NỘI DUNG CHI TIẾT
HẠN KHUỐNG – NÉT VĂN HÓA ĐỘC ĐÁO CỦA NGƯỜI THÁI
2/21/2014

 

 

Cùng với các sinh hoạt văn hóa như múa Xoè, hát khắp, Hạn Khuống đã trở thành nét văn hóa độc đáo của người Thái vùng Tây Bắc Việt Nam.
Khu vực Mường Lò thuộc huyện Văn Chấn và thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) là vùng đất hội tụ của 13 dân tộc anh em cùng sinh sống. Dân tộc Thái, Tày là những người cư trú trên địa bàn từ lâu đời. Hiện Mường Lò - trung tâm đầu tiên của người Thái ở Việt Nam - có hơn 40.000 người Thái sinh sống, chiếm hơn 22% dân số trong vùng.

Theo nghệ nhân người Thái - Lò Văn Biến ở thị xã Nghĩa Lộ thì "Hạn" tiếng Thái Đen có nghĩa là tre, nứa; "Khuống" là sân, đất trong bản. Như vậy, Hạn Khuống có nghĩa là một cái sàn bằng tre, nứa dựng lên ở sân đất ngoài trời.
Đây là một sinh hoạt văn hóa cổ xưa có hình thức diễn xướng sân khấu sơ khai mang tính đại chúng, làm cho mỗi người yêu, say cuộc sống hơn. Sàn Hạn Khuống cao từ 1 - 1,2m, mặt sàn có diện tích từ 16 đến 24 m2. Sàn được lát bằng dát tre hoặc phên nứa, giữa sàn có 1 bếp lửa (rộng, hẹp tùy kích thước của Hạn Khuống).

Đặc trưng nhất của Hạn Khuống là có 5 cây "lắc xay". Có thể ví lắc xay như cây nêu ngày Tết. "Lắc xay" được làm bằng cây bương hay tre dài từ gốc đến ngọn, tỉa hết cành nhánh. Trên ngọn chóp để nguyên chùm lá treo lủng lẳng những hình con ve, chim, hoa quả được đan bằng lạt xanh, đỏ trông thật rực rỡ.
"Lắc xay cốc" tức là tổn khuống cốc (gốc sàn) cao đẹp nhất dựng ở giữa sàn cạnh bếp lửa, 4 cây còn lại dựng ở 4 góc sàn biểu hiện của 4 phương: Đông, Tây, Nam, Bắc, cây ở giữa biểu tượng trụ của đỉnh trời.
Mỗi Hạn Khuống thường có 5 - 10 tổ viên gái chính thức, gọi là "Xao lắc xay". Mỗi Hạn Khuống cử một thiếu nữ xinh đẹp, có đức, có tài hát ứng đối và được gọi là “Xao tổn khuống”. Khi bếp lửa trên sàn được nhóm lên, ngọn lửa cháy rực cả góc bản cũng là lúc các cô chủ Hạn Khuống rút thang lên, quay guồng xa của mình kéo sợi giăng ngang lối lên xuống, vừa kéo sợi vừa ra vế đối với các chàng trai.

Vậy là cuộc thi tài bắt đầu! Các chàng trai muốn lên được sàn hoa, phải thắng trong cuộc hát đối đáp với các cô chủ Hạn Khuống. Các lời hát đối đáp thường lấy trong truyện thơ của người Thái như “Xống chụ xon xao”, “Tản chụ xống xương”, “Tản chụ xiết xương”…

Cũng có khi lời đối đáp là lời ứng tác giữa hai bên. Khi đã cảm phục tài của các chàng trai trong đối đáp, các cô gái thả thang xuống mời các bạn trai lên. Lên Hạn Khuống rồi, bên gái không cho ghế, bên trai lại "khắp" (hát) xin ghế ngồi. Khi được ghế lại xin điếu thuốc...

Sau một loạt bài khắp đối đáp, các chàng trai vượt qua được thử thách và được các cô gái đồng ý cho dự cuộc vui. Lúc này các chàng trai và cô gái nào thấy có cảm tình thì đến bên nhau. Cô gái thêu thùa kéo sợi, cán bông..., còn chàng trai đan giỏ, đan hom, thổi sáo tâm tình.

Mọi người già, trẻ lúc này đều có thể lên được Hạn Khuống, có việc gì làm việc nấy, vừa hát, vừa trò chuyện đầm ấm quanh bếp lửa. Đêm về khuya, những người có tuổi và trẻ em lần lượt ra về. Các thanh niên nam, nữ vai kề vai bên bếp lửa tâm sự thâu đêm. Càng về khuya lửa tình duyên càng thêm nồng thắm.

Hạn Khuống có thể diễn ra trong nhiều ngày với phong phú hình thức vui chơi giải trí như Tung còn, múa xòe... Nhưng đêm đến, sinh hoạt chủ yếu của Hạn Khuống là hát giao duyên.

Cùng với hát đối đáp, đám đông nhiều khi cất tiếng hò phụ họa làm cho không khí vô cùng náo nhiệt. Hạn Khuống tan là lúc cô Tổn khuống hát bài chia tay. Mọi người tắt bếp lửa mang dụng cụ ra về. Cô Tổn khuống cất thang, cuộc sinh hoạt Hạn Khuống tạm dừng nhưng những dư âm còn theo mãi.
“Hạn Khuống” là hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo của người Thái Đen vùng Mường Lò. Hạn Khuống thường được tổ chức vào mỗi độ hoa ban đua nở trắng đất trời Tây Bắc, là lúc xuân về. Sàn diễn dân gian “Hạn Khuống” kết thúc để người dân bước vào vụ mới, song dư âm ngày hội khúc tình ca bay bổng bốn phương trời. Cách đây không lâu, bản Thái nào cũng có từ dăm ba đến hàng chục "Hạn Khuống".

"Hạn Khuống" là linh hồn của bản mường, tượng trưng cho sự no ấm, phồn vinh của xã hội Thái. Hình thức sinh hoạt văn hóa, vui chơi độc đáo này đang được tỉnh Yên Bái phục dựng, bảo tồn và phát triển trên vùng đất Mường Lò, vùng quê tổ của tộc người Thái đen.

Hạn Khuống đem lại một giá trị tinh thần to lớn cho đời sống, tình cảm của mỗi người, là hoạt động văn hóa cổ truyền, tinh hoa, độc đáo và là nét đẹp văn hóa mang bản sắc của đồng bào dân tộc Thái Mường Lò.

                                                      Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam

 


HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

HỘI THẢO VỀ TÁC PHẨM “ĐỜI SỐNG MỚI” CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Văn nghệ sỹ Phú Thọ với Chủ tịch HỒ CHÍ MINH
HÌNH ẢNH NGƯỜI CỘNG SẢN TRONG TÔI
HỌC BÁC VỀ TINH THẦN TRÁCH NHIỆM
LÀM THEO LỜI BÁC "DĨ CÔNG VI THƯỢNG"
TÂM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI PHỤ NỮ VIỆT NAM
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách nêu gương
Nêu gương
Tiên tri của Bác
Một vài suy nghĩ về quan điểm thế giới quan Hồ Chí Minh
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu rèn luyện, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh
Triển lãm Thư pháp thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Kỷ niệm 123 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2013) Có một nền giáo dục thân dân
Bác Hồ với bảo tồn, tôn tạo phát huy di tích Đền Hùng
HỒI ỨC NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ
CÓ MỘT SỰ THẬT ĐÁNG SUY NGHĨ
HÌNH ẢNH BẬC HIỀN TRIẾT HỒ CHÍ MINH QUA THƠ CHẾ LAN VIÊN
QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG IV, ĐẠI HỘI LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG
CHÌA KHÓA MỌI THÀNH CÔNG
KỶ NIỆM 23 NĂM NGÀY THÀNH LẬP HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM (6/12/1989 - 6/12/2012)
LỜI BÁC ĐẾN HÔM NAY VẪN CHƯA HỀ CŨ
NHỮNG ĐẶC TRƯNG PHẨM CHẤT VỀ GIÁ TRỊ NHÂN VĂN TRONG SÁNG TÁC CỦA HỒ CHÍ MINH
NGHỊ QUYẾT CỦA Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN
HỌC TẬP NGHỊ QUYẾT TW 4 NHỚ LỜI BÁC DẠY - ĐOÀN HẢI HƯNG
Nét nổi bật của Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất coi trọng phẩm chất con người - Bùi công bính
GIỮ LẤY ĐỨC TIN - Lê Phan Nghị
SÁNG THÊM NHỮNG CHI TIẾT VỀ BÁC HỒ QUA CÁI NHÌN CỦA CÁC NHÀ VĂN

TẠP CHÍ VĂN HỌC

Năm 2017
Năm 2014
Năm 2007
Năm 2009
Năm 2013
Năm 2012
Năm 2011
Năm 2010
Năm 2008

QUẢNG CÁO

















THÔNG BÁO

THỂ LỆ CUỘC THI THƠ, NHẠC Chủ đề: “Biển, đảo Việt Nam”

Thông tin liên hệ:
Tạp chí Văn nghệ Đất tổ - 160 Phố Lê Quý Đôn - Phường Gia Cẩm - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ
Điện thoại: 0210. 3816945 - 3811984
Email: tapchivannghedatto@gmail.com
Bản quyền thuộc về Tạp chí Văn nghệ Đất tổ
Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ Website này.