NỘI DUNG CHI TIẾT
RAU SẮNG XUÂN SƠN
11/1/2013

 

                                                                                                Đỗ Quân

 

          Thuở còn ngồi trên ghế nhà trường, khi đọc về thi sĩ Tản Đà với câu thơ “Muốn ăn rau sắng chùa Hương”, tôi cũng chỉ dừng lại ở mức độ cảm thụ cái ngon của một loại rau theo sự mô tả của thi sĩ. Với tôi, rau sắng vẫn mãi là một loại rau xa lạ, chỉ có ở trong thơ Tản Đà nếu như vừa qua tôi không vào Xuân Sơn, không được thưởng thức rau sắng Xuân Sơn. Hôm ấy là vào trung tuần tháng 8/2013, sau lễ khai mạc Trại sáng tác truyện ngắn 2013 của Hội Liên hiệp VHNT tỉnh Phú Thọ, tôi cùng với cán bộ Văn phòng Hội tổ chức chuyến đi dã ngoại Vườn Quốc gia Xuân Sơn cho các nhà văn tham dự Trại. Do đã có tiền trạm nên đến Xuân Sơn vào tầm nửa buổi sáng, chúng tôi được các anh lãnh đạo Vườn Quốc gia đón tiếp rất nồng nhiệt và chu đáo. Đoàn đã được xem hình ảnh qua máy chiếu, được nghe thuyết minh giới thiệu tổng thể về vườn quốc gia Xuân Sơn. Năm1986 được công nhận là Rừng cấm Quốc gia, năm 1992 được chuyển hạng thành Khu bảo tồn thiên nhiên và năm 2002 được chuyển hạng thành Vườn quốc gia. Vườn quốc gia Xuân Sơn rộng hơn 15.000ha, đứng thứ 12 trong số 15 vườn quốc gia lớn nhất Việt Nam. Vườn được ví là “lá phổi xanh,” là điểm du lịch hấp dẫn nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Phú Thọ, với độ che phủ rừng lên tới 84%, chất lượng các hệ sinh thái rừng ổn định và được bảo vệ tốt. Vườn được đánh giá là nơi có môi trường không khí, môi trường nước sạch sẽ, mát mẻ, nhiệt độ trung bình năm từ 22-23oC. Tại đây hiện có 365 loài động vật, trong đó có 46 loài ghi trong Sách đỏ Việt Nam và 18 loài ghi trong Sách đỏ thế giới. Đã có chủ định từ trước nên tôi đã nêu câu hỏi mong các anh lãnh đạo Vườn Quốc gia cung cấp thông tin về cây rau sắng ở Xuân Sơn. Không ngờ câu hỏi của tôi đã được nhiều người cùng đi hưởng ứng, đặc biệt là các nhà văn trẻ ở Hà Nội. Theo các anh lãnh đạo Vườn Quốc gia Xuân Sơn, cây rau sắng (còn có tên gọi khác là cây mì chính, cây rau ngót rừng) thuộc loại thân mộc, cao 4 - 8m, mọc tự nhiên trên những vách đá, ưa ánh sáng. Vườn Quốc Gia Xuân Sơn có mật độ rau sắng mọc tự nhiên cao nhất Việt Nam bởi lợi thế về độ ẩm, độ cao và thổ nhưỡng.  Nhiệt độ thích hợp để cây rau sắng phát triển là từ 22 - 24oC, rất thích hợp địa hình và khí hậu ở Vườn Quốc gia Xuân Sơn. Cây rau sắng có vỏ nhẵn màu lục, khi già có màu lốm đốm trắng. Lá non bánh tẻ, hoa, quả non đều được sử dụng làm rau, ăn rất ngon, ngọt, dịu mát. Lá non rau sắng có màu xanh thẫm, óng ả, ra hết lớp này đến lớp khác và ra nhiều nhất là vào tháng 2 - 3 âm lịch hàng năm. Lá rau dùng để nấu canh với thịt hoặc cá. Mùi vị của loại rau này rất đậm đà, chỉ cần một nắm nhỏ cũng đủ để có thể nấu bát canh ngon cho 3 - 4 người ăn. Theo kinh nghiệm của người dân Xuân Sơn, phải ăn canh rau sắng nấu suông, nêm một chút muối, không cần cho mì chính vì rau có sẵn vị ngọt, mới có thể thưởng thức được hương vị thật đặc biệt của nó. Những cây rau sắng đực lại cho những chùm rồng rồng. Loại này có thể nấu canh và ngon hơn nữa là xào với thịt bò. Quả sắng hình bầu dục, to như quả nhót, khi chín có mầu vàng sẫm, ăn có vị ngọt đậm như mật ong. Hạt của quả sắng sau khi bóc vỏ đem ninh với xương ăn rất ngon, có vị ngọt, bùi. Cây rau sắng ở Vườn Quốc gia Xuân Sơn có số lượng tương đối lớn, phải hàng trăm cây. Nhiều cây cao 6 - 7 m, đường kính gốc trên 20 cm và cho thu hoạch vài kg một lần hái. Những năm gần đây, do thị trường tiêu thụ rau sắng lên cao nên nhiều người dân địa phương đã vào rừng tận thu ồ ạt khiến nhiều cây bị còi cọc, thậm chí bị chặt hạ. Từ năm 2005, Vườn Quốc gia Xuân Sơn đã triển khai chương trình thu hái quả, gieo ươm giống để cung cấp và vận động nhân dân địa phương trồng thử, tiến tới trồng đại trà cây rau sắng nhằm mục đích bảo tồn loại rau quí hiếm này và giúp nhân dân xóa đói giảm nghèo. Cũng thật may cho chúng tôi, trưa hôm đó đoàn về nghỉ tại khu nhà sàn của chủ tịch xã Xuân Sơn Bàn Xuân Lâm. Các văn nghệ sỹ được thưởng thức bữa cơm trưa mang đậm sắc thái văn hóa ẩm thực Xuân Sơn qua các món ăn như rau rừng luộc, thịt lợn lửng, thịt gà nhiều cựa, đặc biệt là canh rau sắng. Quả thật, chỉ khi được ăn canh rau sắng, thưởng thức thật sâu, thật kỹ vị ngọt, vị bùi khó tả của nó thì mới cảm nhận được hương vị thật đặc biệt của rau sắng. Thế mới biết thi sĩ Tản Đà là một người rất sành về ẩm thực. Thật vui khi tại bữa ăn, các nhà văn lại được chủ tịch xã cung cấp thêm những thông tin bổ ích về cây rau sắng Xuân Sơn. Hiện nay, nhiều gia đình đồng bào Dao và Mường ở Xuân Sơn đã biết gieo trồng cây rau sắng. Tiêu biểu như gia đình anh Bàn Xuân Lâm đã trồng được vài trăm cây có độ tuổi 6 - 7 năm, còn nhiều hộ gia đình cũng trồng được vài chục cây. Không giống như các loại rau khác chỉ cần trồng ngày một ngày hai là được hái lá, rau sắng từ khi trồng đến khi được hái lá lần đầu tiên phải sau ít nhất là 3 - 5 năm và sau 10 năm mới được thu hoạch với số lượng lớn. Khi thu hái, phải dùng kéo sắc để cắt cành non, không được tuốt hoặc bẻ cành làm tổn thương đến sức sinh trưởng của cây, ảnh hưởng đến đợt chồi tiếp theo. Do thích hợp về địa hình và khí hậu nên cây rau sắng ở Xuân Sơn phát triển khá tốt, mở ra hướng đi mới xóa đói giảm nghèo cho người dân địa phương. Vào mùa thu hoạch, lượng rau sắng ở Xuân Sơn xuất đi các nơi cũng khá lớn. Chỉ riêng vợ con anh Lâm có ngày thu hoạch được vài ba chục cân rau sắng, gửi theo xe khách về Sơn Tây, Hà Nội bán cho các đại lý. Tùy theo từng thời điểm, giá bán rau sắng luôn giao động từ 40 - 60 ngàn đồng/kg. Nhiều nhà hàng ở địa phương cũng thường xuyên đặt mua rau sắng để phục vụ nhu cầu ẩm thực của khách vào mùa du lịch.

 

          Rau sắng Xuân Sơn là loại rau quý hiếm và có giá trị. Do sinh trưởng trên những triền đá lạnh, không cần nhiều đến bàn tay chăm bón của con ngưởi, có chăng chỉ là xới đất và nhặt cỏ nên rau sắng là loại rau siêu sạch (từng đoạt Huy chương Vàng tại Hội chợ thực phẩm an toàn tại Hà Nội năm 2004). Cũng tại các siêu thị ở Hà Nội, rau sắng luôn có giá từ 100.000đ - 300.000đ/kg. Thậm chí rau sắng còn được mang đi xuất khẩu. Thiết nghĩ, nếu như có một chiến lược đầu tư đúng đắn và hiệu quả cho cây rau sắng ở Xuân Sơn thì cây rau sắng không chỉ là cây xóa đói giảm nghèo mà thậm chí còn là loại cây làm giàu cho người dân địa phương. Và biết đâu, mai này cùng với gà nhiều cựa, rau sắng Xuân Sơn lại trở thành thương hiệu nổi tiếng gắn với một địa điểm du lịch hấp dẫn trong tương lai: Du lịch Vườn Quốc gia thiên nhiên Xuân Sơn.

 

                                                                                                                        Đ.Q


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.