo ngành thông tin văn hóa Phú Thọ ngày ấy là những người hiểu biết rộng, có tầm nhìn xa nên trong bom đạn dữ dội của quân thù họ vẫn tin vào ngày toàn thắng để chuẩn bị cho những công việc tiếp theo mà phải hơn chục năm sau cả miền Bắc được hòa bình mới bắt tay vào làm. Thời kỳ đó phía Nam của tỉnh còn bị giặc Pháp chiếm đóng, lãnh đạo ty đã cử cán bộ Bảo Tàng đi sưu tầm hiện vật khảo cổ, giúp cho Viện khảo cổ và Khoa Sử của các trường Đại học sau này tập trung khai quật tìm ra các di chỉ khảo cổ học quan trọng của nền văn hóa Phùng Nguyên, Gò Mun, Đông Sơn từ 4000  đến 2000 năm trước công nguyên.

Ông Nguyễn Khắc Xương đã được cử đi sưu tầm nghiên cứu văn hóa dân gian, góp phần quan trọng cùng với giới khoa học cả nước làm rõ nền văn hóa Hùng Vương ở Phú Thọ là có thật.

Phú Thọ, đặc biệt là ở Ty Thông tin đã tạo ra một đội ngũ cán bộ sáng tác văn nghệ thật tài năng như hoạ sỹ Bùi Chang trước ngay sau đó trở thành giáo viên   giảng dạy môn viễn cận của lớp Đại học mỹ thuật, kháng chiến ở Đoan Hùng. Ông là tác giả Quốc huy của VN, cùng với họa sỹ Trần Văn Cẩn. Họa sỹ Trần Đông Lương, một hoạ sĩ vẽ tranh sơn dầu nổi tiếng ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống Pháp. Rồi sau này ở ty còn đào tạo ra họa sỹ Lưu Công Nhân. Các ông đã khuyến khích cho nhạc sỹ Bùi Công Kỳ cán bộ của  Ty đi thực tế và tổ chức lễ công bố tác phẩm nổi tiếng "Nắng Ba Đình" của nhạc sỹ ở tại trụ sở sơ tán của Ty.

Ông Nguyễn Khắc Xương cho biết: Nhờ có ông Bút Tre quan tâm động viên mà ông đã trở thành nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian. Vốn dĩ công tác này đòi hỏi phải đi điền dã nhiều. Hàng tháng anh em văn phòng cơ quan chỉ nhìn thấy ông Xương có mặt mấy ngày vào dịp phát trợ cấp, sau này là phát lương còn là ông "lặn" mất tăm không hề dự đọc báo, tăng gia vệ sinh tập thể, sinh hoạt đoàn thể cũng không. Ông Bút Tre phải thanh minh cho ông là người làm nghiên cứu cần khuyến khích đi điền dã không khuyến khích đút chân gầm bàn, làm việc vô bổ.

Do Ty Thông tin thành lập một đội văn nghệ trẻ để bồi dưỡng, học hành sau này nhiều người thành tài như Tất Vinh tác giả viết tiểu thuyết "Biển động", Tất Đạt, Trần Vượng nhà viết kịch nổi tiếng, Tất Thắng nhà nghiên cứu lý luận sân khấu Việt Nam có tên tuổi. Các nhà văn Ngô Ngọc Bội, nhạc sỹ Cao Khắc Thông cũng trưởng thành từ đây. Ty Thông tin Phú Thọ ngày ấy còn có họa sỹ, nghệ sỹ nhân dân Ngô Mạnh Lân, nghệ sỹ nhiếp ảnh Đinh Đăng Định...

Dần dần thông qua các cuộc giảm tô, cải cách, các đợt chỉnh đốn tổ chức, cơ quan lãnh đạo của tỉnh được củng cố bằng đội ngũ cốt cán công nông binh. Một số cán bộ từ Phú Thọ, từ Ty thông tin văn hóa đã lần lượt xin đi hoặc được cấp trên điều động đi. Họ được giữ các cương vị cao ở các cơ quan văn nghệ cả nước như ông Trần Quốc Phi phụ trách quốc doanh phát hành phim trung ương. Trần Ngọc Liu Giám đốc hãng phim truyện Việt Nam, ông Đặng Hữu Phát - Giám đốc nhà hát múa rối trung ương. Ông Đặng Nghiêm Vạn - Viện trưởng viện dân tộc học, nhạc sỹ Lê Tiến Huy - Viện phó Viện âm nhạc. Ông Nguyễn Ngọc Iêng cán bộ Phú Thọ cũng xin về làm Giám đốc đoàn xiếc Trung ương... Giám đốc Sở Thông tin khu X ngày đầu chống Pháp là ông Phạm Văn Hảo.

Phú Thọ một vùng chiến khu kháng chiến từng có mặt nhiều nhân tài của đất nước đã trở thành vườn ươm để sau này một đội ngũ nhà văn trưởng thành đông đảo như: Phạm Tiến Duật, Anh Vũ, Ngô Văn Phú, Lê Thị Mai, Trần Thị Nương, Ngọc Bái, Ngô Ngọc Bội, Thái Vận, Nguyễn Trung Đức, Nguyễn Thị Minh Thông, Trần Quang Quý, Hà Văn Thể, Đỗ Quý Bông, Kim Dũng, Nguyễn Văn Toại, Nguyễn Hữu Nhàn, Nguyễn Đình Ảnh, Nguyễn Hưng Hải, Nguyễn Lê, Trần Nhương, Phù Ninh, Đặng Quang Vượng, Hà Phạm Phú, Văn Chinh, Nguyễn Tham Thiện Kế, Nông Thị Ngọc Hòa, Nguyễn Đình Phúc, Đỗ Thị Thu Hiên, Nguyễn Vĩnh Tiến...

Nguyễn Hữu Nhàn


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.