NỘI DUNG CHI TIẾT
HỒ CHÍ MINH - NHÀ BÁO LỖI LẠC
6/26/2013

 

CÁI TÂM VÀ CÁI TẦM CỦA MỘT NHÀ BÁO LỖI LẠC

Sở dĩ Hồ Chí Minh trở thành nhà báo lỗi lạc tầm quốc tế vì trước hết, Người có cái Tâm lớn.

Hành trình đi tìm đường cứu nước đã thể hiện một ý chí cực kỳ lớn lao. Đó là đi tìm một sách lược cách mạng để giải phóng dân tộc, đồng thời cũng là giải thoát nhân loại khỏi áp bức, bóc lột.

Người là hình mẫu tuyệt vời đầu tiên của người trí thức vô sản hóa, dấn thân vào lao động trần đời và lặn tới đáy sâu của cực nhọc cần lao khổ ải. Thương cảm dân tộc gắn bó tự nhiên với cảm thức nhân loại chất chứa trong trái tim lớn. Trái tim quảng đại, cũng là đại độ từ bi, trong đó có nét nhân từ của Phật Thích ca, nét bác ái của chúa Jesus.

Có nhiều định nghĩa về Hồ Chí Minh nhưng định nghĩa của ngài Romesh Chandra - Chủ tịch Hội đồng hòa bình thế giới tại lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh có lẽ là rất chí lí và thật đặc sắc: “Chúng ta tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người lãnh tụ đó, Người tổ chức đó, Người cộng sản đó và Người cách mạng đó, con người yêu thương mọi người”. (ĐTH)(1)

Chính chủ yếu vì lòng yêu thương lớn mà Người cầm bút và, làm việc. Tờ Người cùng khổ (Le Paria) do Người sáng lập, là tiếng nói của trái tim tầm nhân loại. Khi trái tim nổi giận sẽ là những tiếng thét phẫn nộ. Sự lên án chủ nghĩa thực dân mới và cũ một cách gay gắt, quyết liệt cũng nhằm mục đích tối cao: bảo vệ độc lập cho đất nước, tự do cho dân tộc và hạnh phúc cho nhân dân.

Ý chí kiên cường, quả cảm trong đấu tranh đã tạo nên cái dũng khí của ngòi bút cách mạng. Ngòi bút ấy đánh địch không ngừng nghỉ, không chút khoan nhượng trong cả một quá trình lịch sử. Ở đây,  chỉ xin nêu ra vài ví dụ tiêu biểu về việc đánh Mỹ. Hành hình kiểu Linsơ tố cáo cái “văn minh” man rợ của Mỹ đăng ở nhật báo Diễn đàn thế giới (Die Weltribiine) của Đảng cộng sản Đức số ra ngày 9/10/1924 và trên Tạp chí Thư tín quốc tế (Correspondance Internationale) số 59 năm 1924(2). Bình đẳng, bác ái kiểu Mỹtrích lời thú nhận của Tổng thống Kennedy về “sự thực hiện bình đẳng tiến hành... phi thường chậm chạp” (T.L - Nhân Dân số 3190 ngày 10/10/1962). Một buộc tội đanh thép: Tổng thống Giôn và vụ giết chết nghị sĩ R.Kennơđi (Chiến sĩ - Nhân Dân số 5177 - 15/6/1968). (John  Fitzgerald Kennedy, Lyndon Baines Jonhson).

Hồ Chí Minh rất coi trọng nghề báo và người viết báo.

Những huấn từ của Người qua các Đại hội nhà báo và các buổi nói chuyện rất sâu sắc, rất thiết thực, cao siêu mà hết sức giản dị bởi đó là những trải nghiệm một đời cần chia sẻ, truyền thụ. Người luôn nhấn mạnh yếu tố hàng đầu cũng là phẩm chất tiên quyết là lý tưởng, đạo đức nhà báo. “Vì ai mình viết? Viết cho ai? Viết để làm gì?” chính là điều tâm niệm của Người trước khi đặt bút lên trang giấy.

Tuy nhiên, một vấn đề cần đặt ra ngay như Người từng đề cập: “Viết như thế nào?” tức vấn đề tài năng.

Hồ Chí Minh là tấm gương sáng tỏ không chỉ về cái Tâm mà còn là cái Tầm của người viết thông qua sự nghiệp báo chí của Người.

Tầm ở đây là sự thông tuệ, là vốn sống, là trình độ viết.

Như đã nói ở trên, chủ bút Người cùng khổ cực kỳ xứng danh vì Người đã hiểu biết tường tận số phận, cuộc đời của những kiếp người bị áp bức, bóc lột, bị đàn áp, tước đoạt quyền sống. Từ ruộng đồng Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Palestin, từ xóm thợ nghèo Pari đến sa mạc hoang vắng châu Phi. Rồi ngay ở Mỹ, dưới chân tượng Thần tự do, Nguyễn Ái Quốc đã phải ghi lại những lời xót xa, cay đắng về tình trạng phản bội trái ngược của con người bị mất tự do. Trên báo Người cùng khổ số 25 tháng 5/1924 có bài viết Đoàn kết giai cấp. Phóng sự ngắn về phiên tòa xử người Mỹ da đen đình công, chống lại bạo lực với kết luận: “Vậy là, dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người bị bóc lột”(3). Cái vốn sống tuyệt vời, sinh động, tràn đầy tạo nên chất lượng cũng là sức mạnh của ngòi bút tố cáo.

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là người viết báo tài giỏi bậc thầy. Bí quyết văn phong báo chí được Người thâu tóm: “giản đơn, dễ hiểu, phổ thông, hoạt bát”. Văn chương báo chí - văn chương thông tấn - hay văn chương nghệ thuật đều có đặc thù riêng nhưng có một hằng số không thay đổi. Đó đều là văn chương. Hơn thế, giữa chúng còn có sự giao thoa. Bởi báo cũng có nhiều thể loại: phóng sự, điều tra, ghi chép, ký sự,... Một đời viết báo, Người đã thực hiện được tiêu chí đem lại hiệu quả nghệ thuật tối đa: “Viết cho văn chương, cho người đọc thấy hay, thấy văn chương mới thích đọc”(4). Báo văn, báo như văn là vậy.

Tuy nhiên, cái tầm còn được phân biệt và định giá dựa trên một nền rộng lớn. Vốn sống cực kỳ quan trọng nhưng chưa phải là tất cả, cho dù đó là sự trải nghiệm trên phạm vi thế giới. Vốn ấy phải được thu lượm, tích lũy theo một định hướng chính trị: Vì ai? Cho ai? Rồi Từ đâu? Do đâu? Tại sao?...

Ta nói tới cái vốn tri thức chính trị, xã hội, nhân văn,... nói rộng ra là cái nền tảng văn hóa.

Thật vậy, Hồ Chí Minh là người viết - viết báo, viết văn - có tầm văn hóa, một tầm văn hóa cao siêu nhân loại được tích tụ trong khối óc cực kỳ thông tuệ. Nhà văn nước Cộng hòa Ả Rập Abden Malek viết về Hồ Chí Minh: “Cụ đã trở thành như một vị thánh, một người thầy... một nhà văn, một nhà tuyên truyền chính trị, một nhà nghiên cứu văn học sắc bén và một nhà thơ giàu tình cảm”(5).

Trong Những dấu ấn của cuộc đời, Eremay Paranov, Liên Xô, mở đầu cho giới  thiệu Tập văn chọn lọc Hồ Chí Minh của Nhà xuất bản Tiến bộ: “Đồng chí Hồ Chí Minh - nhà cách mạng chân chính, nhà báo sâu sắc và nhà thơ tinh tế”(6).

Vậy là tất cả trong một - đánh giá tổng hợp về nhà văn hoá lớn - Danh nhân văn hoá Hồ Chí Minh.

HỌC TẬP HỒ CHÍ MINH - NHÀ BÁO LỖI LẠC

 Sinh thời, Hồ Chí Minh đã từng nhiều lần nói về mục đích, chức năng báo chí và vai trò, nhiệm vụ người viết báo. Chính Người đã truyền thụ nhiều trải nghiệm quý báu về đời làm báo, viết báo.

Sự nghiệp báo chí đồ sộ của Người là một kho tàng di sản rất giá trị để tiếp tục khai thác. Đây là pho sách rất lớn về cả lý luận và thực tiễn nghề nghiệp.

Hơn ai hết, giới báo chí ngày nay cần học tập một cách thiết thực, sáng tạo sự nghiệp, tấm gương và đạo đức báo chí Hồ Chí Minh mà tựu chung là học tập đạo đứctài năng báo chí của Người.

Trước hết, cần nhận rõ bức toàn cảnh chính trị, xã hội thời nay với những đặc điểm và yêu cầu cụ thể - lịch sử.

Về mặt đặc thù, người làm báo, viết báo hôm nay có những điều kiện, những phương tiện hiện đại hết sức thuận lợi. Thông tấn xã có thời phải in hàng tràng băng giấy để lọc lấy vài tin mà nay ta chỉ cần bấm vào từ khoá key giây lát trên máy tính. Với một máy ghi âm, máy ảnh nhỏ, một laptop khi tác nghiệp, người phóng viên như được chắp thêm tay, gắn thêm mắt, cài thêm tai. Xã hội hiện đại có phương tiện hiện đại nghe nhìn hỗ trợ đắc lực trực tiếp cho truyền thông. Riêng báo có đủ loại hình phong phú: báo in, báo nói, báo ảnh, báo hình, báo mạng…

Tuy nhiên, đó cũng là một thách thức lớn. Báo hôm nay phải đối mặt với những thực tế nghiệt ngã của cơ chế thị trường. “Báo cũng là một ngành kinh tế” (Hồ Chí Minh). Báo phục vụ sự nghiệp kinh tế nhưng bản thân phải làm kinh tế để tự nuôi sống và phát triển. Lại phải chung sống và “cạnh tranh” hoà bình, lành mạnh giữa các loại hình. Mỗi báo có một đặc thù và thế mạnh riêng. Phải tự xác định vị trí, vai trò, tác dụng bản thân. Như báo in phải trụ vững trước sự xuất hiện ồ ạt của báo điện tử và văn chương mạng kể cả blog cá nhân phi chính thống.

Săn tin, lùng tin, phát tin là nghiệp vụ, là kỹ năng cần thiết nhưng phải rõ ràng, minh bạch. Báo phải đưa tin chính xác, tốc độ, cần hết sức cẩn trọng. Báo cũng phải biết kiếm tìm từ tin tạp, lọc lựa tin rác, tin nhiễu. Lại phải cải chính tin thất thiệt, nhất là đối với nạn tin tặc. Làm báo do đó là một công việc bề bộn, nhọc nhằn nhưng lý thú.

Trong mọi biến hóa của báo vẫn có một sự bất biến nằm trong lời căn dặn của lãnh tụ. Báo chí phải là vũ khí của cách mạng, “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ(7).

Nhà báo cũng như bất kỳ một chiến sĩ nào trên mặt trận văn hóa - tư tưởng trước hết đều cần có dũng khí.

Không còn là để xông pha lửa đạn như thế hệ phóng viên thời chiến trước đây, nhưng nhà báo cũng cần phải dấn thân vào những hiểm nguy bất thường. Như tham gia vào các cuộc chiến chống tiêu cực: họ có thể bị ngăn chặn, cản trở, đe dọa thậm chí bị những phần tử xấu hành hung. Do đó,  cần phải dũng cảm để giữ mình trước mọi cạm bẫy, mọi áp lực, có thể bị xóa nhòa cuộn hình, uốn cong ngòi bút nhưng chủ yếu là phải giữ được sự trung thực, trung thành với lý tưởng. Dám nói, dám viết, dám chịu trận. Có đủ lương tâm và trách nhiệm. Chỉ nói, chỉ viết theo sự thật, theo chân lý.

Cuộc đấu tranh chống cái xấu, cái ác nơi xã hội, nhân quần hiện nay trong tình trạng đạo đức suy thoái, nhân cách xuống cấp, mọi giá trị đảo lộn - biểu hiện mặt trái của cơ chế thị trường - phải là cuộc chiến dài lâu và quyết liệt. Đó cũng là nhiệm vụ vẻ vang của người cầm bút nói chung “Ngòi bút cũng là vũ khí sắc bén trong sự nghiệp phò chính, trừ tà”. (Hồ Chí Minh)

Tất nhiên trong đạo đức nghề nghiệp rất cần ý thức năng động, xông xáo: đến tận nơi, xem tận việc, tìm tận người để thể hiện kịp thời, chính xác nhất.

Về mặt luyện tài cũng là cả một công trình để có được cái tầm cao như mong muốn.

Hồ Chí Minh là tấm gương lớn về nhà báo thông tuệ, trí lự, uyên thâm, đa dạng, sắc sảo và tài hoa. Bài viết của Người rất mẫu mực về nhiều mặt, có sức mạnh đi sâu vào lòng người để thức tỉnh, động viên, làm khiếp vía kẻ thù.

Học tập Người trước hết là tích lũy thật phong phú tri thức toàn diện và chuyên sâu về lý luận và vốn sống thực tiễn. “Có bột mới gột nên hồ”. Càng nhiều bột thì hồ càng sánh!

Khái quát nhất, “bảo bối” là không ngừng nâng cao tay nghề, tinh thông nghiệp vụ qua hành trình kiên nhẫn, bền bỉ và hứng thú làm nghề.

Theo tài liệu thống kê đáng tin cậy, tính đến nay ta có hơn 700 cơ quan báo in, khoảng 70 đài Phát thanh Truyền hình, hơn 17.000 nhà báo được cấp thẻ. Người làm báo, viết báo nghiệp dư không tính xuể. Như 1.000 hội viên Hội Nhà văn, nhiều người có thể vừa viết văn, vừa viết báo, như bậc trưởng lão rất tiêu biểu - Tô Hoài. Lại như một số đáng kể giới nghệ sĩ muốn có tiếng nói trên báo như ở tuần báo Văn nghệ của Hội Nhà văn.

Thật là “Đội ngũ ta trùng trùng, điệp điệp” (Tố Hữu) đầy tiềm năng, hứa hẹn, rất đáng được tôn vinh!

Báo là sản phẩm có tính tập thể. “Người viết, người in, người sửa báo, người phát hành ăn khớp với nhau” (Hồ Chí Minh). Báo cũng mang tính quần chúng rất cao. Bất kỳ trường hợp nào, bất kể loại hình nào, báo cũng là diễn đàn rộng rãi của nhân dân. Là công dân, bất cứ người nào cũng có quyền bày tỏ ý kiến, tâm trí, nguyện vọng, yêu cầu trên cơ quan ngôn luận. Người người đọc báo, nghe tin, lên mạng, xem truyền hình,... Đọc báo và làm theo báo, đóng góp, xây dựng cho báo các chủng loại. Lực lượng này nhiều vô kể.

Chính vì vậy, ai ai cũng có thể và cần học tập tấm gương đạo đức Nhà báo lỗi lạc Hồ Chí Minh - Người thầy vĩ đại của báo chí cách mạng Việt Nam.

Khi cầm bút viết báo, cũng như viết văn, làm thơ - Hồ Chí Minh không hề quan tâm đến tên tuổi và lợi ích riêng. Suốt đời, Người chỉ hướng về cái đích  thiêng liêng cao cả là đem trí tuệ qua ngòi bút của mình để phục vụ sự nghiệp vì dân, vì nước. Nhưng cũng chính vì vậy mà Người trở thành nhà báo lỗi lạc tầm cỡ quốc tế “lưu danh thiên cổ”.

Hồ Chí Minh là con người khiêm tốn, chỉ nhận mình là một đồng chí “ít nhiều có kinh nghiệm làm báo”, cũng như không bao giờ tự nhận mình là nhà thơ, nhà văn. Người cũng chỉ nhận là “người có duyên nợ với báo chí”. Cái duyên nợ ấy chính là cái “nghiệp báo chí” một đời của Người để tạo nên một sự nghiệp báo chí đồ sộ!

Trong Đọc văn Người, Chế Lan Viên cảm nhận sâu xa: “Bác muốn nhân dân cầm trên tay không nặng lắm tên tuổi của Người/ Người ký X.Y.Z, C.B như dân ký Lúa, Xoài/ Người không muốn trang sách hóa thần, nhân dân quỳ để đọc/ Dẫu tuyệt bút thi thư cũng là con đẻ của đời”. Nhưng cũng chính vì vậy mà những bài báo, bài văn của Người đã tôn Người lên hàng nhà báo lỗi lạc, nhà văn, nhà thơ thiên tài, nhà văn hóa danh tiếng của thời đại.

                         Đ.T.H

(1), (5), (6): Nhiều tác giả, Một giờ với đồng chí Hồ Chí Minh - Thanh niên (3), 2007.

(2) Bản dịch trong Hồ Chí Minh toàn tập, Tập I - NXB Sự thật, Hà Nội.

(3) Hồ Chí Minh, Tuyển tập văn học, Tập I, NXB Văn học, Hà Nội, 1995.

(4) Xem Bác Hồ - tấm gương sáng về đạo đức báo chí - trích trên facebook, Nguồn: Hà Nội mới.

(7) Xem Bác Hồ với báo chí cách mạng Việt Nam - theo lamdong.org, 19/6/2012

 


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.