NỘI DUNG CHI TIẾT
CẦN NHIỀU BÀI HỌC RÚT RA TỪ CÁC VÙNG KINH ĐÔ
8/20/2013

Nguyễn Hữu Nhàn

Ngày nay chúng ta coi kinh đô cổ nhất của dân ta: Kinh thành Phong Châu đã đi vào quá khứ. Chẳng ai mường tượng ra ở kinh đô ấy có thành quách lâu đài cung điện ra sao. Tuy nhiên giá trị của nó để lại thì vô cùng to lớn, là nền tảng tạo ra bản sắc văn hoá Việt Nam.

Phú Thọ là trung tâm của không gian văn hoá ấy, mỗi làng Việt cổ ở đây đều phát triển từ một công xã Hùng Vương. Dấu  vết công xã Hùng Vương rớt lại đậm nét nhất ở chế độ ruộng đất công và thiết chế tổ chức cộng đồng làng xã cổ truyền.

Theo nghiên cứu dân tộc học và văn hoá dân gian thì văn hoá Hùng Vương đã kết tinh ra nhiều giá trị truyền thống để sau này các làng Việt kế thừa, tạo ra bản sắc văn hoá Việt Nam vô cùng độc đáo. Thí dụ, ngày nay dân ta không có nạn khủng bố chính vì nền văn hoá của ta tạo ra chứ không phải chỉ nhờ chính trị ta tốt, công an ta tài đâu.

Vì sao thế? Vì dân ta từ thời Hùng Vương vốn đã trọng tín ngưỡng và quen sống với tinh thần cộng đồng làng xã. Hai yếu tố ấy đã loại trừ đi nạn khủng bố, cái nạn đang làm thế giới ngày nay náo loạn lên.

Từ thời Hùng Vương dân ta vốn đã sùng bái tín ngưỡng. Đó là các tín ngưỡng thờ nhiên thần, thờ thần Mặt trời và vì làm lúa nước nên phổ biến rất sâu rộng tín ngưỡng phồn thực. Rồi tục thờ cúng người khai dân lập ấp, người có công với làng nước, thờ cúng các loại gia thần và gia tiên… Bản chất của tín ngưỡng là cầu mong các thần, các ma phù hộ mình khoẻ mạnh, sống lâu. Dân tộc trọng tín ngưỡng vì thế là dân tộc coi trọng sự sống lâu. Dân tộc ta vốn không sản sinh ra tôn giáo và triết học mà tôn giáo và triết học mới làm cho con người yên tâm trước cái chết. Họ tin chết đi là được giải thoát khỏi kiếp nạn sống đầy khổ nhục này. Từ đó tôn giáo cực đoan mới sinh ra nạn khủng bố. Bọn khủng bố giết người lại tin là cứu người. Dân ta về đại thể không hề có quan niệm giết người để cứu người.

Mặt khác, dân ta quen sống với cộng đồng làng chạ. Tinh thần cộng đồng được đúc kết trong câu “Một người làm quan cả họ được nhờ” hay “Bán anh em xa mua láng giềng gần” và tinh thần cộng đồng của người Việt từ công xã Hùng Vương đã góp phần bảo vệ che chở để mọi con dân của mình không biến thành nô lệ cho kẻ chủ nô nào. Do vậy lịch sử Việt Nam đã không trải qua thời kỳ chiếm hữu nô lệ như nhiều dân tộc khác.

Tính cộng đồng chung đã làm cho mỗi người dân Việt Nam sống ỷ lại quen dựa dẫm vào nhau đến mức sợ chết đi sẽ bị lìa khỏi cộng đồng, không được cộng đồng che chở, phải chịu cô đơn lạnh lẽo, bị đủ loại ma đói ma khát hành hạ. Dù láng máng biết rằng chết là về với tổ tiên nhưng ai ai cũng mong sống để được dựa dẫm vào cộng đồng đang sống hơn là về với những người đã chết.

Một dân tộc sống có tinh thần cộng đồng và biết trọng tín ngưỡng như dân ta là nguyên nhân chính giúp xã hội ta ngày nay ổn định hơn nhiều dân tộc có tôn giáo cực đoan là vì vậy.

Trong các truyền thuyết về kinh đô Phong Châu không hề thấy nói đến các cung điện nguy nga lầu son gác tía có lẽ thời ấy vật liệu kiến trúc chính bằng tre gỗ. Thời Hùng Vương thứ 18 chiến tranh liên miên giữa Hùng Vương với Thục Phán đã tiêu huỷ hết mọi đền đài cung điện chăng? Trong vùng kinh đô Phong Châu sau này làng nào cũng có khu rừng cấm là rừng thiêng của các làng. Đầu năm các làng vào rừng cấm cúng động thổ, cúng mở cửa rừng và làm các hội thề, là một hội tối cổ ra đời từ trước khi có luật tục đối với những cộng đồng người. Rừng Cấm có lẽ đã là những căn cứ bí mật, những đồn luỹ, dinh trại của vua quan thời Hùng. Lối sống chan hoà với thiên nhiên, hoà hợp với cộng đồng làng chạ của Vua Hùng… đã tạo thành bản sắc chung của người Việt sau này. Đó là lối sống hoà đồng bình đẳng trong cộng đồng làng xã. các làng Việt xưa ta thấy mỗi thôn làng đều có người giàu, kẻ nghèo. Nhà giàu ở nhà ngói cây mít. Nhà nghèo làm cột tre mái lá… Tuy nhiên tất cả đều chìm trong bóng tre làng. Không có nhà cao sừng sững gây cảm giác lấn lướt đè bẹp những túp lều tranh mái lá, vì không ai dám khinh thường sống tách biệt với dân làng, ai ai cũng phải dựa vào cộng đồng đề phòng hoả hoạn, trộm cướp và lũ lụt…

Kế thừa lối sống hoà đồng ấy từ xã hội Hùng Vương mà cha ông ta thời quốc gia phong kiến tự chủ đã có chính sách “Tam giáo đồng tôn” tiếp thu và đối xử bình đẳng với cả ba tôn giáo: Phật, Lão và Nho giáo để cùng với tín ngưỡng bản địa chung góp phần bồi dưỡng đạo đức cho mỗi người Việt Nam giúp họ sống hiền lành đức độ, xã hội yên ấm, phát triển. Nước ta trước đây nghèo nhưng đạo đức luôn được tôn trọng đề cao là nhờ vậy.

Nếu như cố đô Huế tạo ra bản sắc riêng của một cố đô với nhiều vua chúa phong kiến, Hà Nội tạo ra bản sắc thanh lịch rất riêng của người Tràng An, Hoa Lư ghi dấu của triều đại Đinh - Lê của nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử dân tộc và Thanh Hóa đánh dấu thời kỳ bi tráng của triều đại Lê sơ tạo ra tính cách anh hùng hào kiệt của người xứ Thanh, thì từ kinh đô Phong Châu lại là nguồn cội, là cơ sở để làm ra bản sắc chung của người Việt với nhiều giá trị truyền thống như: Truyền thống yêu làng, yêu nước, truyền thống công bằng, dân chủ, truyền thống trọng danh dự…

Nếu đi sâu nghiên cứu để cắt nghĩa thì từ mỗi kinh đô cổ: Hoa Lư, Lam Kinh, Huế, Hà Nội, Phong Châu sẽ cho ta những bài học lịch sử quý báu để ta kế thừa xây dựng một nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

Tôi dẫn giải dài dòng về tinh thần cộng đồng và về truyền thống trọng tín ngưỡng là để muốn nói đến cách tiếp cận và khai thác các kho báu văn hoá do các cố đô tạo ra.

Đây là sứ mệnh cao cả cho giới khoa học và đặc biệt là cho giới văn nghệ sỹ tìm hiểu, nghiên cứu phân tích góp phần xây dựng đất nước tốt hơn, thành công hơn.

Những bài học lịch sử rút ra từ các kinh đô sẽ là những bài học thiết thực cụ thể giúp ta bớt có những sai lầm do bệnh ấu trĩ duy ý chí gây ra.

Ví dụ tổ tiên ta nhờ biết sống hoà đồng dung hợp nên đã đề ra chính sách “Tam giáo đồng tôn” tránh được sự độc tôn tư tưởng là cái cớ dẫn đến nền chính trị cực đoan. Mà bài học nhiều nước láng giềng đã cho ta thấy những thảm họa cho dân tộc họ do nạn chính trị cực đoan gây ra như nạn diệt chủng, các nạn thanh trừng nội bộ…

Xuất phát từ mong muốn trên tôi càng thấy việc nghiên cứu phát hiện cho các giá trị văn hóa từ các vùng Kinh đô là vô cùng cần thiết.

                                    N.H.N


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.